نشست فصلي شوراي حكام آژانس روز جمعه قبل در شرايطي خاتمه يافت كه انتظار ميرفت غرب در سايه ادعاهاي حمايت از آژانس، همكاريهاي ايران در اجراي موافقتنامههاي تهران و ژنو را تأييد نمايد. اما اين بار نيز همان بازي يك بام و دو هواي امريكاييها در كنار اتهامات رژيمصهيونيستي ادامه يافت و بدگماني و اعلام انتظارات مجدد و مشدده، به اوج رسيد.
در اين نشست در حالي كه مديركل آژانس نيز از ايفاي سطح زيادي از تعهدات ايران در قالب موافقتنامههاي مذكور ابراز رضايت نسبي كرد، غرب بار ديگر اقدامات كشورمان را قادر به احراز پاكدستي در عرصه هستهاي و ماهيت صرفاً صلح آميز فعاليتهاي مرتبط با انرژي هستهاي ندانست. غرب از جمله امريكا از ظرفيتهاي دوپهلو در گزارش آژانس كه تا حدودي زمينه آن را آمانو نيز فراهم كرده، بهره گرفت تا بار ديگر ماهيت برنامه هستهاي صلح آميز كشورمان را با مجموعهاي از اتهامات بياساس در زمينه احتمال فعاليتهاي نظامي زير سؤال ببرد.
بيانيههاي امريكا و اتحاديه اروپا در شوراي حكام، نشان ميدهند كه اين دسته از اعضاي گروه
1+5 از مجال و محفل آژانس براي افزايش خواستههاي خود در مذاكرات آتي بهره ميگيرند و تلاش ميكنند تا بار تعهدات تحميلي بر طرف ايراني را سنگين نمايند. نقطه مشترك اتحاديه اروپا و امريكا در بيانيههاي مذكور، تمركز بر مسئله مطالعات ادعايي و ابعاد نظامي احتمالي است؛ مسئلهاي كه اساساً از اتهامات و اسناد جعلي رژيمصهيونيستي و محافل وابسته به آن نشات گرفته است. امريكا در حالي كه پيش از اين نشست به دفاع از آژانس در برابر اتهامات جديد رژيمصهيونيستي عليه اين نهاد بينالمللي دائر بر جانبداري از ايران پرداخته بود، موضع خود را تعديل كرد و در بيانيه صادره، از ايران خواست به اتهاماتي كه «نگرانيهاي بينالمللي» در مورد ابعاد احتمالي نظامي فعاليتهاي هستهاي تعبير شده، به صورت اساسي توجه نموده و پاسخ دهد. نكته مهم اين است كه امريكا نيز اين ساختار بينالمللي فني را ظرفيتي براي پيوند دادن مسائل پادماني و توافقنامه تهران با مسائل مرتبط با توافق ژنو شمرده و در همين راستا مطالبه مطرح كرده است. از همين رو نماينده امريكا در آژانس، نوع عملكرد كشورمان در قبال اتهامات فعاليت هستهاي نظامي را عاملي تعيينكننده در راهحل جامعي شمرده كه در توافق ژنو مقرر گرديده است. اتحاديه اروپا ضمن همراهي با موضع امريكا، به صورت ويژه درخواست دسترسي به «كليه اسناد، افراد، اماكن و تأسيسات مورد درخواست آژانس» را نيز به موارد مذكور افزوده است. اين عبارت عيناً از اسناد تدوين شده توسط آمانو اقتباس شده است. نماينده دائم ايران، با ابراز تعجب از مواضع ضدايراني در شوراي حكام، عادي شدن مسئله هستهاي را درخواست كرده و در مقابل مواضع امريكا و اتحاديه اروپا، تحقق اين امر را كه متضمن لغو همه تحريمها و خارج شدن موضوع هستهاي ايران از دستوركار بينالمللي ميباشد، مطالبه قانوني كشورمان عنوان كرده است.
نكته جالب در بيانيه كشورمان در اين نشست شورا، اعلام «تحفظات شديد» نسبت به برخي بخشهاي تكراري گزارش اخير يوكيو آمانو بهويژه درباره قطعنامههاي غيرقانوني شوراي امنيت، موضوع كد اصلاحي 1/ 3، پروتكل الحاقي و توصيف نادرست موضوعات گذشته به عنوان ابعاد احتمالي نظامي است. يعني اگرهم آژانس از عملكرد كشورمان به صورت كلي و نسبي راضي بوده باشد، اما ايران از آژانس و نوع جهتگيري و مسيري كه در پيش گرفته است، رضايت ندارد. به واقع، نوعي عدم رضايت متقابل در ميان ايران و آژانس حكمفرما است كه نشان ميدهد هر يك، در كنار مسير مشتركي كه تا كنون در توافقنامه تهران ترسيم كردهاند، مسير جداگانهاي از توافق و تعامل را درنظر دارند. البته در اين خصوص كشورمان تنها به «تحفظ شديد» كه مفهومي نرم است، اكتفا كرده و اين عبارت، متضمن اعتراض رسمي نيست. ضمن اينكه كشورمان هرچند اتهامات موسوم به ابعاد نظامي احتمالي را بارها رد كرده، اما اين بار و به موجب توافقنامه تهران، ناگزير از ورود محتوايي به اين موضوع شده است. در بيانيه مذكور از «اقدامات توافق شده شفافساز و نظارت بيشتر بر فعاليتهاي صلحآميز هستهاي به عنوان اقداماتي منتهي به افزايش اطمينان متقابل و تقويت اعتماد» ياد شده در حالي كه نظارت «بيشتر»، هرچند مطالبه غرب در ترتيبات و مذاكرات مختلف است و به نظر ميرسد بهتر بود كه اذعان شفاف به اين مقوله به عنوان مقولهاي از مقولات مندرج در بيانيه كشورمان، خودداري ميشد. از منظر حقوقي، مواضع مذكور عليه كشور قابل استناد بوده و بيدليل و بدون معوض، امكان چانهزني در مذاكرات را كاهش ميدهد، هرچند سياست ايران بر تعامل و همكاري استوار باشد. ايران در بيانيه خود، عدم انصراف از حق لاينفك توسعه هستهاي صلحآميز از جمله چرخه سوخت را مورد تأكيد قرار داده، به طوري كه ادامه استفاده از اين حق نيز به صورت واضح بيان شده است. نماينده دائم كشورمان در آژانس به عنوان يك ديپلمات متخصص در امور عدم گسترش و كنترل تسليحات، ، با تندي به ادعاها و اتهامات نماينده رژيمصهيونيستي در آژانس پاسخ داد و نشر اطلاعات جعلي و كذب در مورد برنامه هستهاي صلحآميز كشورمان را به شدت محكوم كرد، اما در بيانيه مذكور از عنوان «رژيمصهيونيستي» استفاده نشده است. در هر حال، به نظر ميرسد كه آژانس همچنان رويكرد دوپهلو را در قبال برنامه هستهاي كشورمان از دستوركار حذف نكرده و اين ويژگي در رويكرد غرب با صراحت بيشتري دنبال ميشود. البته بازيگر اخلالگر و نظمشكن در اين گستره، رژيمصهيونيستي است كه با اتهامزني و اقدامات رواني، هرچند قاصر از تأمين اهداف خود ميباشد، اما به تعديل و وارونهسازي مواضع امريكا و دوپهلو كردن سياست اين كشور در قبال برنامه هستهاي كشورمان ميپردازد. تجربه نشان ميدهد كه امريكا عملاً در برابر برخي خواستههاي اين رژيم رويكرد تمكين در پيش ميگيرد يا با كارت آن رژيم به تعميق بازي خود عليه جمهوري اسلامي ايران ميپردازد.
