جان آلن ژنرال بازنشسته چهار ستاره امريكايي كه از سوي باراك اوباما رئيسجمهور اين كشور به عنوان هماهنگكننده ائتلاف به اصطلاح ضدداعش تعيين شده در رأس يك هيئت سياسي و نظامي سفرهايي را به برخي كشورهاي عضو ائتلاف آغاز كرده است. اين هيئت تاكنون به كشورهايي چون عراق، اردن، مصر، بلژيك (مقر ناتو) و تركيه سفر كرده و با مقامات اين كشورها درباره روند عمليات اجرايي ائتلاف گفتوگو كردهاند. تقريباً ميتوان گفت همه كشورهايي كه تاكنون ميزبان آلن بودند (البته به استثناي بلژيك كه مقر اتحاديه اروپا و ناتو است و جان آلن و مك گورك براي ارائه گزارش از روند عمليات نظامي به بروكسل رفتند) يا همانند تركيه از همان ابتدا با ائتلاف مشكل داشتند يا مانند مصر بر همكاري محدود و مشروط تأكيد داشته و دارند و يا اينكه مانند عراق بعد از آغاز عمليات اجرايي ائتلاف با مشكلاتي مواجه شدهاند.
در جريان سفر جان آلن به عراق نيت امريكا براي تشكيل نيروي گارد ملي عراق با حضور بعثيها آشكار شد. چنانكه جنيفر ساكي سخنگوي وزارت امور خارجه امريكا در مصاحبه با خبرنگاران در تشريح اهداف منطقهاي سفر جان آلن گفت: «آنها همچنين در خصوص حمايت ما از ديدگاه حيدر العبادي نخست وزير عراق براي عراق متحد و گارد ملي متحد عراق گفتوگو كردند چراكه اين دو (عراق متحد و گارد ملي متحد) موجب قدرت بخشيدن به جامعه محلي عراقي ميشود و اين نيروها را با ساختار رسمي امنيتي كشور پيوند ميزند.» در همين حال سليم جبوري رئيس پارلمان عراق نيز در مصاحبهاي با تأييد تلاش براي تشكيل نيروي گارد ملي در پاسخ به اينكه آيا عناصر و نيروهاي رژيم سابق به كار گرفته خواهند شد يا خير، گفت: «طرح تشكيل نيروي گارد ملي اكنون نيازمند تدوين قانون است. تاكنون اين لايحه از سوي دولت به پارلمان ارائه نشده است. احتمال دارد طي چند روز آينده اين لايحه به پارلمان ارائه شود... تاكنون اطلاعات و چارچوب دقيقي در اين خصوص وجود ندارد، اما برداشت ما اين است كه رويارويي آينده نيازمند افراد باتجربه و متخصص و توانمند است و ممكن است در اين خصوص از تخصصهاي ارتش سابق و البته در چارچوب ضوابط و شروط مشخصي استفاده كنيم كه از جمله اين شروط اين است كه اين افراد بايد حامي دولت و كشور و متمايل به مبارزه با گروههاي تروريستي باشند.»
با توجه به اين شاخصها مشخص ميشود كه امريكا از تهديد داعش به عنوان ابزاري براي بازتوزيع قدرت در نظام سياسي جديد عراق به نفع سنيها استفاده ميكند كه اين ميتواند بخشي از مابه ازاي امريكا به كشورهاي عربي براي مشاركت در ائتلاف به اصطلاح ضدداعش تلقي شود. هر چند مسئولان عراق تاكنون در قبال اين اقدام سكوت كردهاند اما حداقل در دو مورد ديگر مخالفت خود را ابراز كردند كه از بروز اصطكاك در مواضع اين دو كشور حكايت دارد. نخست مخالفت با استقرار 13 هزار نيروي نظامي جديد امريكا در پايگاه اسپايكر و دوم مخالفت با مصوبه پارلمان تركيه در خصوص ورود نظامي به عراق و سوريه براي مقابله با داعش.
در مصر نيز مقامات اين كشور همزمان با سفر جان آلن بر مواضع قبلي خود در خصوص اينكه مبارزه با تروريسم بايد فراگير و همهجانبه باشد و تنها به داعش محدود نشود يا اينكه كمكهاي اين كشور در چارچوب ائتلاف تنها به اطلاعاتي و لجستيكي محدود خواهد شد، تأكيد كردند. بدر عبدالعاطي سخنگوي وزارت خارجه مصر در اينباره گفت: «موضع مصر در قبال مبارزه با تروريسم روشن و بر لزوم همهجانبه بودن اقدام عليه آن مبتني است. همكاري در اين زمينه فقط در ابعاد امنيتي و نظامي نيست بلكه ابعاد فكري، فرهنگي و اطلاعاتي نيز دارد. علاوه بر اين حمايتهاي مالي از اين سازمانها بايد خاتمه يابد. موضع مصر در قبال مبارزه با داعش به ارائه حمايت لجستيكي و اطلاعاتي محدود ميشود و واشنگتن از اين موضع مصر آگاه است.» همچنانكه ملاحظه ميشود سخنگوي وزارت امور خارجه مصر به جاي داعش از عبارت تروريسم استفاده كرده تا در چارچوب آن بتواند برخورد با مخالفان خود از جمله اخوانالمسلمين را نيز در دستور كار قرار دهد و از ائتلاف جديد براي سركوب آنها استفاده كند.
هر چند در ابتداي تشكيل ائتلاف ضد داعش مقامات اردن نيز نگرانيهايي از مخالفان داخلي خود در خصوص پيوستن به ائتلاف داشتند اما در جريان سفر جان آلن چنين نگراني ابراز نشد كه به نظر ميرسد اين مسئله مقامات امريكايي را خوشحال كرد و جنيفر ساكي در سخناني با رضايتبخش توصيف كردن اين سفر گفت: «ژنرال آلن و مك گورك امروز به امان رفتند و با سران قبايل و شيوخ كه شجاعانه عليه داعش در عراق مقاومت كردند، ديدار داشتند. ژنرال آلن و مك گورك شجاعت آنها را ستودند و تأكيد كردند كساني كه عليه داعش ايستادگي ميكنند از حمايت ائتلاف بينالمللي برخوردار خواهند بود.»
در اين ميان شايد بتوان گفت پرچالشترين و در عين حال مهمترين بخش سفر دورهاي جان آلن به تركيه بود. علت اين مسئله پيوند خوردن برخي ديگر از مسائل خبرساز و بحث انگيز ديگر در خصوص تحولات سوريه از تحولات عين العرب (كوباني) گرفته تا ايجاد مناطق امن و پرواز ممنوع در مرزهاي تركيه و سوريه و همچنين اجراي مصوبه پارلمان تركيه در خصوص ورود نظامي ارتش تركيه به عراق و سوريه براي مقابله با داعش با مأموريت جان آلن براي جذب تركيه در ائتلاف ضد داعش بوده است. تركيه در ابتداي تشكيل ائتلاف ضد داعش علت مخالفت خود با پيوستن به ائتلاف را حفظ جان گروگانهاي خود اعلام ميكرد اما بعد از اينكه گروگانهاي خود را آزاد كرد شروط جديدي مطرح كرد از جمله اينكه مقابله با داعش بايد با مقابله با دولت سوريه همزمان شود و دوم اينكه منطقه امن و پرواز ممنوع در مرزهاي اين كشور با سوريه و در داخل اين كشور ايجاد شود. پايگاه اينترنتي«خبرهفت» از پايگاههاي نزديك به دولت تركيه در مقالهاي با بيان اينكه همزمان با پيشروي سازمان تروريستي داعش به سوي «كوباني» موضوع درخواست كمكهاي نظامي تركيه به نيروهاي مسلح پيشمرگ مطرح شده است، نوشت: «دولت تركيه به پيشمرگهاي كرد كمك تسليحاتي نخواهد كرد و تا زمانيكه در منطقه مرزي سوريه منطقه امن و ممنوع پروازي تشكيل نشود نيروهاي مسلح خود را نيز وارد مرزهاي اين كشور نكرده و فقط به ارسال كمكهاي مردمي براي آنان بسنده خواهد كرد. دولت تركيه زير بار فشارهايي كه از اكراد تركيه اعمال ميشود، نخواهد رفت». اما اينكه امريكا تا چه اندازه با تأمين شروط تركيه موافق است مواضع مختلف از سوي مقامات امريكايي بيان شد. جنيفر ساكي سخنگوي وزارت امور خارجه امريكا درپاسخ به خبرنگاري كه از وي پرسيد آيا ايجاد منطقه حائل مورد بررسي قرار ميگيرد يا اينكه بررسي نميشود، با اتخاذ مواضعي دو پهلو گفت: «اين پيشنهادي است كه تركيه و ديگر كشورها در حقيقت سالها پيش مطرح كردهاند و ما بارها با آنها در اين زمينه صحبت كرديم. اين گفتوگوها ادامه دارد... بنابراين ما در حال حاضر در حال بررسي اجراي طرح حائل نيستيم اما اين به معناي آن نيست كه ما به گفتوگوها درباره موضوعات مختلف از جمله بررسي اينگونه پيشنهادات ادامه ندهيم.» اما جاش ارنست سخنگوي كاخ سفيد در پاسخ به سؤال خبرنگاري كه پرسيد آيا امريكا موافق حمله نظامي تركيه در كوباني است يا نه، گفت: «به نظرم بخشي از مذاكرات ژنرال آلن با مقامات تركيه در اين باره خواهد بود. اين بخشي از وظيفه ژنرال آلن براي ايجاد هماهنگي در تلاشهاي شصت عضو ائتلاف گسترده بينالمللي است و تركيه داراي تواناييهاي منحصر به فردي در اين زمينه است.»
در مجموع از آنچه گفته شد مشخص ميشود كه امريكا هنوز در عمل نيز چالشهاي جدي براي پيشبرد ائتلاف به اصطلاح ضد داعش مواجه است و برقراري پيوند بين ائتلاف ضدداعش با مسائل سوريه بر موانع و چالشهاي موجود در اين زمينه ميافزايد.
