با پايان انتخابات مياندورهاي كنگره امريكا و انتخابات فرمانداري در برخي ايالتهاي اين كشور، اعلام نتايج اين انتخابات آغاز شد. در اين انتخابات حدود يك سوم از 100 كرسي سنا، تمام 435 كرسي مجلس نمايندگان، 36 فرمانداري از 50 ايالت امريكا و بسياري از پستهاي ايالتي و محلي به رأي گذاشته شد. شش ايالت كاروليناي شمالي، آركانزاس، كلرادو، جورجيا، آيووا و كانزاس شاهد نزديكترين رقابت در انتخابات سنا بودند. طبق نتايج منتشره، حزب جمهوريخواه در رقابت براي كرسيهاي مجلس سنا توانست در ايالتهاي آركانزاس، كلرادو، آيوا، مونتانا، كاروليناي شمالي، داكوتاي جنوبي و ويرجيناي غربي به پيروزي برسد و كنترل مجلس سنا را از دموكراتها خارج كند. حزب جمهوريخواه امريكا همچنين در انتخابات مجلس نمايندگان نيز توانست به پيروزيهايي دست يابد و موقعيت خود را بيش از پيش تحكيم كند. در انتخابات فرمانداريها نيز جمهوريخواهان موفق ظاهر شدند.
عدم محبوبيت اوباما، او را در مبارزات انتخاباتي از لحاظ سياسي منزوي كرده بود. حضور اوباما تنها محدود به مراسم و وقايع جمعآوري كمك دموكراتها شد و در يك پيشبيني نادرست، كاخ سفيد به طور علني پيشبيني كرد كه دموكراتها اكثريت را در مجلس سنا به دست ميگيرند. با اين حال هيچ يك از اين خواستهها عملي نشد و نتايج انتخابات چيزي خلاف خواسته دموكراتها و اوباما را نشان داد. اين دوره از انتخابات گرانترين انتخابات مياندورهاي در تاريخ امريكا بود. حدود 4 ميليارد دلار هزينه مبارزات انتخاباتي شد. مشاركت در انتخابات مياندورهاي امريكا كه به دليل برگزاري ميان دو انتخابات رياستجمهوري اين نام را گرفته معمولاً كم است و نتيجه آن غالباً به نفع حزبي كه در قدرت نيست تمام ميشود. بسياري از تحليلگران كه اين انتخابات را رفراندومي براي مقبوليت اوباما تلقي ميكردند، پيشبيني كرده بودندكه با وجود بهبود نسبي وضع اقتصادي، جمهوريخواهان در اين انتخابات پيروز ميشوند. به عقيده برخي تحليلگران، به چند دليل شانس جمهوريخواهان براي در اختيار گرفتن اكثريت سنا بيش از دموكراتها بود. اين دلايل چنين بود:1 ـ رأيدهندگان روي هم رفته ناراضي و خستهاند. 2 ـ از اقتصادي كه هنوز رونق سابق را پيدا نكرده، رضايت ندارند. 3 ـ از جنگ در خاورميانه كه تمامي ندارد، خستهاند. 4 ـ رأي دهندگان به طور كلي از سياست واشنگتن كه دوقطبي شده است راضي نيستند. به طور تاريخي، در امريكا حزبي كه دوره دوم رياست جمهورياش را سپري ميكند در انتخابات ميان دورهاي كنگره شكست ميخورد و اين بار نيز اين روند براي اوباما تكرار شد. در اين انتخابات هيچ موضوع مشخص و واحدي در مبارزات انتخاباتي مورد توجه نبود، بلكه مجموعهاي از مسائل مانند وضعيت اقتصادي، محيط زيست، مهاجرت، سياست خارجي، سقط جنين و سيستم درماني مطرح شد. محبوبيت باراك اوباما، رئيسجمهور دموكرات امريكا نيز با رسيدن به 38 درصد، به پايينترين سطح خود از ابتداي رياست جمهوري او رسيده و اين امر در شكست دموكراتها بيتأثير نبوده است. جمهوريخواهان در اين دوره از انتخابات از اين مسئله نهايت استفاده را كردند و در تبليغات انتخاباتي به نارضايتي از اوباما و سياستهايش اشاره كردند و گفتند اين انتخابات، همهپرسي براي مقبوليت اوباماست.
تحليل انتخابات
در انتخابات كنگره، سياستهايي كه باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا در دو سال گذشته اخذ كرده، محك زده شد. در نظرسنجيهاي اخير رأيدهندگان امريكايي از سياستهاي اوباما ناراضي بودند. رسانهها هم از او به عنوان سياستمداري ياد كردند كه ابتدا اميدهايي را در دل مردم برانگيخت، اما بهتدريج واقعيتهاي واشنگتن آرزوها و اهداف او را تحت تأثير قرار داد و او را وادار به مصالحه كرد. روزنامه واشنگتن پست در اين باره نوشت:«اوباما ابتدا در نقش يك قهرمان پيروزمند عرصههاي سياسي سفرش را آغاز كرد و در طول راه، به تدريج به سنگ آسيايي مسخ شد كه اكنون بر دوش حزبش سنگيني ميكند.» بر اساس نظرسنجيها، مشخص شده بود كه بسياري از امريكاييها براي مجازات رئيسجمهورشان به حوزههاي رأيگيري ميروند و به جمهوريخواهان رأي ميدهند.
در واقع انتخابات 4 نوامبر 2014 را ميتوان به مثابه يك «نه» بزرگ به دولت كنوني، حزب دموكرات و باراك اوباما تلقي كرد. اوباما در حالي شش سال پيش در انتخابات رياست جمهوري به پيروزي رسيد كه به دليل شعار «تغيير» يكي از محبوبترين نامزدهاي پيروز در انتخابات رياست جمهوري نيم قرن اخير امريكا به شمار ميآمد. ديگر نامزدهاي حزب دموكرات نيز متأثر از فضاي تحول خواه امريكا، در هر دو مجلس كنگره، فرمانداريها و مجالس ايالتي به پيروزي رسيدند. اما از سال 2008 تاكنون كه يك انتخابات رياست جمهوري و دو انتخابات مياندورهاي در امريكا برگزار شده است، دموكراتها به استثناي رياست جمهوري، كرسيهاي متعددي را در مجالس كنگره و فرمانداريها از دست دادهاند. اين ميزان شكست متوالي براي دموكراتها از زمان دوران رياست جمهوري هري ترومن در 60 سال پيش بيسابقه بوده است. عوامل متعددي را ميتوان براي وضعيت مصيبت بار كنوني براي دموكراتها و باراك اوباما دخيل دانست. ناكارآمدي دموكراتها و سرخوردگي ميليونها رأيدهنده امريكايي از عدم تحقق وعدههاي اوباما در رويگرداني جامعه امريكا از حزب دموكرات مؤثر بوده است. با اينكه در دوران رياست جمهوري اوباما، ركود اقتصادي پايان يافت و چندين ميليون فرصت شغلي ايجاد شد و نرخ بيكاري نيز در دو سال اخير رو به كاهش گذاشته است، اما هنوز امريكا با دوران رونق و شكوفايي اقتصادي فاصله زيادي دارد و قريب به هفت درصد از نيروي كار اين كشور به عنوان جويندگان كار محسوب ميشوند. همچنين با بروز بحران مالي در واشنگتن، برخي از برنامههاي رفاهي دولت فدرال مانند توزيع كوپنهاي غذايي، بيمههاي بيكاري و پرداخت وامهاي كم بهره دانشجويي متوقف شد. گرچه جمهوريخواهان در بروز چنين وضعيتي نقش داشتهاند، با اين حال، مسئوليت نهايي مشكلات اقتصادي و اجتماعي حتي زمينگير شدن اجراي طرح بيمههاي درماني ارزان قيمت موسوم به «اوباماكر» در نهايت متوجه حزبي است كه اداره قوه مجريه را در اختيار دارد. در عين حال بالا گرفتن دعواي كاخ سفيد و جمهوريخواهان در اكتبر 2013 كه منجر به تعطيلي بيش از دو هفتهاي دولت فدرال شد، باعث شد تا مردم امريكا ديدگاهي منفي در قبال كارآمدي اوباما و تيمش پيدا كنند. هر چند كه مردم امريكا جمهوريخواهان را نيز در اين ماجرا به همان اندازه مقصر قلمداد كردند. در عرصه سياست امنيت و سياست خارجي نيز دستاوردهاي دولت اوباما طي شش سال گذشته براي رأي دهندگان امريكايي قانعكننده نبوده است. با اينكه اسامه بن لادن، رهبرالقاعده طي يك عمليات سري در نزديكي اسلامآباد پايتخت پاكستان كشته شد و بخش عمدهاي از نيروهاي امريكايي نيز از افغانستان تا پايان 2014 خارج ميشوند، اما منتقدان اوباما، بروز ناآراميها و جنبشهاي مردمي در خاورميانه، ظهور داعش، ادامه جنگ در سوريه و قدرتنمايي در روسيه در شرق اروپا و بحران اوكراين را نشانهاي از ضعف و بيتدبيري دولت كنوني ارزيابي ميكنند. به هر حال، مجموعهاي از عوامل داخلي و خارجي باعث شد دموكراتها كنگره امريكا را به رقيب جمهوريخواه واگذار كنند. اين در حالي است كه در مورد پيروزي دموكراتها در انتخابات رياست جمهوري آينده نيز از هم اكنون ترديدهاي زيادي وجود دارد.
سنا و جمهوريخواهان
ميچ مككانل، سناتور جمهوريخواه به جاي هري ريد دموكرات، از اين پس رهبري سنا را به عهده خواهد داشت. مككانل توانست رقيب دموكرات خود را شكست دهد و پس از اعلام پيروزياش گفت: «مردم ديگر به اين دولت، اعتماد ندارند.» با توجه به اينكه دموكراتها اكثريت آرا در مجلس سنا را از دست دادهاند، باراك اوباما براي تصميمگيريهاي مستقل سياسي از امكان چنداني برخوردار نخواهد بود. كنگره امريكا متشكل از مجلس سنا (Senate) و مجلس نمايندگان ( House of Representatives) ) است. اين براي اولين بار از سال 2006 به اين سو است كه جمهوريخواهان كنترل مجلس سنا و مجلس نمايندگان امريكا را به دست ميگيرند. با اعلام نتايج اين انتخابات، باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا رهبران دو حزب در كنگره را براي روز جمعه 16 آبان به كاخ سفيد دعوت كرده تا درباره شرايط جديد سياسي گفتوگو كنند. به اين ترتيب با كنترل كنگره امريكا توسط حزب جمهوريخواه، اين حزب خواهد توانست در دو سال پاياني رياستجمهوري باراك اوباما، نقش بزرگتري ايفا كند. جمهوريخواهان با پيروزيهاي به دست آورده ميتوانند سياستهاي موردنظر خود را در لوايح بودجه اعمال كنند. آنها همچنين ميتوانند مانعي بر سر تأييد افراد پيشنهادي اوباما براي مسئوليتهاي قضايي و اجرايي ايجاد كنند.
با توجه به اينكه جمهوريخواهان موفق به كسب كرسيهاي سنا شدهاند و اكنون در اين مجلس از اكثريت برخوردارند دو سال باقيمانده اوباما از رياست جمهورياش به علت اختلافات ميان احزاب پيچيدهتر خواهد شد و احتمالاً اين قضيه وي را ناچار به مصالحه بيشتري با مخالفان سياسي خود خواهد كرد. با توجه به اينكه جمهوريخواهان مجلس سنا را از آن خود كردهاند، اكنون ميتوانند پروژههايي مانند خط لوله نفت خام كياستون ايكس ال، كاهش شرايط در قانون خدمات درماني اوباما و بازنويسي جامع قوانين مالياتي را عملي كند. ميچ مككانل به عنوان رهبر اكثريت جمهوريخواه سنا از ژانويه 2015 رياست آن را بر عهده گرفته و دستور كار سنا را تعيين خواهد كرد، يعني اينكه او تصميم خواهد گرفت كدام طرح بررسي شود. او همچنين بحثها را طوري اداره خواهد كرد كه برنامه حزبش پيش برود. از سوي ديگر رياست كميتههاي سنا هم به جمهوريخواهان ميرسد كه معناي آن قدرت دوچندان براي تحقيق و تفحص و شكل دادن به مباحث مربوط به سياستگذاري در كنگره است. اكنون حزب جمهوريخواه ميتواند هر طرحي را كه مايل باشد تصويب كند. البته بيشتر اين مصوبات قانون نخواهند شد چون باراك اوباما ميتواند هر طرحي را كه قبول نداشته باشد وتو كند. اما در مقابل جمهوريخواهان هم ميتوانند بهعنوان اكثريت سنا، افراد پيشنهادي اوباما را از قضات گرفته تا سفرا و وزيران و مقامهاي كماهميتتر دولتي، تأييد نكنند. در اين صورت نه تنها كار دولت اوباما بسيار سخت ميشود، بلكه دست اوباما براي اصلاح دادگاههاي فدرال هم بسته ميشود. در نهايت اينكه سناي جمهوريخواه ميتواند در موارد مختلف از كاخ سفيد تحقيق و تفحص كند. كاري كه مجلس نمايندگان از سال 2011 انجام داده است.
