هوش هيجاني يكي از بحثهاي داغ اين روزهاي هر جمعي است پس بهتر است در اين باره توضيحي بدهم اما در اول راه بگويم كه براي تقويت هوش فرزندتان لازم نيست كارهاي سختي انجام دهيد تنها با اتكا بر برخي تكنيكهاي ساده ميتوانيد به پرورش هوش هيجاني كودكتان كمك كنيد.
نكته مهم اينكه همه افراد يك هوش هيجاني دارند كه به درك و بروز احساساتشان مربوط ميشود و بر خلاف تصور عموم، اين هوش هيجاني نقشي به مراتب بزرگتر در موفقيت آينده كودكان دارد.
اگر بخواهم به زبان ساده توضيح بدهم بايد بگويم شناخت هركسي از احساساتش، بروز نوع احساسات، كنترل احساسات مثبت و منفي و درميان گذاشتن هر نوع احساسي با ديگران به هوش هيجاني هركس مربوط ميشود.
به همين دليل است كه بعضيها كه هوش هيجاني پايينتري دارند زودتر از كوره در ميروند يا توانايي كنترل هيجانات مخربشان را ندارند و بعضي ديگر كه هوش هيجاني بهتري دارند معقول و مناسب رفتار ميكنند.
كودكان نياز دارند تا احساسات خود را براي والدين بازگو كنند و واكنش والدين به اين احساسات ميتواند هوش هيجاني آنها را بيشتر كند.
هوش هيجاني مهارتي است كه از بدو تولد در انسان وجود دارد و ميزان آن در افراد مختلف، متفاوت است. قابليتهاي سرشتي كودكان از شناخت هيجانات و عواطف مختلف به تدريج در طول زمان و در محيط رشد ميكند.
اينكه شما به عنوان پدر يا مادر تا چه اندازه به فرزندتان اجازه عرض اندام، بروز احساسات شاد، خشن يا عصبي را ميدهيد و در نهايت اينكه تا چه اندازه به فرزندتان اجازه بازگو كردن احساسات درونياش را ميدهيد، همه و همه به شكلگيري و پرورش هوش هيجاني فرزندتان منتهي ميشود.
آرام بودن پدر و مادر و انتقال اين آرامش به كودك، تماس لمسي، كنترل حركات و حتي تن صدا در برخورد با وي در كاهش اضطراب و افزايش توانايي اداره عواطف و احساسات كودك تأثير ويژهاي دارد. همدردي كردن والدين با بچهها در هنگام ناراحتي و خشمشان ميتواند به آنها شيوههاي مؤثري در يادگيري حس همدردي با ديگران را بياموزد كه جزو رفتارهاي پدر و مادر نحوه آموزش ديگري ندارد. بهترين روش براي پي بردن به احساس كودك و آموختن به نحوه بروز احساساتش اين است كه با او همصحبت شويد، احساسش را درك كنيد و متناسب با شرايطي كه دارد پيشنهاد رفتاري براي بروز به او بدهيد.
مهمترين احساسات بچهها احساس خشم و ناراحتي است چون اغلب كودكان در مورد اين نوع احساس، توانايي صحبت كردن و مديريت را ندارند. در اين مواقع شما بهتر است زبان گوياي فرزندتان بشويد. كنارش بنشينيد با سؤالات ساده به ريشه ناراحتياش پي ببريد. بهتر است بدانيد با رشد سطح آگاهي و هوش فرزندتان در اين مواقع، به او كمك ميكنيد تا در تصميماتش و در برخورد با سختيهاي زندگي، دقت بيشتري داشته باشد و بدين ترتيب، زندگي بهتري را براي خود بسازد.
بر خلاف تصور قديمترها هوش فقط به وسيله ژنتيك منتقل نميشود بلكه محيطي كه كودك در آن رشد ميكند و نيز فردي كه كودك را بزرگ ميكند، نقش بسيار مهمي در تعيين ميزان هوش او دارند. در واقع، والدين ميتوانند كمك بسيار زيادي به باهوشتر شدن فرزندشان كنند. از همه مهمتر اينكه هوش و هوش هيجاني كودكان رابطه بسيار مستقيمي با يكديگر دارند. كودكاني كه از ضريب هوشي بالاتري برخوردارند از هوش هيجاني بالاتري نيز بهرهمند هستند. به همين دليل است كه يكي از مهمترين توصيههاي ما روانشناسان كودك توجه به بالابردن ضريب هوشي كودكان در كنار هوش هيجاني آنهاست.
يكي از راههايي كه به شما در بالا بردن هوش فرزندتان، كمك ميكند، شناخت استعدادهاي طبيعي و توانايي اوست. همچنين شناخت سليقه و علاقه او نيز به شما اين امكان را ميدهد تا با نوع آگاهي خاص و هوش او، آشنا شويد و به او در يادگيري و تقويت هوش در زمينههاي مختلف كمك كنيد. نكته مهمي كه در زمينه بالابردن هوش كودك بايد به آن توجه ويژه كرد ميزان آموزش و برقراري ارتباط او با ديگران و كسب تجربيات مختلف است چون از اين طريق ميتوان هوش كودك را در زمينههاي مختلف رشد داد. هوش كلامي، ديداري، منطقي يا رياضي، بدني و فيزيكي، موسيقي و درون فردي از جمله سطحهاي سنجش ميزان هوش در كودكان است كه هركدام به روشهاي مختلف قابل ارتقا هستند.
كلامي كه ضريب هوشي بالا ميسازد
توانايي خوب صحبت كردن، شنيدن و پاسخ دادن همه در ارتباط كلامي كودك با ديگران خلاصه ميشود كه جزو زيرمجموعههاي هوش كلامي است. بچههايي كه هوش كلامي بالايي دارند مهارتهايي نظير گوش كردن، حرف زدن، يادگيري زبانهاي ديگر، به خاطر سپردن، قصه گفتن، درس دادن، دريافت مفهوم و معاني كلمهها، يادآوري اطلاعات و قانع كردن ديگران با استفاده از كلام را در مقايسه با ساير كودكان، بيشتر دارند. قصه خواندن، شعر خواندنهاي مكرر با هدف حفظ كردن كودك، آموزش و تشويق كودكان به يادگيري زبانهاي ديگر يا بازي با كلمات و جملههاي متفاوت راهحلهايي است كه ميتواند در سن كودكي به رشد هوش كلامي فرزندتان كمك كند.
چشماني كه قاب هوش را شكل ميدهند
چشمان كودكان درست مثل دوربيني است كه همه چيز را در كوتاهترين زمان با سرعت بالا ثبت و ضبط ميكند و دقيقاً به همين دليل است كه هوش ديداري يا بصري دومين هوشي است كه بايد در كودكان تقويت شود. توانايي درك و ثبت پديدههاي ديداري، مهارتهايي نظير نوشتن، نقاشي و طراحي كردن، تفسير تصويرها، پازل درست كردن، خيالپردازي و قدرت جهتشناسي و مكانيابي از مهارتهايي است كه تقويت و تكرار آن در بين همه رفتارهاي كودكان ميتواند زمينهساز يك هوش ديداري بالا در آنها شود. نقاشي يكي از مهمترين ابزارهاي افزايش اين نوع هوش است چون علاوه بر سهلالوصول بودن جزو فعاليتهايي است كه اغلب بچهها از انجام آن لذت ميبرند پس در اولين قدم كودكتان را با كتابهاي هنري و گرافيكي آشنا كنيد. از كودكتان بخواهيد تصاويري كه در طول روز ديده نقاشي كند و به شما در مورد نقاشياش توضيح دهد با اين ترفند هوش تصويري و كلامي كودكتان را ارتقا ميدهيد.
اجتماع و ارتباطي كه هوش بالا ميسازد
هوش اجتماعي و ارتباطي، توانايي ارتباط برقرار كردن و فهم ديگران است. بچههايي كه اين هوش را دارند، معمولاً سعي ميكنند مسائل را از ديد ديگران، بررسي و احساس آنها را درك كنند و مهارتهايي نظير همدلي، گوش كردن، مشورت كردن، همكاري گروهي، حل و فصل آرام مشكلات، برقراري روابط مثبت با ديگران و درك احساس ديگران را دارند. براي تقويت اين هوش، بهترين كار، تشويق فرزندتان به شركت در كلاسها و فعاليتهاي گروهي است.
دو، دوتا؟ چهارتا
هوش منطقي يا رياضي هوشي است كه كودكان براساس آن توانايي كشف الگوها و دلايل رياضي و تفكر منطقي را در درونشان افزايش ميدهند بچهها با اين نوع هوش سؤال پرسيدن، كنجكاوي در پديدههاي طبيعي، حل كردن مسئله، طبقهبندي اطلاعات و داشتن تفكر منطقي را از كودكي ميآموزند. انجام بازيهاي فكري يكي از مهمترين راههاي افزايش هوش رياضي بچههاست.
عقل سالم در بدن سالم است
كودكي كه توانايي كنترل ماهرانه حركات بدن و حفظ تعادل جسمي بالايي دارد با رفتارش نشان ميدهد كه از هوش بدني و فيزيكي بالايي برخوردار است. كودكاني كه ضريب هوشي بدني و فيزيكي بالايي دارند در ورزشهاي بدني موفقتر از ساير همسن و سالهايشان حضور دارند.
