رشد شهرنشيني در كشور، افزايش جمعيت در كلانشهرها و محدوديت بافتهاي شهري براي احداث معابر جديد براي خودروها نيز سبب شده تا مترو در حل اينگونه مسائل و مشكلات حرف اول را بزند. اين در حالي است كه حجم جابهجايي مسافران در اين وسيله با بالاترين ظرفيت در كمترين زمان صورت بگيرد. هرچند در برخي از خطوط و ساعات اوج تردد، مسافران با مشكلات متعدد در جابهجايي با اين ارابه آهني روبهرو ميشوند و فشار روحي و جسمي زيادي را به جان ميخرند اما مترو باز هم مورد اقبال و استقبال شهروندان قرار دارد.
تملك اراضي براي احداث ايستگاههاي مترو
عمده مشكل مترو در كلانشهرها علاوه بر كم بودن اعتبارات، بحث تملك اراضي براي احداث ايستگاههاي مترو در بافت شهري است كه در بيشتر كلانشهرها نقش شهرداري در تسريع روند احداث مترو بسيار حائز اهميت است. با توجه به گراني املاك براي احداث ايستگاهها و دسترسي آسان شهروندان لازم است تا شوراهاي كلانشهرها در اين زمينه اقدامات لازم را براي آزادسازي املاك در مسير احداث ايستگاههاي مترو انجام دهند.
احداث 200 كيلومتر مترو براي پايتختنشينان
متروي كلانشهر تهران در حال حاضر در انتظار ساخت و تكميل 200 كيلومتر خط مترو است تا بخشي از مشكلات ترافيكي و آلودگي اين كلانشهر حل شود.
هماكنون متروي پايتخت در خطوط يك تا پنج به طول 152 كيلومتر در حال بهرهبرداري و توسعه است كه به گونهاي در حال حاضر در 87 ايستگاه به طور ميانگين روزانه حدود سه ميليون سفر انجام ميشود.
به گفته هابيل درويش يكي از مسئولان مترو، احداث يك كيلومتر خط مترو به اندازه 12 هزار متر مربع ساختمان سه طبقه است و با همه معارضهاي متعدد تأسيسات شهري و...، چهار كيلومتر ريلگذاري نيز لازم دارد. از سوي ديگر حدود 100 كيلومتر از 200 كيلومتر خطوط مترو پايتخت كه در دست ساخت است مربوط به بخش برونشهري (اقماري) است، كه شامل دو پروژه مترو تهران- پرند به طول 50 كيلومتر حد فاصل حرم مطهر امام (ره)- فرودگاه امام (ره)- شهر جديد پرند است. وي افزود: در اين زمينه بايد توجه داشت كه در سالهاي گذشته دولت ساخت و توسعه مترو شهرهاي اقماري را به عهده گرفت و قرار شد اين پروژه نيز توسط دولت ساخته شود اما وقتي اين مسئله به نتيجه نرسيد، مقرر شد تا در دولت دهم با توافق دولت با شهرداري، پروژه متروي تهران- پرند با تأمين بودجه صد در صدي دولت توسط شركت متروي تهران و حومه انجام شود و تاكنون حدود 70 درصد اين پروژه پيشرفت داشته و با تخصيص اعتبار از سوي دولت پروژه تا پايان سال به اتمام خواهد رسيد.
عضو هيئت مديره اتحاديه قطارهاي شهري كشور همچنين از دعوت رئيسجمهور براي بازديد از عمليات عمراني در بيش از 200 جبهه كاري در خطوط در دست ساخت مترو در تهران و حومه گفت و افزود: بيترديد با كمك دولت از محل صندوق توسعه ملي بخش مهمي از مشكلات در تأمين تجهيزات خطوط در دست ساخت مرتفع خواهد شد.
حركت لاكپشتي متروي قم
احداث متروي قم كه از شهريور ماه سال گذشته آغاز شده نيز در ايستگاه اعتبارات توقف كرده است؛ در اين زمينه مدير عامل سازمان قطار شهري قم گفت: براي حفاري با تمام ظرفيت روزانه 500 ميليون تومان اعتبار نياز است. علياكبر حكيمي تأكيد كرد: ظرفيت حفاري روزانه 15 تا 18 متر است ولي اكنون به دليل مسائل اعتباري با تمام ظرفيت كارها پيش نميرود. از ابتداي سال تاكنون 10 ميليارد تومان بودجه به پروژه مترو اختصاص داده شده است و اميدواريم كه دولت حمايتهاي لازم را در خصوص تأمين اعتبار مورد نياز داشته باشد. در اين زمينه اعضاي شوراي شهر قم با درخواست شهرداري قم براي دريافت تسهيلات 50 ميليارد تومان از بانك شهر موافقت كردند تا سرعت حفاري مترو از روزي سه متر به 15 متر افزايش يابد و تا پايان سال حدود سه كيلومتر از اين خط آماده شود.
بهرهبرداري از متروي كرج از نان شب هم واجبتر است
بنا به تأييد كميته فني شوراي عالي ترافيك شهرهاي كشور، 25 كيلومتر احداث مترو در استان البرز به تصويب رسيده است كه محمود دادگر با اشاره به قرار گرفتن ترافيك در اين شهر در مرز بحران تأكيد كرد كه بهرهبرداري از متروي كرج از نان شب هم واجبتر است. رئيس شوراي شهر كرج تصريح كرد: گرچه مسئولان با بهانه قرار دادن مشكلات اعتباري، تأخير طولاني مدت در تكميل پروژه قطار شهري را توجيه ميكنند اما اگر از نگاه شهروندان به موضوع بنگريم ديگر جايي براي اما و اگر باقي نميماند. با اين حال گفته ميشود براي ادامه فعاليت روزانه خط2 متروي كرج روزانه يك ميليارد تومان اعتبار لازم است.
اراك روي ريل خط مترو قرار گرفت
آلودگي و آلايندگي هواي شهر اراك تا آنجايي افزايش يافته است كه مسئولان، احداث مترو را راهكار برطرف كردن بخشي از معضلات زيست محيطي اين شهر اعلام كردند. در اين زمينه محمدحسين مقيمي استاندار مركزي گفت: احداث خط متروي اراك براي كاهش آلودگي هوا در شوراي عالي ترافيك تصويب شد كه در صورت نهايي شدن 50 درصد از هزينههاي احداث از سوي دولت پرداخت ميشود.
مترو مشهد روي ريل كمبود اعتبار
متروي 87 كيلومتري مشهد هم كه مصوبه آن براي احداث چهار خط در نظر گرفته شده است خط يك متروي آن مورد بهرهبرداري قرار گرفته است تا با توجه به زائرپذير بودن اين شهر خطوط مترو مشهد هرچه سريعتر آماده شود. اما در اين زمينه پيشرفت مترو در خطوط ياد شده از برنامههاي زمانبندي شده عقب مانده است تا شايد قطار شهري مشهد با تزريق اعتبارات بتواند با سرعت به ايستگاه مقصد براي جابهجايي مسافران اين شهر برسد. با اين حال دكتر حسن روحاني در جريان بازديد از خط دو قطار شهري مشهد با بيان اينكه دولت براي عمران و آباداني خراسان رضوي و مشهد مقدس بايد دو اقدام انجام دهد، گفت: اولين كار دولت اين است كه طرحهاي موجود از جمله مترو را مورد حمايت بيشتر قرار دهد تا با سرعت زياد راهاندازي و در خدمت مردم قرار گيرد و اقدام دوم دولت اين است كه راههايي پيدا كند كه بخش خصوصي در پروژهها و طرحهاي مهم استان سرمايهگذاري كند.
به واقع تأكيد بالاترين مقام اجرايي كشور مبني بر اهميت و توسعه مترو نشان از آن دارد كه دولتمردان و نمايندگان مجلس در كنار مديريت شهري براي راهاندازي و توسعه و گسترش خطوط مترو بايد گامهاي بلندي را در اجرايي كردن برنامههاي مصوبه بردارند.
انتظار 12 ساله براي متروسواري شيرازيها
۱۲سال پيش وقتي كلنگ احداث متروي شيراز به زمين زده شد، كسي فكر نميكرد كه متروي اين كلانشهر ۱۲ سال بعد آماده بهرهبرداري آنهم به صورت نصف و نيمه شود. فراز و نشيبهاي احداث خطوط مترو به حدي ظرف اين چند سال طي شد كه مسئولان و متوليان امر تصميم گرفتند پروژه را فاز به فاز پيش ببرند به طوري كه فاز اول را افتتاح كنند و سپس به سراغ فاز دوم بروند. اما اين كار نيز جوابگوي فراز و نشيبها و مشكلات اجراي اين پروژه نشد، مشكلاتي كه از اعتبارات شروع شده و به حوزههاي ديگر نيز ميرسيد.
نارضايتي معاون وزير از روند پيشرفت مترو اهواز
از سوي ديگر معاون عمراني وزير كشور در بازديد از پروژه قطار شهري اهواز از روند پيشرفت اين پروژه ابراز نارضايتي كرد و گفت: پس از گذشت هشت سال از آغاز اين پروژه، تنها 25 درصد كل پروژه عملياتي شده كه اين ميزان قابل انتظار نبوده است.
هوشنگ خنداندل اظهار كرد: دولت نگاه ويژهاي به استان خوزستان دارد كه بخشي از اين توجه به دليل پاسداشت رشادتهاي مردم خوزستان در دوران دفاع مقدس است و بخشي از آن به اهميت اين قطعه از سرزمين ما برميگردد و پروژه قطار شهري اهواز از بااهميتترين پروژههاي قطار شهري در كشور است. در برنامهاي كه براي پيشبرد اهداف پروژههاي قطار شهري در كشور در نظر داريم، مايل بوديم قطار شهري اهواز پيشرفتي بيش از اين داشته باشد.
پروژه 4 ساله مترو اهواز 8ساله هم به نتيجه نرسيده
معاون عمراني وزير كشور افزود: با اينكه حدود هشت سال است كه عمليات اجرايي پروژه مترو شروع شده و قرار بود اين پروژه در مدت چهار تا پنج سال پس از زمان شروع به بهرهبرداري برسد، امروز ميبينيم كه تنها يكچهارم كاري كه بايد انجام ميشد، اجرا شده است و حدود يك و نيم برابر زمان در نظر گرفته شده تاكنون صرف عمليات اجرايي قطار شهري اهواز شده است. خنداندل با اشاره به مشكلات موجود در پروژه مترو اهواز، اظهار كرد: همه اين مشكلات به روابط مالي با خارج از كشور، مسائل ارزي و بازگشايي LC برنميگردد. در هر پروژه قطار شهري بخش عمده كار مربوط به عملياتي است كه به دست مهندسان داخلي، با اعتبارات ريالي و تأمين امكانات از داخل كشور انجام ميشود و وضعيت پيشرفت مترو اهواز در حالي است كه در پروژه قطار شهري اهواز با اينكه دستگاه حفاري در اختيار پروژه بود و از نظر ريالي مشكلي وجود نداشت و همچنين مهندسان داخلي توانا نيز در دسترس هستند، ولي ميبينيم كه تنها يكچهارم از يك مسير تقريباً 40 كيلومتري حفاري شده است و اين در حالي است كه حدود سه سال است كه دستگاه حفاري TBM در اين منطقه مستقر است.
معاون عمراني وزير كشور گفت: هر چند ايستگاههاي فاز يك مترو اهواز پيشرفت خوبي داشتهاند، ولي معتقدم كه با امكانات موجود و اعتبارات ريالي، ايستگاههاي ديگر هم ميتوانستند پيشرفت كاري داشته باشند. هر عقبماندگي دليلي دارد، اما مهم اين است كه اشكالات به موقع شناسايي و راه حل براي آنها در نظر گرفته شود.
توسعه مترو خاص مردم است
وي تصريح كرد: بايد موضوعاتي كه موجب تأخير در اين پروژه شده و كماكان وجود دارد، شناسايي شوند و با مراجعي كه ميتوانند براي رفع موانع كار اقدام كنند، همكاري و هماهنگي صورت گيرد.
خنداندل خطاب به عوامل سازمان قطار شهري اهواز و مسئولان خوزستاني تأكيد كرد: اگر مشكلي با پيمانكار داريد، حل كنيد. بازگو كردن يك مسئله مشكلي را حل نميكند. ولي بازگو كردن، اگر به قصد دستيابي به يك راه حل باشد، خوب است. هيچ ترديدي نداشته باشيد كه پروژه قطار شهري اهواز با اولويت يك انجام خواهد شد؛ اما LC براي بازگشايي بايد به مرحله باز شدن برسد و اين مستلزم پيشرفت خوب پروژه است و همچنين به اقداماتي كه با بانكها بايد صورت بگيرد، مرتبط است. وي افزود: پيشنهاد ميشود هر چه سريعتر با پيمانكار مشكلات را حل و فصل كنيد؛ چراكه پيمانكار در اين زمان پيشرفت خوبي نداشته است. از عوامل و زماني كه در اختيار داريد به خوبي استفاده كنيد و اقداماتي كه ميشود با اعتبارات ريالي انجام داد را انجام دهيد و بدانيد كه مترو اهواز از مهمترين پروژههاي قطار شهري كشور است؛ اما لازم است پيگيريهاي آن از سوي استان خوزستان بيشتر شود. معاون عمراني وزير كشور گفت: مردم تنها مترو را از مسئولان ميخواهند. بنابراين پيمانكار و مجموعه استان بايد از همه امكانات در جهت تحقق خواست رئيسجمهور براي عملياتي كردن اين پروژه استفاده كنند، چرا رئيسجمهور در سفر خود به استان خوزستان قول راهاندازي مترو را به مردم اهواز داده بود؟
دولت در تأمين منابع مالي مترو تعجيل كند
همچنين در اين زمينه معاون مالي و اقتصاد شهري شهرداري تهران با تأكيد بر ضرورت رفع چالشهاي موجود در وضعيت اعتباري و تأمين منابع مالي مترو، گفت: تأمين منابع مالي مترو وظيفه قانوني دولت و شهرداري است. سيد دادوش هاشمي با بيان اينكه تمامي موانع براي تكميل خطوط مترو بايد برداشته شود، افزود: يكي از دغدغههاي جدي مديريت شهري در سالهاي اخير تأمين منابع مالي مورد نياز براي تكميل خطوط مترو پايتخت است. همچنين بر اساس برنامه جامع حمل و نقل، سياست اصلي مديريت شهري در حوزه حمل و نقل و ترافيك توسعه خطوط مترو است. وي با اشاره به تأمين به موقع نيازهاي مالي و اعتباري مترو اظهاركرد: هر مانعي كه موجب اخلال در توسعه مترو تهران ميشود بايد رفع شود تا گامي در جهت كاهش مشكل ترافيكي تهران برداشته شود. در همين حال همچنان اميدواريم دولت سهم خود در توسعه مترو پايتخت را به موقع پرداخت كند.
معاون مالي و اقتصادي شهردار تهران با بيان اينكه مديريت شهري نيز از طرق منابع مختلف، به دنبال تأمين به موقع نيازهاي مالي مترو تهران است، تصريح كرد: بر اساس برنامه پنج ساله دوم مصوب شوراي اسلامي شهر تهران حداقل بايد سالي 15 كيلومتر مترو در پايتخت ساخته شود كه شهرداري اين توان را دارد تا در صورت تأمين به موقع منابع مالي، اين مهم را محقق كند. معاون مالي و اقتصاد شهري شهرداري پايتخت با اشاره به آغاز فصل بازگشايي مدارس و مشكلات ترافيكي در مركز كشور گفت: ترافيك يكي از مشكلات اصلي شهر است كه قطعاً بايد مديريت شود. در اين ميان مطمئناً توسعه حمل و نقل عمومي به ويژه حمل و نقل ريلي درونشهري، يكي از برنامههاي مهم در شهرداري است كه به حل اين معضل كمك خواهد كرد.
