نحوه انجام تكليف درسي، برنامه غذايي و ساعت خوابيدن فرزندانتان را كنترل كنيد. زمان آنها را تنظيم كنيد تا در اين زمان تعيين شده تمام استعدادهايشان را به كار گيرند. آنها ياد ميگيرند كه انجام اين وظيفه بر عهده آنها است و خود بايد پاسخگوي اعمال خود باشند. تكليف درسي بهترين وسيلهاي است كه توسط آن ميتوانيد ارتباطي روزانه با تعليم و تربيت فرزندانتان حفظ كنيد. از آنجايي كه تكليف درسي بر يك اساس منظم پيريزي شده است، ميتواند تماس مستمري بين شما، فرزندتان و معلم فرزندتان را فراهم آورده و ميزان درگير شدن شما را در مسئله تكليف درسي، سن و موفقيت فعلي فرزندانتان در مدرسه تعيين كند.
شما در نقش پدر و مادر بايد آمادگي اين را داشته باشيد تا با فرزندان كوچكتر به صورت روزانه كار كنيد. انجام كار به صورت مستقل، مهارتي آموخته و تمرين شده است و به زمان و شكيبايي نياز دارد. اما هنگامي كه فرزندانتان كوچك هستند، اگر عادتهاي مطالعه مناسب را برايشان پيريزي كنيد، درخواهيد يافت كه وقتي آنها بزرگتر شوند، قادر خواهند بود به صورت غيروابسته كارهايشان را انجام دهند.
والدين نبايد براي فرزند نقش معلم را بازي كنندمسئوليت شما نيست كه به فرزندانتان مفاهيم را آموزش دهيد يا تكليف آنها را تصحيح كنيد. اين عمل نه تنها كار شما نيست بلكه غيرسازنده هم هست و به جاي حل مشكلات، كشمكشهاي بدي را به وجود ميآورد. سعي بر اين است كه مسائل را براي خود و فرزندتان سادهتر كنيد نه مشكلتر. به اين نكات توجه كنيد: تكليف درسي چه توسط كودك و چه به دليل مشغله كاري شما به آخرين فرصت حواله نشود.
براي بعضي از كودكان، تنها كلمات تشويقآميز كافي نيست. اين قبيل كودكان به مشوقهاي بيشتري نياز دارند تا به تكليف درسي علاقه پيدا كنند.
شما بايد ياد بگيريد كه به طور قاطع ارتباط برقرار كنيد، به اين صورت آنچه را كه مورد نظرتان است بگوييد و آنچه ميگوييد هماني باشد كه منظور نظرتان است. اين امر بچههايي را كه گوش ميكنند و آنهايي را كه گوش نميكنند، از يكديگر متمايز ميسازد.
وقتي فرزندانتان به طور مستمر از انجام تكاليف درسي سر باز ميزنند وقت عمل فرارسيده است اما اين به معناي جيغ و فرياد كردن، داد زدن و تهديد بچهها به تنبيه نيست. بلكه اين بدان معنا است كه ميخواهيد به فرزندانتان حق انتخاب بدهيد. آنها ميتوانند يكي از دو راه، يعني انجام تكاليف درسي به طوركامل، يا از دست دادن امتيازات را انتخاب كنند. بيشتر مواقع تفاوت بين دانشآموزان موفق و ناموفق در آن است كه دانشآموزان موفق ميدانند چگونه مطالعه كنند.
«سريع انجامدهندگان» و «فراموشكنندگان» چه كساني هستند؟فرزندانتان بايد بدانند كه انجام تكاليف درسي نخستين اولويت آنها است. بهترين روزي كه واقعاً وقت انجام تكليف درسي است را براي فرزندانتان تعيين كنيد. اگر فرزند شما مثلاً كلاس سوم راهنمايي است و در انجام تكليف درسي مشكلات زيادي دارد، كنار او نشسته و فرمي را تحت عنوان برنامه روزانه براي او پركنيد و در آن زمان انجام تكليف درسي روزانه را انتخاب كنيد. وقتي تا حد ايدهآل شما پيشرفت كرد، به او اجازه دهيد برنامهاش را به صورت مستقل تنظيم كند. در صورتي كه تكليف به طور كامل انجام شده باشد، فرزندانتان ميتوانند به فعاليتهاي ديگرشان بپردازند. مفهوم زمان انجام تكليف درسي ممكن است شما را با دو نوع مشكل مواجه سازد كه آنها را «سريع انجامدهندگان» و «فراموشكنندگان» ميناميم.
سريع انجامدهندگان بچههايي هستند كه در زمان انجام تكليف درسي روزانه، بدون توجه يا با اندكي توجه به نتيجه كار ميخواهند با سرعت هرچه بيشتر تكليف درسي را به پايان برسانند. آنها در واقع ميخواهند از شر تكليف درسي رها شوند و هرچه زودتر به فعاليتهاي لذتبخشتر ديگر بپردازند. در نتيجه تكليف آنها كثيف، ناقص يا غلط خواهد بود. آنها وقت خود را صرف فعاليتهاي ديگري به جاي فعاليتهاي تحصيلي از قبيل قرائت، دوره كردن كتاب درسي يا تمرين رياضي ميكنند. زماني كه بچهها دريابند كه اگر در مورد تكليف درسي، غيرمسئولانه عمل كنند، به آنها وقت آزاد داده نخواهد شد، فوراً ياد ميگيرند كه آهستهتر عمل كنند و تكليف درسي بهتري انجام دهند. آنها يكباره به خاطر ميآورند كه در واقع تكليفي دارند كه بايد انجام دهند. وقتي به فرزندتان تكليف داده ميشود، بايد آن را با دقت يادداشت كند تا بتواند آن را صحيح انجام دهد. اغلب بچهها از توانايي خود جهت انجام تكاليف درسي كمتر استفاده ميكنند و علت آن است كه اطلاعات صحيح و كاملي در اين مورد ندارند. براي حل اين مشكل بهتر است به فرزندتان بياموزيد كه براي يادداشتبرداري تكاليف درسي، اهميت بيشتري قائل شود.
بچهها بايد تكاليف درسي را خودشان انجام دهندبعضي از بچهها دائماً شكايت دارند كه تكليف درسيشان «بسيار مشكل» است. اغلب به دشواري ميتوان متوجه شد كه آيا واقعاً نميتوانند آن تكليف را انجام دهند يا اينكه نميخواهند؟ به خاطر داشته باشيد كه بچهها با هم تفاوت دارند. ممكن است فرزند شما در كلاس سوم باشد و در همان هنگام به صورت غيروابسته و مسئولانه عمل كند.
كليد انگيزه دادن به فرزندانتان آن است كه آنان بدانند شما به ميزان زيادي به آنها و تلاشي كه به عمل ميآورند اهميت ميدهيد. به خاطر داشته باشيد كه تحسين شما ميتواند در ايجاد احترام به خود در فرزندانتان تأثيرگذار باشد.
ترغيب، تشويق و تحسينشما به عنوان پدر يا مادر بر احترام به خود فرزندانتان تأثير بسياري ميگذاريد. آنچه شما ميگوييد با آنچه به زبان ميآوريد ميتواند در چگونگي احساس فرزندانتان نسبت به خودشان و كارهايي كه انجام ميدهند، تفاوت زيادي به وجود آورد. از جملاتي همچون: «تو هيچوقت نميتواني تكاليف درسيات را بدون افتضاح انجام دهي، ميتواني؟»، «مشقي كه نوشتهاي اين است؟ مثل خرچنگ قورباغه ميماند!»، «چرا تو نميتواني مثل دوستانت كارت را درست انجام دهي؟» به هيچ عنوان استفاده نكنيد و تمام تلاشتان را به كار ببنديد تا كودك را به انجام هرچه بهتر تكاليف محولهاش ترغيب و پس از آن تشويق و تحسين كنيد.
ايدههاي بزرگي كه مؤثر واقع ميشوندبعضي از كودكان صرفاً براي آنكه مورد تحسين والدينشان قرار بگيرند، ميكوشند تا حتي روي آب هم راه بروند! براي اين قبيل بچهها، تحسين مداوم عاملي بسنده است تا علاقه مداوم آنها را در انجام تكاليف درسي برانگيزد و حفظ كند. اما به تعدادي ديگر از كودكان نميتوان تنها با به كاربردن كلمات، انگيزه داد. براي اين بچهها بايد محركهاي اضافي به كار برد. به طور ساده تشويق عاملي است كه افراد را برميانگيزد تا بهتر عمل كنند. در صورتي كه اين محرك اضافي به فرزندانتان انگيزه ميدهد تا تكاليف درسيشان را انجام دهند، در آن صورت با تمام توان آن را به كار گيريد. البته فراموش نكنيد كه فقط انگيزه دادنهاي مستمر به نتيجه منجر نخواهند شد.
همه چيز در اختيار شماستممكن است بعضي از بچهها فقط در برابر يك محرك، شرطي شوند تا تكاليفشان را انجام دهند. «من اين را انجام نميدهم، مگر اينكه اجازه دهيد امشب كمي ديرتر بخوابم»، «من آن گزارش را تهيه نميكنم، مگر اينكه به من جايزه بدهيد...» اگر چنين شد، بلافاصله مقررات خاصي وضع كنيد. اجازه ندهيد فرزندانتان شما را در جنگ قدرت درگير كنند. در اولين دفعاتي كه آنها رفتارهاي تهديدكننده به كار ميبرند، محدوديتهاي جدي برايشان قائل شويد. بگذاريد بفهمند كه شما چنين رفتاري را هرگز تحمل نخواهيد كرد. روزانه يك زمان ويژه در نظر بگيريد كه فرزندانتان در آن فقط به كارهاي درسي خود بپردازند. گامهاي لازم را برداشته و بدون كمك ديگران تكاليفشان را انجام دهند. براي آنها مشوقهاي برانگيزاننده و جايزه تدارك ديدهايد. اما فرزندانتان هنوز در مورد تكاليف درسيشان با شما به مشاجره ميپردازند. اگر چنين است، وقت آن است كه ببينيد در زمينه فرايند تكليف درسي، چگونه با آنها ارتباط برقرار كردهايد. شما بايد ياد بگيريد كه ارتباطي قاطعانه برقرار سازيد. چراكه اين طريق صحبت كردن به خصوص زماني كه از فرزندانتان ميخواهيد كه واقعاً به حرفهايتان گوش كنند، تعيينكننده است. با فرزندانتان مشاجره نكنيد
همان طور كه ميدانيد، بچهها اغلب موقعي به مشاجره ميپردازند كه والدين از آنها انجام كاري را ميخواهند كه آنها به انجام آن مايل نيستند. متأسفانه، شما هم اغلب با آنها به مشاجره ميپردازيد! اين كار به نتيجه نميرسد. در دام مشاجره با فرزندانتان نيفتيد. وقتي فرزندانتان در مورد تكليف درسي با شما به مشاجره ميپردازند، انتظاراتتان را به طور ساده و با شيوهاي قاطع و روشن تكرار كنيد. آنچه را ميخواهيد، به طور مداوم تكرار كنيد. اهميت ندهيد كه فرزندتان چه بحثي پيش ميكشد. مشاجره با فرزندانتان موقعيتي است كه بردي به همراه ندارد. تنها نتيجهاش آن است كه همگي عصباني شده و هيچ مشكلي حل نميشود. درنهايت هر پيامي كه قصد انتقالش را داشتيد، از دست ميرود. وقتي شما بياموزيد كه به صورتي صحبت كنيد كه فرزندانتان گوش بدهند، همگي احساس بهتري پيدا ميكنيد. شما به اين خاطر احساس خوبي پيدا ميكنيد كه به آرامي انتظاراتتان را بيان كردهايد و فرزندانتان به اين دليل احساس خوبي پيدا ميكنند كه دقيقاً ميدانند از آنها چه انتظاراتي ميرود.
با عمل خود از گفتارتان پشتيباني كنيدبعضي مواقع حتي كلماتي هم كه با دقت كامل انتخاب شوند نميتوانند كافي باشند. صرف نظر از اينكه چگونه سعي كردهايد با تحسين به فرزندتان انگيزه دهيد يا تا چه حد قاطعانه ارتباط برقرار كردهايد. به هر صورت كار شما مؤثر واقع نشده است و فرزندتان هنوز هم تكاليف درسياش را انجام نميدهد. اكنون بايد از گفتارتان با عمل پشتيباني كنيد. اول از همه به موقعيت خودتان به طور واقعبينانه نگاه كنيد. شما نميتوانيد فرزندتان را مجبور كنيد كه تكاليف درسياش را انجام دهد. شما نميتوانيد او را وادار كنيد كه كاغذ و قلم بردارد و يك گزارش درسي تهيه كند. شما نميتوانيد او را وادار كنيد كه يك فصل فلان كتاب درسي را بخواند. شما بايد به او حق انتخاب بدهيد.
بسياري از والدين در اينكه در برابر فرزندانشان چنين وضعيت قاطع و محكمي بگيرند، دچار مشكل هستند اما چنين ايستادگي بايد صورت پذيرد. اين تنها راهي است كه آنها ميآموزند تا در زمينه تكليف درسي خود مسئوليت بپذيرند. تهديدهاي مبهمي كه به عمل درنيايند، به فرزندانتان اين نكته را انتقال ميدهند كه حرفهاي شما جدي نيست. استمرار كليد آموزش به فرزندان است و به بچهها ميفهماند شما براي تكليف درسي مثل ساير كارها اهميت قائل هستيد.
بچهها بايد بفهمند كه شما در اين مورد حاضر به مصالحه نيستيد، كوتاه نميآييد و ميخواهيد هر شب اطمينان حاصل كنيد كه آنها مسئوليت انجام تكليف درسيشان را پذيرفتهاند. ممكن است فرزندتان شبهاي زيادي در اتاقش بنشيند و به در و ديوار نگاه كند تا اينكه تصميم بگيرد تكاليف درسياش را مسئولانه انجام دهد. بسياري از بچهها والدينشان را در مورد جدي بودن انتظاراتشان در امر تكليف درسي آزمايش ميكنند. آنها براي درگير كردن شما چندين تاكتيك به كار ميبرند. وقتي به بچهاي گفته ميشود كه تا پايان انجام تكليف درسي نميتواند از امتيازي استفاده كند، ممكن است گريه و شيون راه بيندازد. تجربه به او آموخته است كه اين تاكتيك والدينش را به علت احساس گناه يا به منظور جلوگيري از تشديد اوضاع مجبور به عقبنشيني ميكند. اهميت ندهيد كه تا چه حد فرزندتان دلخور ميشود، آرام و محكم بايستيد و انتظاراتتان را پيگيري كنيد.
با عصبانيت فرزندتان عقب نشيني نكنيدممكن است فرزندتان در مورد خواستههاي شما راجع به تكليف درسي با عصبانيت واكنش نشان دهد. او سعي ميكند با نشان دادن عصبانيت شما را بترساند و مجبور به عقبنشيني كند. نگذاريد عصبانيت فرزندتان بر شما تأثير بگذارد. او را در مشاجره درگير نكنيد. خودتان را كنترل كنيد و قاطع و آرام باشيد. به نظر ميآيد كه بعضي از بچهها ميخواهند شبهاي متوالي تمام طول شب را در اتاقشان بنشينند و طوري عمل كنند كه گويي «عين خيالشان هم نيست». اين قبيل بچهها اميدوارند والدينشان به اين نتيجه برسانند كه آنها به هيچ وجه انگيزهاي براي انجام تكليف درسي خود ندارند. در نهايت اميد دارند كه شما دست از تلاش برداريد. اما وقتي شما با پيگيري مداوم، خواستههايتان را تكرار كنيد، او هم متوجه ميشود كه بايد براي تكاليفش اهميت قائل شود.
بعضي از بچهها ترجيح ميدهند هر شب پشت ميزشان بنشينند ولي تكاليف درسيشان را به نحوي كه رضايتبخش باشد انجام ندهند. حتي وقتي كه توانايي انجام آن را دارند. اگر چنين اتفاقي در منزل شما رخ داده، به معلم فرزندتان اطلاع دهيد و اجازه بدهيد معلمش پيگير اين امر باشد كه آيا فرزندتان كارش را درست انجام نداده يا نه يا اينكه ببيند آيا او ميتواند در اين زمينه كمكي به فرزند دلبند شما بكند؟
