طوري كه حتي جا براي كارتونهاي احساسي هم خالي بود چه برسد به كارتونهاي داخلي! دفتر مشق و كيف دختر 6 ساله ما طرح باربي بود و اين پايهگذاري در كودكي به قدري تأثيرگذار و بد بود كه... تا اينكه همين دختر به سن نوجواني رسيد و هر كاري ميكرد تا به شكل و شمايل باربي و باب اسفنجي درآيد و خودش را به شخصيت مطلوب و رويايياش تبديل كند؛ پسر بچهمان هم همينطور بود و تمام تلاشش را ميكرد تا اسپايدرمن شود! مدتي گذشت و به اين نتيجه رسيديم كه واقعاً در توليد وسايل فرهنگي، لوازمالتحرير و نوشت افزار كوتاهي كردهايم و همين كوتاهي موجب شده تا نسل به نسلمان متحمل آسيبي كه ما به آنها وارد كردهايم، شوند. مقام معظم رهبري در اين زمينه ميفرمايند: «برخي اوقات ممكن است، تصميمگيريها و مصوبات اقتصادي، سياسي، اجتماعي و حتي علمي، تبعات منفي فرهنگي در جامعه به وجود آورد كه دليل آن نبود پيوست فرهنگي است». زنگ خطر تأثير فرهنگ غربي، به صدا درآمد و پيرو روشنگريهاي مقام معظم رهبري گروهي از آدمهايي كه در كار فرهنگي بودند و دغدغه فرهنگ و مذهب ايراني داشتند، احساس خطر كردند و وارد اين عرصه شدند. سيد محمد كاظم سجادي، مدير و موسس دفتر مطالعات و پژوهشهاي فرهنگي رويش، يكي از همين كساني است كه بعد از جنگ غزه تصميم گرفت تصوير شهداي غزه را روي دفتر مشقهاي كودكان منتشر كند. با او درباره خودش، دلمشغوليهايش و همچنين تأثير اين كار بر ذهن دانشآموزان همكلام شديم كه مشروح آن در پي ميآيد.
كارهاي فرهنگي خواسته بحق مقام معظم رهبري و اولويت اصلي و لازم اين روزهاست و اگر - خدا نكرده - اين دوران حساس كه مقام معظم رهبري از آن به «پيچ بزرگ تاريخي» ياد فرمودهاند غفلت كنيم در حوزههاي مختلف خسارات جبران ناپذيري خواهيم ديد كه به سادگي جبران نخواهد شد. دفتر مطالعات و پژوهشهاي فرهنگي رويش با همين دغدغه به وجود آمده و شاخص حركتهاي خود را بر همين مبنا قرار داده است. مجموعه فعاليتهاي اين دفتر شامل طراحي كارها و فعاليتهاي متفاوت فرهنگي و هنري، ارائه مسابقات كتاب خواني، توليد آثار و محتواي فرهنگي، تاليف و انتشار كتاب در حوزههاي مختلف همچون دين و انديشه و همچنين شركت داشتن در ميدان و عرصه توليد لوازمالتحرير و نوشت افزار ايراني ـ اسلامي است كه همه اينها تنها گوشهاي از فعاليتهاي دفتر مطالعات و پژوهشهاي فرهنگي رويش به منظور فرهنگسازي ديني است و اين كوششها الحمدلله به مرور زمان تبديل به نتيجه شده و ما هم شاهد رشد و گسترش روز افزون آن بودهايم.
توليد محصولات فرهنگي به ويژه در حوزه ديني سود چنداني ندارد، با اين كاستي و مشكل چگونه كنار ميآييد؟
مقابله با جنگ نرم دشمن ابعاد گستردهاي دارد كه مهمترين آن استفاده از محصولات فرهنگي و هنري است چراكه ريشه در فرهنگ ايراني و اسلامي ما دارد و در اين برهه از زمان يكي از بهترين ابزار مقابله با دشمن است؛ دشمن با تهاجم به فرهنگ اصيل اسلام ناب محمدي قصد دارد به صورت تدريجي مخاطبان خود را به مصرف كالاهاي غربي كه بر اساس فرهنگ غرب طراحي و توليد شده بكشاند و ذهن و انديشه مخاطبان خود را تسخير و در نهايت نابود كند.
نظام سرمايهداري غرب براي تسلط بر جوامع اسلامي و به تبع آن غارت منابع اين جوامع از تمامي ابزارها بهره ميجويد و تلاش ميكند به مباني انديشه جوامع اسلامي هجوم آورده و با تضعيف ارزشهاي آن، زمينه حاكميت انديشههايش را فراهم كند. در اين بين حوزه لوازمالتحرير به دليل جايگاه استراتژيكي خود يكي از عرصههايي است كه دشمن در آن سرمايهگذاري سنگيني انجام داده است، چراكه خوب ميداند اگر بتواند در دوراني كه بچهها قدرت تشخيصشان ضعيف است الگوهاي خود را به آنان قالب كند، در درازمدت نيز به اهداف پليد خويش ميرسد.
در اصل نقش و نگارهايي كه روي نوشتافزار طراحي و منتشر شده است از مهمترين عوامل تأثيرگذار در شكلگيري شخصيت كودكان و نوجوانان است. موسسه فرهنگي رويش از تأثيرات استراتژيك اين مهم بر ذهن و انديشه كودكان و نوجوانان كه قطعا آيندهسازان كشور هستند غافل نبوده و بالغ بر 10 سال است كه در اين حوزه مشغول فعاليت است و تاكنون هم موفق به توليد و پخش بيش از صدها هزار جلد دفتر با مضامين اسلامي و ايراني شده است. در اين بين با توجه به جمعيت فراوان استفادهكننده از ابزار و لوازمالتحرير كه درصد قابل توجهي از كودكان، نوجوانان و جوانان جامعه را تشكيل ميدهند فرصت مغتنمي است تا با همين ابزار و با همين فرصت آنها را با فرهنگ اصيل ايراني و اسلامي آشنا كرده و تا حد امكان درصدد خنثي كردن جنگ نرم و اهداف شوم و پليد دشمن برآييم.
به نظر شما آيا تصاوير ماندگارتر از جملات كتابها هستند؟
بله بر اساس مطالعات انجام شده تصاوير در ذهن انسان تأثيري ماندگار دارند به گونهاي كه گاهي يك تصوير بين 1000 تا 5000 پيام را به يكباره به ذهن انسان منتقل ميكند و در اين بين تأثيرپذيري كودكان و نوجوانان از تصاوير بيشتر از ديگران است. امام علي (ع) در روايتي ارزشمند ميفرمايند: اِنَّما قَلبُ الحَدَثِ كا لاَرضِ الخالِيةِ ما اُلقِي فيها مِن شَيئٍ قَبِلَته؛ صفحه دل نوجوان همچون زمين مستعدي است كه هيچ گياهي در آن نروييده و آماده هر نوع بذرافشاني است بنابراين وظيفه همه كساني كه در عرصه فرهنگ قدم برميدارند اين است كه بايد هوشيار بوده و با ابزارهاي مختلف نسبت به ترويج فرهنگ اسلام ناب، فرهنگ ايثار، جهاد، مقاومت، فرزندان و نونهالان خودمان را بيمه كنيم.
در دوران كودكي و نوجواني، شخصيت بچهها شكل ميگيرد. يكي از چيزهايي كه بچهها دائم در معرض آن هستند و به آن انس ميگيرند، همين نوشت افزاري است كه حدود 9 ماه همراه با كودك است. كودك با اين تصاوير زندگي ميكند و دائم با آنها حشر و نشر دارد. روزانه چندين بار با طرحي كه روي دفاترش نقش بسته است روبهرو ميشود و اين تصوير وارد ذهنش شده و با آن انس و الفت ميگيرد. او به تصاوير ميانديشد و در ضمير ناخودآگاهش تصاوير را ثبت و ضبط ميكند و به مرور زمان دلش ميخواهد شبيه او باشد.
چه شده كه بچههاي ما دوست دارند اسپايدرمن (مرد عنكبوتي) شوند؟
راه را اشتباه رفتهايم و دور و اطرافمان را پر كردهايم از تصاوير اين شخصيتها. وقتي بچه مرتب تصاويري را روي نوشتافزارش ميبيند، اگر اين تصوير مربوط به يك اسطوره ملي باشد، او ميانديشد كه اين تصوير مربوط به چه كسي بوده و مدام تلاش ميكند او را بشناسد، با خود ميانديشد صاحب اين عكس چه كار مثبتي كرده كه تصويرش روي دفاتر نقش بسته است و ذهنش با شخصيت تصوير عجين ميشود و دلش ميخواهد كه شبيه او باشد، بنابراين بايد توجه داشته باشيم كه بحث نوشت افزار از اين جهت اهميت راهبردي دارد و اگر نسبت به آن دچار غفلت شويم، لطمههاي جبرانناپذيري بر ذهن و انديشه كودكان و نوجوانان وارد ساختهايم.
چند سالي است كه از ورود دارا و سارا به حوزه كودك و نوجوان ميگذرد، آيا اين شخصيتها توانستهاند بچهها را به سمت و سوي خودشان جذب كنند؟
جواب كاملاً روشن است. اين شخصيتها چون پيوست فرهنگي نداشتند كمتر مورد اقبال بچهها قرار گرفتند. حال شما كمي به عروسك باربي بينديشيد. اين شخصيت چون داراي پيوست فرهنگي بوده توانسته كودكان و نوجوانان جهان را به خودش جذب كرده و از اين رهگذر بر فرهنگ آنها تأثيرگذار باشد.
تأثير پيوست فرهنگي تا اندازهاي بالاست كه ما نبايد به هيچ عنوان از آن غافل باشيم. ما در طرح روي جلد دفاتر به عينه تأثير اين پيوست فرهنگي را مشاهده ميكنيم. با وجودي كه شهدا در بين جامعه از قرب و منزلت بسيار بالايي برخوردار هستند، اما دفاتري كه طرح روي جلدش تصوير شهيد با پيوست فرهنگي است، از استقبال دو صد چنداني برخوردار است. مانند شهيد جليلالقدر عباس بابايي. در مورد اين شهيد عزيز فيلم ساخته شده، كتاب نوشته شده، يادوارههاي متعدد كيفي برگزار شده و... كه اين پيوست فرهنگي باعث محبوبيت ايشان در جامعه شده و تأثيرپذيري جوانان و نوجوانان از ايشان را افزايش داده است. در واقع شهدا هنوز هم با حضور در پشت دفاتر ارزشهاي دفاع مقدس را در جامعه ترويج ميكنند.
ما در مسائل فرهنگي از محتواي بسيار غني قرآني، ديني، روايي، قصص انبيا و... برخورداريم. آيا اين امر ظرفيت مفيدي براي نشر ارزشها ميتواند باشد؟
به نظر من فرهنگ ما ايرانيها بسيار پرمحتواست. خود دفاع مقدس يك پيوست فرهنگي بسيار قوي بوده و سرمايه بسيار با ارزشي است. مقام معظم رهبري دفاع مقدس را گنج ميدانند و ما هم به تأسي از فرمايش ايشان به اين حوزه ورود پيدا كرديم و اين قدر اين گنج بزرگ است كه ما تا ساليان سال ميتوانيم از آن استخراج كنيم. بهتر است به اين نكته توجه داشته باشيم كه ما بايد براي خوراك فكري آيندهسازان كشور عزيز از ذخاير ناب استفاده كنيم و به همين دليل هم من دست گذاشتم بر جايي كه گنجينه است، ناب و اصيل. به همين دليل شهدا را انتخاب كردم. شهدايي كه نمونه و الگو هستند و اين امر در تأثيرگذاري بر ذهن مخاطب كه همان كودك است اهميت ژرفي دارد.
تا چه حد با استفاده از لوازم التحرير ميتوان برذهن و انديشه مخاطبان تأثير گذاشت؟
اگر زيرساختها فراهم و محصولات نوشتافزاري داراي پيوست فرهنگي باشند قطعا ميتوان بر افكار مخاطبان تأثير گذاشت. تا به حال به اين فكر كردهايد كه چرا غرب با هزينههاي سرسامآور به شخصيتسازي در حوزه نوشتافزار روي آورده است؟ در واقع ميتوان گفت كه غرب از جنگ نظامي عليه نظام اسلامي مأيوس شده است و به دليل اثرپذير بودن كودكان و نوجوانان از كاراكترهاي جذاب، به اين حوزه روي آورده است تا در آينده بتواند كاشته خود را درو كند. اين يعني تسخير انديشه جوان ايراني بدون خونريزي و مقاومت.
رويكرد گروه شما بر انتخاب و چاپ تصاوير بر چه اصلي استوار است؟
در ارتباط با طراحي جلد دفاتر، سياست ما بر اين اصل استوار بوده است كه شهداي شاخصي را انتخاب كنيم كه از نظر ويژگيهاي اخلاقي بارز بودهاند. البته تمامي شهدا شاخص هستند اما برخي از آنها ويژگيهاي اخلاقي خيلي خوبي در زندگيشان داشته و خاطرات نابي از آنها بر جاي مانده است كه اين مطالب در رفتار كودكان و نوجوانان و تربيت ديني آنها بسيار مؤثر بوده و از مصاديق بارز پيوست فرهنگي است.
تاكنون چند طرح از شهدا را روي اين دفاتر منتشر كردهايد؟
ما در دو حوزه فعاليت ميكنيم. ما هميشه تلاش كردهايم علاوه بر شهداي ملي، شهداي استاني را هم از نظر دور نداشته باشيم و تاكنون دهها طرح ملي و استاني را به چاپ رساندهايم. سعي ما هميشه بر اين بوده كه براي معرفي بيشتر اين اسطورهها به سبك فانتزي و جذاب اما با قيمت معمولي، دفاتر را به مخاطبان عزيز تقديم كنيم.
آيا ديد شما نسبت به اين مسئله سودمحور بوده است؟ در ارائه و پيشبرد اين طرح تا چه اندازه نگاه مادي و سودسنجي داشتيد؟
به هيچ عنوان نگاه ما به اين موضوع سودمحور نبوده و نخواهد بود، چراكه ماهيت كار ما فرهنگي است و معتقد هستيم شهدا از بهترين سرمايه خويش يعني جان شيرين گذشتند و آن را فداي قربالي الله و امنيت ما كردند و اين پر كاه كمترين كاري است كه از دستمان برميآيد. متأسفانه بهرغم هشدارهاي مكرر مقام عظماي ولايت، عدهاي از مسئولان ما تهاجم فرهنگي دشمن را آنطور كه بايد و شايد جدي نميگيرند و نه تنها موسسه فرهنگي رويش بلكه موسسات و بسياري از شركتهاي ديگر هم با مشكلات مالي دست و پنجه نرم ميكنند و دليل اين هم كه تاكنون پابرجا ماندهاند اين است كه توانستهاند به تنهايي از پس مشكلات برآيند.
مردم تا چه اندازه از طرحهاي شما استقبال ميكنند؟
در سالهاي اخير دلسوزاني كه خطر را لمس كردند وارد عرصه توليد نوشت افزار ايراني - اسلامي شدند. در واقع ميزان فروش اين برندها نشان ميدهد كه مردم خواهان و طالب اين هستند كه از محصولات داراي نمادهاي فرهنگي استفاده كنند و همانطور كه عرض كردم اگر اين طرحها با پيوست فرهنگي همراه باشد استقبال بسيار چشمگيرتر خواهد بود.
يك خبر خوب براي همه مردم اينكه به زودي تمام ملزومات نوشتافزاري با طرح شهدا وارد بازار خواهد شد. البته اگر حمايت صورت بگيرد اين اتفاق مبارك سريعتر عملياتي خواهد شد.
