با شهري شدن زندگيها و افزايش مخارج زندگي به ويژه در شهرهاي بزرگ رفتهرفته خانوادهها به اين نتيجه رسيدند كه تنها با كار كردن مرد نميتوانند از عهده مخارج زندگي برآيند به ناچار زنها هم تصميم گرفتند اول براي پركردن خلأ درآمدها، دوم از روي علاقه و سوم براي حضور بيشتر در جامعه پا به پاي مردها در عرصه شغلي حضور داشته باشند.
اين تصميم باعث شد زمان كنار هم بودن مادرها با فرزندانشان به دليل همين مشكلات شغلي كم شود بچهها كه نه زبان اعتراض دارند و نه توان پيشنهاد دادن همه اين كمبودها را در وجودشان جمع ميكنند و نتيجه اين خلأ عاطفي و كمبود محبتي ميشود كه در بين بچهها و از سوي والدين شاهد آن هستيم. تصميم گرفتم روشهاي محبت و عشقورزي را از دكتر فريبا شكيبا، كارشناس ارشد روانشناسي تربيتي جويا شوم.
دكتر فريبا شكيبا ميگويد: كمبود محبت در بين بچهها از نظر ما مسلمانان كه الگوي كودك دوستي مثل پيامبر اكرم(ص) و حضرت علي(ع) را داريم مسئله بسيار ناراحتكنندهاي است چون ما حتي در دينمان هم توصيه به محبت و عشقورزي مكرر شدهايم تا جايي كه پيامبر اكرم(ص) در مورد محبت كردن به كودكان ميفرمايند «كودكان خود را دوست بداريد و نسبت به آنها مهر بورزيد و به وعدهاي كه به آنها دادهايد وفا نماييد، خداوند بر هيچ چيزي خشم نميگيرد آن چنان كه به خاطر زنان و كودكان خشم ميگيرد». يا نقل است كه پيامبر اكرم(ص) در جاي ديگر و در حضور اصحاب مردي كه به فرزندش محبت نميورزد را اهل دوزخ عنوان ميكند و ميفرمايد: «اگر كسي فرزند خود را ببوسد خداوند حسنهايي براي او مينويسد، اگر او را خوشحال كند خداوند او را روز قيامت در زمين مسرور ميكند. اگر به او قرآن تعليم دهد در روز رستاخيز حلهاي از نور به او ميپوشاند كه از پرتو آن گونههاي اهل بهشت ميدرخشد».
اين مشكل دغدغه بسياري از محققان علم روانشناسي شد تا جايي كه تصميم گرفتند با تحقيقاتي متوجه شوند بچهها از چه رفتارها و كارهايي بيشترين لذت را ميبرند تا بتوانند به قول خودمان از مسيرهاي ميانبر كمبود محبتي كه در ميان والدين بچهها وجود دارد را رفع كنند.
يكي از اين روشها توجه كردن به حرفها و نظر كودك است اگرچه بچهها در اغلب موارد تصميمهايي كه ميگيرند مورد پسند ما نيست اما توصيه من اين است كه حتي اگر تصميمش را صددرصد اجرا نميكنيد در حضورش پيشنهاد او را تأييد و تصديق كنيد. توصيه ميكنم اگر كودكي داريد كه از زبان انتقاد فراري است به هيچ وجه از گفتهها و رفتارهايش انتقاد نكنيد. بهتر است تلاش كنيد تا رفتارهاي غلطش را با كلام مثبت و رفتار محبتآميز اصلاح كنيد.
مشكل اساسي اين مبحث از زماني شروع شد كه زمان كنار بچهها بودن كاهش پيدا كرد، پس دومين راه حل در گرو همين افزايش زمان است. حضورتان در خانه و در كنار فرزندتان را به خاطر رفع نياز محبتش افزايش دهيد. باور كنيد كه نيازهاي اقتصادي به اندازه نيازهاي عاطفي، روحي و محبتي فرزندتان ارزش ندارند. پيادهروي كردن، پارك رفتن و حتي حضور بچهها در كنارتان زمان رانندگي كردن يا خريد رفتن ميتواند فرصتهايي باشد كه حضور بچهها را در كنار شما افزايش دهد.
اين اطمينان را ميدهم كه هميشه با لمس كردن ميتوانيد انرژيهاي مثبت وجوديتان را به هركس كه دوست داريد انتقال دهيد. براي اطمينان دادن و انتقال محبت از جانب خودتان به فرزندتان تماسهاي فيزيكي و لمسي با فرزندتان را افزايش دهيد. گرفتن دستها، بوسيدن، لمس صورت، ناز و نوازش كردن، شعر يا داستان خواندن در كنار بچهها، در آغوش كشيدن، نوازش بازو، شانه يا كمر حتي كشتي گرفتن با بچهها از موارد جزئي اين مهارت است.
بچهها از هديه گرفتن لذت ميبرند چون هم هديه را نشانهاي از توجه شما به خودشان ميدانند هم علاقه زيادي به هديه گرفتن اسباب بازي دارند پس بياييد براي يك بار هم شده از دوست داشتنيهايشان براي جلب محبت خودشان استفاده كنيد. هديههاي مورد علاقهشان را حتي به مناسبتهاي كوچك بخريد و با بوسيدن و عشق ورزيدن به آنها اثبات كنيد كه هدفتان تنها خوشحال كردنشان بوده است. شگفتيساز هديه دادن باشيد چون بچهها از شگفتزده شدن انرژي بالايي ميگيرند. هديهتان را در كيف مدرسه، كفش، زير بالشت يا حتي كارت تبريكتان را در بين ورقههاي كتابش قرار دهيد.
اگر كودكي داريد كه از كار كردن لذت نميبرد ميتوانيد انجام تنها بخشي از وظايفش را به او هديه بدهيد مثلاً اگر ميدانيد تميز كردن اتاقش را دوست ندارد ميتوانيد اين كار را برايش انجام دهيد و به او يادآوري كنيد كه «فقط و فقط به خاطر اينكه دوستت دارم اين كار را كردم...». حتي ميتوانيد در انجام كارهاي سخت به او كمك كنيد و در اثناي انجام كار يادآور شويد كه تنها دليلتان عشق ورزيدن و حضور داشتن كنار او بوده است. فراموش نكنيد اين نوع هديه دادن شما نبايد به كاري عادي تبديل شود چون ممكن است بچهها عادت از زيركار در رفتن را در وجودشان ماندگار كنند.
كودكان وقتي ميبينند كه مادر يا پدرشان آنها را براي انجام كاري تشويق ميكنند و به آنها انگيزه انجام كارهاي بزرگ ميدهند نه تنها نسبت به خودشان ديدي مهم پيدا ميكنند بلكه علاقه وافري هم نسبت به اين حمايتكننده در وجودشان شكل ميگيرد پس هميشه يادتان باشد كه يك حمايتكننده باشيد. فراموش نكنيد كه فرزندتان براي حضور در جامعه، انجام كارهاي بزرگ و به پايان رساندن مسئوليتهاي طاقتفرسا نياز به انرژي دارد كه در زمان كودكي در وجودش ذخيره ميشود پس انرژيساز باشيد نه تخريبگر. علاوه بر اين سعي كنيد هميشه نقش يك حمايت و تشويقكننده براي حضور بيشتر او در فعاليتهاي پيرامونش داشته باشد.
پيش از آنكه در مقابل هر تصميم و پيشنهادي به او نه بگوييد با خودتان فكر كنيد كه اگر او نياز به نه شنيدن داشت اين پيشنهاد را مطرح ميكرد؟! حقيقتاً نه. پس تمام تلاشتان را به كار ببنديد تا در مقابل پيشنهادهايش نه نگوييد. كودكتان از واكنش مثبت شما انرژي ميگيرد و به شما علاقهمند ميشود.
