8.1 درصد جمعيت ايران يعني حدود 6 ميليون نفر بالاي 60 سال سن دارند و وقتي روند رشد جمعيت را روي نمودارها و هرم سني ببريد ميتوان به روشني آهنگ تند حركت جمعيت ايران به سمت و سوي سالمندي را مشاهده كرد. اين در حالي است كه هنوز زيرساختهاي لازم براي مواجهه با پديده سالمندي و برآوردن نيازهاي اين گروه از جامعه در كشور وجود ندارد.
6 تا 12 مهر ماه هفته تكريم منزلت دوراني از زندگي است كه اگر زنده باشيم همگي آن را تجربه خواهيم كرد.
روند فعلي رشد جمعيت كشورمان اما موجب شده است تا سالمندي در كشور شتاب بيشتري پيدا كند بر اساس سناريوي رشد پايين جمعيتي كه سازمان ملل متحد در سال 2010 منتشر كرده است، اگر ايران به همين صورت به ادامه جايگزيني جمعيتي بپردازد و برنامهاي براي تعادل آن نداشته باشد، در80 سال آينده، جمعيت 31ميليوني را تجربه خواهد كرد! از اين ميان، 47 درصد اين جمعيت را افراد سالمند بالاي 60 سال تشكيل ميدهند. سناريوهاي ديگر جمعيتي نيز هر چند آيندهاي بهتر را براي جمعيت كشور تصوير ميكند اما باز هم تا دو سه دهه آينده با جمعيت قابل توجه سالمندان مواجه خواهيم بود، سالمنداني كه در حال حاضر در دهه سوم يا چهارم زندگي خود به سر ميبرند.
4 برابر شدن جمعيت سالمندان كشوروقتي برف سفيد پيري بر سر و روي آدمها مينشيند و وارد زمستان عمر ميشوند نيازها و مطالباتي دارند كه بايد در نظر گرفته شود. اگرچه هر فصلي از عمر زيباييهاي خاص خودش را دارد اما نبايد فراموش كنيم كه با افزايش سن به بالاي 60 سال افراد آسيبپذيريهاي خاص خودشان را پيدا ميكنند و گاهي يك شكستگي ميتواند يك سالمند را تا پايان عمر زمينگير كند. با وجود اين و به رغم آمار 8 درصدي سالمندان هم اكنون بيمارستانهاي تخصصي سالمندان نداريم همچنانكه متخصص طب سالمندي در ايران انگشتشمار است. به خصوص آنكه بنا به تأكيد دكتر كوششي عضو هيئت علمي دانشگاه تهران، جمعيت كشور از سال 1345 تا 1390 از 25 به 75 ميليون نفر رسيده و بيش از سه برابر رشد داشته اما جمعيت سالمندي چهار برابر شده است.
علاوه بر اين، در آيندهاي نه چندان دور و تا نيم قرن ديگر تمام زيرگروههاي جمعيتي دنيا سالخورده خواهند شد و هرچه سن بالاتر ميرود، جمعيت نيز بزرگتر ميشود. بنا به تأكيد رئيس اداره سلامت سالمندان وزارت بهداشت نيز ايران به سرعت در حال سالمندشدن است بر همين اساس اداره سلامت سالمندان وزارت بهداشت، سند ملى تحول نظام سلامت سالمندان را مبتنى بر الگوى اسلامى ايرانى طراحى كرده و اين سند به تأييد شوراى عالى سلامت امنيت قضايى خواهد رسيد.
كمبود نيرو و ناتواني سالمندان سد راه برنامههاي بهداشتي دكتر پريسا طاهرى كه يكي از معدود متخصصان طب سالمندي در كشور است، كمبود نيروي پزشك و كارشناس در مراكز بهداشتى و عدم همكارى سالمندان را از مشكلات اين اداره در اجراى برنامههاى سالمندان عنوان كرد. بنا به تأكيد وي با وجود اينكه مراكز بهداشتى تعريف شده ولى بسيارى از سالمندان به دليل مشكلات حركتى، مفصلى و آرتروزهاى شديد امكان مراجعه به اين مراكز را ندارند كه اين موضوع سالمندان شهرى را آسيبپذيرتر كرده است.
به گفته رئيس اداره سالمندان وزارت بهداشت مطابق برنامه پنجم توسعه وزارت بهداشت به عنوان متولى سلامت همه گروههاى سنى، سياستگذار، برنامهريز و مسئول ارائه خدمات سلامت به همه گروهها از جمله سالمندان است و همه سازمانهاى دولتى و غيردولتى موظفند از خدمات وزارت بهداشت پيروى كنند. براساس اين بند قانونى، وضعيت و جايگاه وزارت بهداشت با بقيه سازمانها و ارگانها به صورت واضح مشخص است. طاهري با تأكيد بر اينكه ايران با شتاب تندترى نسبت به ساير كشورها در حال سالمندشدن است، افزود: به همين دليل ارائه خدمات سالمندى براى افراد سالمند نياز به يك عزم ملى دارد.
به گفته وي سند ملي سلامت سالمندان ابعاد بسيار وسيعى دارد و جنبههاى مختلف جسمانى، روانى و اجتماعى در اين سند مورد توجه قرار گرفته و وظايف همه ارگانها، سازمانها و نهادها تعريف شده است.
سالمندان فرصت هستند نه چالش بند هفت سياستهاي كلي جمعيت ابلاغي از سوي مقام معظم رهبري به بحث سالمندان اختصاص دارد. فرهنگسازي براي احترام و تكريم سالمندان و ايجاد شرايط لازم براي تأمين سلامت و نگهداري آنان در خانواده و پيشبيني ساز و كار لازم براي بهرهمندي از تجارب و توانمنديهاي سالمندان در عرصههاي مناسب از تأكيداتي است كه با توجه به سالمند شدن جمعيت كشورمان در اين سياستها مورد توجه قرار گرفته است.
محمت هولكي، نماينده صندوق جمعيت سازمان ملل متحد اوز در جلسه همانديشي نمايندگان دستگاههاي عضو شوراي ملي سالمندان در راستاي بازنگري، اصلاح و تكميل سند ملي برنامه راهبردي سالمندان، ضمن ابراز خرسندي از توجه مقام معظم رهبري در پرداختن به مسئله سالمندي در سياستهاي ابلاغي جمعيت گفت: تمام سازمانهاي درگير ميتوانند از ابتدا در سياستگذاريها و اجراي برنامه عمل با يكديگر همراهي كنند؛ چراكه نسبت به اين مسئله يك تعهد ملي وجود دارد. اين زمينه كمك ميكند تا سازمانهاي بينالمللي نيز در اين راستا بهتر حركت كنند.
وي درباره نقش صندوق جمعيت سازمان ملل متحد در برنامههاي سالمندان افزود: مدتي پيش در ملاقات با مسئولان دبيرخانه شوراي عالي سالمندي، پيشنهاد شد اين صندوق تجربيات كارشناسي بينالمللي را درباره سالمندان به ايران بياورد و تجارب ايران را به كشورهاي ديگر منتقل كند. هولكي اوز افزود: سالمندان براي ما به عنوان يك فرصت ويژه تلقي ميشوند و نه چالش؛ البته ممكن است افزايش جمعيت سالمندي، هزينههاي سلامت و غيره را براي دولتها افزايش دهد ولي اين جمعيت گنجينههاي ارزشمندي از تجارب هستند كه بايد اين تجارب تجميع شوند و از سالمندان به عنوان نيروي مؤثر در راستاي توسعه اجتماعي و اقتصادي استفاده كرد.
تدوين سند ملي سالمندان رئيس دبيرخانه شوراي ملي سالمندان نيز در اين جلسه تأكيد كرد: تحقيقات نشان ميدهد 10 درصد از سالمندان ناتوان هستند و ما ميتوانيم از ظرفيت 90 درصدي سالمندان استفاده كنيم. صادق رستمي با اشاره به اينكه متأسفانه در برنامه پنجم توسعه توجهي به سالمندان نشده بود، گفت: اميد داريم در تدوين برنامه ششم توجه ويژهاي به موضوع سالمندي و تكريم آنها صورت گيرد.
وي با اشاره به سياستهاي ابلاغي مقام معظم رهبري اظهارداشت: در اين سياستها به مقوله سالمندي، تكريم و فرهنگسازي و استفاده از تجربيات آنها اشاره شده است و اميدواريم در برنامه ششم توسعه تحول خوبي را شاهد باشيم.
رستمي خاطر نشان كرد: هفته آينده و با حضور وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي سند ملي سالمندان به تصويب نهايي خواهد رسيد. راهاندازي بانك اطلاعات سالمندي از ديگر برنامههاي دبيرخانه شوراي ملي سالمندان است؛ چراكه ما بيش از 6 ميليون سالمند داريم كه بايد اطلاعات آنها به ثبت برسد و به زودي اين بانك اطلاعاتي راهاندازي ميشود.
