رئيس سازمان انرژي اتمي ميگويد كه اختلاف بين ايران و 1+5 بر سر رآكتور آب سنگين اراك تقريبا حل و فصل شده است. به گفته صالحي اين رآكتور همچنان به عنوان يك رآكتور آب سنگين باقي خواهد ماند و به آب سبك تبديل نميشود ولي تغييراتي فني در آن به وجود خواهد آمد تا توليد پلوتونيم آن كاهش پيدا كند. شواهد و قرائن نيز نشان ميدهد كه طرف امريكايي نيز پيشنهاد ايران در مورد تغييرات فني در اراك را قبول كرده است.
به گزارش «جوان»، در حالي كه سرنوشت رآكتور آب سنگين اراك يكي از كليديترين اختلافات ايران و جناح غربي 1+5 در مذاكرات موسوم به گام نهايي محسوب ميشد، علي اكبر صالحي رئيس سازمان انرژي اتمي ميگويدكه دو طرف «تقريبا» از اين اختلاف عبور كردهاند. اين سخنان صالحي كه شنبه شب در گفت و گو با برنامه «من طهران» شبكه العالم بيان شد، بازتاب گستردهاي در رسانههاي غربي و اسرائيلي داشت تا جايي كه هاآرتص از قول صالحي نوشت: « مناقشه بر سر رآكتور اراك تقريبا حل و فصل شده است.» در واكنش به اين سخنان صالحي، «يوال اشتاينيتز» وزير اطلاعات و امور راهبردي رژيمصهيونيستي حل مسئله رآكتور آب سنگين اراك را موضوعي كم اهميت دانست و مدعي شد كه ايران قصد دارد توجهات را از مسئله غنيسازي منحرف كند.
30 سناريوي سازمان انرژي اتمي
پيش از اين شواهدي درباره توافق احتمالي تيم مذاكره كننده ايراني بر سر رآكتور آب سنگين اراك منتشر شده بود، از جمله اينكه عباس عراقچي روز 19 فروردين در گفت و گو با ايسنا، از نشانههاي نزديك شدن طرف مقابل به ديدگاه ايران در مورد رآكتور اراك خبر داده بود. رابرت منندز نماينده سناي امريكا هم روز سهشنبه 19 فروردين ماه در جلسه استماع كميته روابط خارجي سناي امريكا، از كري پرسيده بود: «در ابتداي كار به ما گفته شد برنامه آب سنگين اراك برچيده خواهد شد، اما حالا به ما گفته ميشود كه هدف متفاوتي براي آن طراحي ميشود.» موضوعي كه جان كري به طور تلويحي آن را تأييد كرد. حال با فاصلهاي 10 روزه علي اكبر صالحي با ذكر جزئيات بيشتر، گفته كه طرفين بر سر اراك به توافق نزديك شدهاند. صالحي گفته كه ايران به گروه 1+5، درباره بازطراحي قلب تأسيسات اراك، پيشنهادي ارائه كرده و اين شش كشور هم با آن موافقت كردهاند. به گفته رئيس سازمان انرژي اتمي، ايران براي رآكتور آب سنگين اراك «بيش از 30 سناريو در سازمان انرژي اتمي» را بررسي كرده است: « امريكاييها، چينيها و روسها نيز محاسباتي را انجام دادند و ما در حال تبادل نظر هستيم تا بهترين سناريو را انتخاب كنيم.» صالحي با ذكر جزئيات بيشتر در اين مورد تغييراتي را كه در اراك انجام ميشود، گفت: « ما اعلام كرديم كه آماده ايم اين رآكتور را بازطراحي كنيم، اما اين تأسيسات همچنان به عنوان رآكتور آب سنگين باقي ميماند و به آب سبك تبديل نخواهد شد. اما قلب آن بازطراحي ميگردد و در آن تغييراتي ايجاد ميشود تا توليد پلوتونيوم در آن كاهش يابد.»
وي درباره ميزان پلوتونيوم كاهش يافته در اين رآكتور گفت: «پلوتونيم مذكور، حدود 20 درصد كاهش خواهد يافت. تغيير ايجاد شده در آن نيز به اين ترتيب خواهد بود كه سوخت كنوني رآكتور آب سنگين اراك، سوخت (اورانيوم) طبيعي است. ما پيشنهاد كرديم كه به جاي سوخت طبيعي، از سوخت غني شده استفاده كنيم در اين صورت توليد پلوتونيوم در آن كاهش خواهد يافت.»
مذاكره با امريكا را من در دولت قبل شروع كردم
علي اكبر صالحي كه بين بهمن ماه 1389 تامرداد 1392وزير خارجه دولت دهم بوده، براي اولين بار تأييد كرد كه مذاكره دوجانبه باامريكا در موضوع هستهاي از حدود دو سال و نيم تا سه سال قبل، در دورهاي شروع شده كه او وزير خارجه بوده است. پيش از اين محمد جواد ظريف در آذر ماه 1392 گفته بود كه توافق ژنو نتيجه سه سال گفتوگوهايي است كه پشت پرده بين ايران و برخي اعضاي گروه 1+5 و به طور خاص امريكا جريان داشته است. روزنامه وال استريت ژورنال هم روز 24 نوامبر2013 يعني چهار روز بعد از توافق ژنو، در گزارشي با عنوان «مذاكرات دو مسيره به توافق ژنو منجر شد» از قول مقامهاي امريكايي فاش كرده بود كه به صورت خاص، ويليام برنز معاون وزير خارجه امريكا از ماهها قبل، بر سر خطوط توافق احتمالي با تهران در تماس بوده است. در اين بين از اسامي ديگري مانند جك سوليوان، جوبايدن معاون اوباما و پونيت تالوار كارشناس مسائل ايران در امريكا نيز سخن به ميان آمده است. حالا علي اكبرصالحي دومين نفري است كه با جزئيات بيشتر، جنبههايي ديگر از اين گزارشها را رسما اعلام ميكند. او شنبه شب در بخش ديگري از برنامه «من طهران» شبكه العالم، گفت: دو سال و نيم پيش بود كه پس از كسب تكليف از مقام معظم رهبري كار در زمينه مذاكره با امريكا شروع شد و در ادامه كار به دولت بعدي سپرده شد.» رئيس سازمان انرژي اتمي توضيح داد: «مقام معظم رهبري در آن زمان فرمودند كه برخي از مسئولان دولت سابق، بر مذاكره دوجانبه با دولت امريكا درخصوص مسئله هستهاي نظر داشتند. آن زمان كه من در وزارت امورخارجه بودم يعني حدود دو سال و نيم يا سه سال پيش موضوع را به خدمت رهبر عرض كردم و گفتم، اجازه دهيد كه ما با امريكاييها راجع به موضوع هستهاي وارد مذاكره شويم. حضرت آقا فرمودند كه به امريكاييها نميشود اعتماد كرد و مصداقهايي را در اين خصوص فرمودند به عنوان مثال در موضوع افغانستان، در موضوع عراق و اينكه آنها عهدشكني ميكنند، نقض پيمان ميكنند و قابل اعتماد نيستند و حسن نيت ندارند. » صالحي ادامه داد: «من خدمت ايشان عرض كردم كه اگر اجازه دهيد، ما در موضوع هستهاي هم اين را تجربه كنيم. ايشان فرمودند: اشكالي ندارد، برويد و اين كار را انجام دهيد، اما بدانيد كه اين اتمام حجت خواهد بود. ما بهانه را از آنها خواهيم گرفت و به مردم خودمان اعلام خواهيم كرد كه از هر فرصتي براي حل و فصل مسالمتآميز اين موضوع در چارچوب عزت، حكمت و مصلحت استفاده ميكنيم و بهانه را از آنها خواهيم گرفت كه آنها با افكار عمومي بازي نكنند. البته ايشان چند تا شرط گذاشتند و گفتند اين چهار شرط را شما رعايت كنيد: يكي از شروط آن بود كه مذاكرات فقط در مورد هستهاي باشد. در مجموع ميخواهم بگويم كه كار شروع شد؛ اين مسئله تقريبا مربوط به دو يا دو سال و نيم پيش است، بالاخره به هر ترتيبي كار شروع شد و به دولت جديد رسيد كه ادامه يافت. »
رئيس سازمان انرژي اتمي همچنين با اشاره به درخواستهاي مكرر و متناوب آژانس بينالمللي انرژي اتمي براي بازديد از تأسيسات هستهاي كشورمان گفت: طرف مقابل نميتواند به هر بهانهاي گاهي درخواست بازديد از تأسيسات مختلف كشور را ارائه كند. براي نمونه قبلا بازرسان دو بار از تأسيسات گچين بازديد كرده بودند. اما آنها درخواست بازرسي مجدد از آن را داشتند.
