همانطور كه از چندي پيش مسئولان دولتي در هشداري ديرهنگام به پايان رسيدن آب سدهاي لار و لتيان را در پايان شهريور ماه اطلاع داده بودند، اين هشدار به وقوع پيوست و معاون اول رئيس جمهور روز يكشنبه گذشته اعلام كرد كه «پايتخت چند روز ديگر آب دارد!».
از اين رو «بحران آب»، «كمآبي»، «مديريت مصرف آب»، «جريمه مشتركين پرمصرف»، «افزايش بيش از حد تصور قيمت آب بها» و صرفهجويي و صرفهجويي و صرفهجويي كلمات كليدي مهمترين اخبار روزهاي اخير خبرگزاريها و ساير رسانهها را تشكيل ميدهند. بحران آب تا به آن اندازه از ارزش خبري بالايي برخوردار است كه به اخبار داغ اين روزهاي حوزه بينالملل پهلو ميزند تا جايي كه در واپسين روزهاي مرداد ماه سال جاري مقام معظم رهبري با برداشت 10 ميليارد دلار از صندوق توسعه ملي و اختصاص اين مبلغ به بخش آب و كشاورزي موافقت كردند. از طرفي روز 26 شهريور ماه محمدباقر نوبخت از تصويب اختصاص 30 ميليارد تومان براي آبرساني فوري به تهران خبر داد، همچنين در اين روز حميدرضا جانباز، مدير عامل شركت مهندسي آب و فاضلاب كشور خبر اختصاص 100 ميليارد تومان اعتبار براي تكميل شبكه آبرساني سد ماملو را اعلام كرد؛ چرا كه قرار است از ابتداي پاييز سد ماملو به جاي سدهاي لار و لتيان وظيفه آبرساني به شرق تهران را به عهده بگيرد.
اما نكته جالب توجه رويكرد مسئولان در مواجهه با اين بحران است، به گونهاي كه اولين راهكاري كه قاطبه آنان در آن اشتراك نظر دارند، صرفهجويي و مديريت در مصرف آب است. به گونهاي كه مسئولاني كه مستقيم و غيرمستقيم وظيفه رفع بحران و تأمين آب پايتخت را بر عهده دارند گويا يگانه دليل كمبود و ظهور بحران آب را در مصرف خارج از قد و قاعده شهروندان و استفاده دو چندان از آب لولهكشي ميدانند.
شاهد مثال اين مدعا لحن ناشايست هشدارها و زنهارهاي آنان است كه گويا بر آنند تا به هر قيمتي كه شده فرآيند كم شدن آبهاي سطحي و سفرههاي زيرزميني (كه بنا به اعتقاد بسياري از كارشناسان غيروطني حاصل گرمايش جهاني است) را به گردن مشتركان و مصرفكنندگان بيندازند.
حال سؤال اين است كه چرا مسئولان ما در دقيقه 90 اقدامات خود از جمله هشدارها و خط و نشان كشيدنهاي خود را بروز ميدهند؟ چرا كه قدر مسلم بحران آب زاييده مصرف مردم در يك سال و دو سال و 10 سال اخير نيست. بحران آب به دهههاي گذشته بر ميگردد و دقيقاً به دومين خشكسالي بعد از انقلاب كه در سال 1387 به وقوع پيوست كه اين خشكسالي سه سال به طول انجاميد و درست در اين زمان ميزان توليد محصولات كشاورزي به حداكثر رسيد. اما اين سؤال به ذهن مسئولان ما چه در آن زمان و چه در اين زمان خطور نكرد كه با خشكسالي سه ساله چطور ما به خودكفايي در توليد برخي از محصولات كشاورزي رسيديم و چرا در اين مدت ميزان حفر چاههاي غيرمجاز به چند برابر رسيده است؟ و حالا چرا بايد مردم بيچارهاي كه ظاهراً ديواري كوتاهتر از ديوار آنها پيدا نميشود تاوان بسياري از كجرفتاريهاي اخلاقي برخي از كشاورزان (براي حفر غيرقانوني چاه) و مسئولان را متقبل شوند؟ چرا مسئولان به اين نقيصه وقوف نيافتهاند كه متناسب با تصويب قانون توزيع عادلانه آب در سال 1361 الگوي مصرف تغيير نكرد؟ و چرا ما در جهان اولين مردمي هستيم كه با آب تصفيه شده كه با هزينهاي هنگفت انجامپذير است، همه كاري از جمله شستوشوي خودرو، شستوشوي فرش، ظروف، پتو، البسه، آبياري، استحمام و هزار كار ديگر ميكنيم در حالي كه مستحضر هستيم آب لولهكشي در كشور، آب شرب است!
مسئله بعد اين است كه برخي از متوليان محيط زيست بارها در مورد هدر رفت آب تهران هشدار دادهاند و آخرين بار در اولين روز مرداد امسال بود كه محمد علي شاعري، رئيس ستاد محيط زيست شهرداري تهران به صورت مستند و مستدل اعلام كرد كه در تهران از 320 ليتر آب مصرفي كه براي هر تهراني در ماه در نظر گرفته ميشود تنها 250 ليتر آب به دست آنها ميرسد و 70 ليتر آن به خاطر فرسودگي شبكه لولهكشيها پرت ميشود و هدر ميرود. با اين حال چرا با گذشت دو ماه تمام هيچ يك از مسئولان به فكر مهار هدر رفتن 30 درصد آب در تهران نيفتادهاند و هر روز جبران كمكاري و اهمال خود را بر مردم تحميل ميكنند؟ با اين وجود آيا مسئولان وقت با گذشت يك سال توانستهاند ابزار كاهش مصرف آب را در اختيار مردم بگذارند. زماني براي كاهش مصرف برق وزارت نيرو لامپهاي كممصرف را با قيمت پايين در اختيار مردم قرار داد و در تلويزيون شعار لامپ اضافه خاموش به راه افتاد و تا حدي مصرف برق كاهش يافت اما در مورد مصرف آب اين اتفاق نيفتاده است. از طرفي شيرهاي مخصوص كاهش مصرف آب گران است و خيلي از خانوادهها از عهده تهيه آن بر نميآيند اگر دولت با اقدامي مناسب ابزار كاهش مصرف را در اختيار مردم قرار دهد، بيشك در مديريت مصرف و صرفهجويي آب مؤثر خواهد بود. با اين اوصاف حرف ما خطاب به مسئولان دولت اين است كه از صراط انصاف بيرون نروند و گاهي هم در مقابل جوالدوزهاي پيوستهاي كه به مردم ميزنند، سوزني هم به جسم و جان شريف خود وارد كنند. به اين اميد كه اين اقدام منشأ خير شود!
