در پي ابلاغ هفت اولويت كاري شوراي عالي انقلاب فرهنگي از سوي مقام معظم رهبري در روز گذشته و در آستانه آغاز به كار دور جديد فعاليتهاي اين شورا،14 برنامه اجرايي براي شتاب مضاعف بخشيدن به رشد علمي و توسعه فرهنگي در دستور كار قرار گرفت.
این برنامه ها، مجموعه ای از نقشپذیری جدی دانشگاهها در راهبردهای کلان علمی و فناورانه، هماهنگی با برنامههای توسعهای پنج ساله و افزایش سهم حوزه علم و فناوری از تولید ناخالص ملی و نهاییسازی نظام ملی نوآوری را در بر میگیرد.
جايگاه تقنيني و سياستگذاري و قرارگاهي شوراي عالي انقلاب فرهنگي در زمينههاي علم، فناوري و فرهنگ همواره مورد تأكيد و حمايت مقام معظم رهبري قرار گرفته است. از طرفي تأكيدات پي در پي ايشان بر لزوم حفظ شتاب فعلي توليد علم و ارتقاي جايگاه جهاني كشورمان در توليد دانش و فناوري و كسب ثروت از اين مسير نشان ميدهد كه به همان اندازه انتظارات رهبري از اين شورا در زمينههاي ياد شده نيز بالاست.
بازخواني تأكيدات ايشان در حوزههاي مرتبط موارد ياد شده نمايان ميكند كه انتظارات ايشان و در يك كلام مطالبات عمومي از شوراي عالي انقلاب فرهنگي در كدام يك از حوزهها برآورده شده و در كدام يك از حوزهها بر زمين مانده يا نواقصي دارد. اولويتهاي هفت بندي كه ديروز از سوي رهبري براي اين شورا تعيين و ابلاغ شد، حاكي از نگرانيهايي در حوزه فرهنگ، تحول علمي و آموزشي به ويژه در علوم انساني و نظم و ترتيب در برگزاري جلسات شوراي عالي انقلاب فرهنگي با حضور سران قوا است. مضاف بر اينكه تصريح «شتاب رشد علمي كشور نبايد به هيچ بهانهاي كاهش يابد»، نشان ميدهد شرايط در حوزه علم و فناوري ميتواند بهتر از اين باشد.
هماهنگی برنامه های توسعهای و اسناد راهبردی علم و فناوری محمد اسحاقي، معاون برنامهريزي و هماهنگي شوراي عالي انقلاب فرهنگي در اينباره به «جوان» ميگويد: درخصوص حوزه علم و فناوري همچنان كه در حكم مقام معظم رهبري براي دور جديد فعاليتهاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي آمده پيشرفتهاي خوبي در اين حوزه صورت گرفته كه مهمترين اقدام در اين عرصه علاوه بر تدوين و تصويب نقشه جامع علمي كشور، تشكيل ستاد راهبري اين نقشه با حضور همه صاحبنظران و دست اندركاران است. وي ميافزايد: در نقشه جامع علمي كشور اولويتهاي پيش رو براي حداقل دو دهه آينده بر اساس نيازها و چالشهاي موجود در حوزه علم و فناوري مشخص شده و اسناد راهبردي آنها در حوزههاي هوافضا، نانو و بيو، انرژيهاي نو، علوم زيستي، علوم اطلاعاتي، سلولهاي بنيادين و علوم شناختي و رفتاري تدوين و برخي از آنها به تصويب رسيده و برخي ديگر در دستور تصويب در ستاد راهبري يا شورا قرار دارند.
اسحاقي ادامه ميدهد: در شرايط كنوني شتاب دادن به اجراي اين مصوبات و اندراج در برنامه ششم توسعه و همچنين ساماندهي نهادهاي اصلي حوزه علم و فناوري و نوآوري و نهاييسازي نظام ملي نوآوري ميتواند جهش ويژهاي به رشد علم و فناوري در كشور بدهد. از طرفي به نظر ميرسد اولويت در چند سال آينده با فعالسازي تمام اجزاي نظام ملي نوآوري و تهيه زيرساختهاي اسنادي و اولويتها از طرفي و تهيه زيرساختهاي سختافزاري از سوي ديگر جهش قابلملاحظهاي به توسعه علم و فناوري ميدهند.
در اين رابطه آمايش آموزش عالي كشور، ساماندهي نيرو و منابع انساني، اصلاح گرايشها و رشتههاي مورد نياز متناسب با نيازهاي اقليمي از جمله ذيل سند نقشه جامع علمي و برنامهريزيها و ساماندهي فعاليتها و به طور ويژه دو برنامه ششم و هفتم توسعه كه تا چشمانداز 1404 مانده شتاب لازم را به حوزههاي علم و فناوري بدهد تا بتوانيم همزمان با فعاليتها و تحركات علمي و فناورانه رقباي منطقهايمان به اهداف كشور در حوزه علم و فناوري برسيم.
معاون برنامهريزي و هماهنگي شوراي عالي انقلاب فرهنگي خاطر نشان ميكند: بخش مهمي از اجراي اين برنامهها به ساز و كارهاي بودجهاي و تأمين منابع آنها اختصاص دارد و تأمين منابع كشور بر ميگردد كه با تحقق سهم 3 درصدي از توليد ناخالص ملي در برنامه ششم و فعالسازي بخش خصوصي و نهادها و پاركهاي علم و فناوري و خوشههاي صنعتي به تحقق نزديك ميشود. همچنين بايد منابع و اولويتها بر اساس اسناد راهبردي صورت بگيرد و انحرافي در برنامهها و اولويتها و هزينهكرد نباشد. در اين رابطه اخذ گزارشهاي عملكردي ميتواند مؤثر باشد.
جاي خالي دانشگاهها در راهبردها علاوه بر اين، انتظارات از دانشگاهها به عنوان قلب حوزه علم و فناوري و جاده گردش علمي بالاست. به طوري كه حداقل تا مرحله توليد آزمايشگاهي محصولات دانش بنيان و فن پايه وارد عمل شوند. در حالي كه اين مطلوب تا به حال محقق نشده و دانشگاهها اصرار عجيبي بر انجام مأموريت آموزشي خود دارند. در صورتي كه بنا به گفته اسحاقي يكي از اولويتهاي ستاد راهبري نقشه جامع علمي كشور توجه به ظرفيتها و پراكندگي و امكانات دانشگاهها است تا بتوانند نقش مؤثرتري را در راهبردها داشته باشند. اينها باعث شتاب دادن به رشد علمي كشور و توليد علم و تجاريسازي آن در جهت رفع نيازهاي كشور و مشاركت در توليد علم دنيا ميشود.
وي در ادامه تأكيد ميكند: در حوزه مهندسي فرهنگي، نقشه مهندسي فرهنگي تصويب و ابلاغ شده و اين تشكيل ستاد است كه مانده و با تشكيل آن به سمت وضع مطلوب حركت ميكنيم و با تحقق آن بخش اول آسيبشناسي و تصويب و ابلاغ اسناد راهبردي صورت گرفته اقدامات اجرايي بايد شتاب لازم داده شود. در علوم انساني هم برنامههايي كه صورت گرفته بعد از مسئلهشناسي براي اولويتها و اورژانسيها رشتهها و سرفصلهاي اولويتدار اقدامات لازم صورت گرفته اما توسعه علوم
انساني– اسلامي و تحول بنياديني كه مدنظر است، فاصله زيادي هست كه با اصلاح در برنامهريزيها انجام ميشود.
