زهاوا گالئون، رهبر حزب مرتز، بنيامين نتانياهو را به كبكي تشبيه كرده كه سرش را زير برف كرده تا واقعيتها را نبيند و از او خواسته تا سرش را از زير برف بيرون بياورد و هر چه سريعتر دستور توقف شهركسازي را صادر كند. اين تشبيه گالئون و درخواست او از نتانياهو به دور جديد از تنش مربوط ميشود كه با سخنراني جان كري، وزير خارجه امريكا، در كنفرانس امنيتي مونيخ شروع شده است. سخنراني كري جدال لفظي تندي را به دنبال داشته است اما جداي از اين جدال لفظي، مسئله اين است كه تنش بر چه مبنايي ايجاد شده و آيا ميتوان جان كري را نقطه كانوني اين تنش دانست يا آنكه موضوع به نحو ديگري است. مسئله ديگر اين است كه موضوع تنها در جدال لفظي خلاصه نميشود بلكه تهديدها عليه رژيم اسرائيل به نحوي است كه از هم اكنون، بسياري در اين رژيم آينده نزديك تيره و تاري را در پيشرو ميبينند و هشدار افرادي مثل گالئون به همين جهت است.
نگرانيهاي جان كري
جان كري در كنفرانس امنيتي مونيخ گفت: «در مقابل اسرائيل، تبليغات منفي در حال افزايش است. مردم به اين موضوع بسيار حساس شدهاند. از تحريم كردن اسرائيل و ساير چيزهاي ديگر صحبت ميشود. آيا با اين همه ما بهتر خواهيم شد؟» و هشدار داد كه در صورت بينتيجه ماندن مذاكرات صلح با فلسطينيها، اسرائيل با تحريمهاي روزافزون بينالمللي روبهرو خواهد شد. اين حرف كري به سرعت واكنش تند مقامات اسرائيلي را در پي داشت به نحوي كه وزراي كابينه در نشست خود سخنان او را تهديدي مستقيم تلقي كردند و يووال ستينيتز، وزير امور استراتژيك اسرائيل هم اظهارات او را آسيبرسان، غيرمنصفانه و غيرقابل تحمل خواند. به اين ترتيب، جدال لفظي شروع شد و كانون اصلي اين جدال متمركز بر حمله آنها بر جان كري بود تا آن كه دان شاپيرو، سفير امريكا در اسرائيل، سعي كرد به نحوي از كري حمايت كند البته با تأكيد بر اينكه كري در طول 30 سال فعاليت در عرصه سياست و حضورش در كنگره به صورت پيوسته از حاميان منافع اسرائيل بوده است. به همين دليل بود كه شاپيرو حملههاي دولتمردان اسرائيلي به كري را نادرست دانست و گفت كه اين حملهها از مرحله انتقاد سياسي گذشته و منتقدان حتي آقاي كري را كه همواره مدافع امنيت اسرائيل بوده ضديهودي خطاب ميكنند. واقع امر اين است كه قضاوت اين سفير يهودي امريكا درست است چون كري در سخنان خود به طور مستقيم دولت نتانياهو را تهديد نكرد بلكه او وضعيت را به اين دولت متذكر شد كه حتي هم اكنون در جريان است و ميتواند با اصرار نتانياهو در سياست شهركسازي خود بر شدت آن افزوده شود. بنابراين، سخنان كري به جاي تهديد بيشتر در حمايت از منافع اسرائيل بود و او با اين سخنان بيشتر نگراني خود از تهديد منافع اسرائيل را بيان كرد تا آنكه تهديدي كرده باشد.
نبرد جامعه جهاني
جان كري براي نگرانيهاي خود دليل واقعي دارد، دلايلي كه از نظر افرادي در رژيم اسرائيل نيز پنهان نمانده است. روزنامه اسرائيلي جروزالمپست در گزارشي از خطر تحريمها هشدار ناخمنشاي، عضو حزب كاديما را نقل كرده كه وي از سونامي اقتصادي گفته و اينكه تحريمها از مرحله قابل بازگشت عبور كرده است. شاي تحريمها را نبرد مشترك جامعه جهاني عليه اسرائيل برشمرده اما دولت نتانياهو حاضر به پذيرش اين واقعيت نيست و نميخواهد شرايط را تغيير دهد. يائير لاپيد به عنوان وزير دارايي اين رژيم گزارشي تهيه كرده تا عرصه اين نبرد جامعه جهاني را به زبان اقتصادي ترجمه كند. لاپيد در گزارش خود عنوان كرده در صورت تشديد تحريمها، صادرات اسرائيل به طور متوسط سالانه حدود 4ميليارد و 200 ميليون يورو كاهش خواهد يافت علاوه بر اينكه تعداد بيشتري از شركتها و بانكهاي اروپايي ديگر حاضر به همكاري با رژيم اسرائيل نخواهند بود و سرمايههاي خود را از شركتها و بانكهاي اين رژيم خارج خواهند كرد. ارزيابي تنها محدود به ضرر و زيانهاي مالي و خروج سرمايهها نيست بلكه به روشني تأثير اين امر بر بازار كار را نيز مطرح كرده كه به گفته وي، اين شرايط باعث به خطر افتادن دهها هزار شغل خواهد بود. در واقع، برخي از شركتها و موسسات مالي اروپايي از هماكنون جريان تحريم را به راه انداختهاند. يك مورد بزرگترين صندوق بازنشستگي هلند به نام PGGM است كه داراييهاي خود را از پنج عدد از بزرگترين بانكهاي اسرائيلي خارج كرده به اين دليل كه يكي از همين بانكها شعبهاي در كرانه غربي رود اردن زده و براي شهركسازي در مناطق اشغالي سرمايهگذاري كرده است. دانسك بانك يكي از بزرگترين موسسات مالي دانماركي است كه به دلايل اخلاقي و قانوني تصميم به بايكوت بانك هاپواليم اسرائيلي گرفت و بانكهاي سوئدي و نروژي نيز اعلام كردهاند كه برنامه مشابهي در نظر دارند. بايد گفت هشدار جان كري ناظر به اين روند از اروپاست، روندي كه از يكسو در حال شدت گرفتن است و از سوي ديگر، امريكا به سختي ميتواند در مقابل آن ايستادگي كند.
عواقب نبرد جامعه جهاني
كشورهاي اروپايي تاكنون سعي كردهاند بر سياست خود در مورد سرزمينهاي اشغالي تأكيد كنند و هيچگاه حاضر نشدهاند تا ادامه اشغال اين سرزمينها را قبول كنند تا چه رسد به سياست شهركسازي نتانياهو در اين سرزمينها. تنها مسئلهاي كه در برابر اين سياست اروپايي قرار داشت سياست جانبدارانه امريكا از دولت اسرائيل بود كه به كشورهاي اروپايي اجازه اقدامي عليه اسرائيل نميداد. اقدام شركتها و موسسات مالي نظير PGGM يا دانسك بانك نشان ميدهد كه اين مانع امريكايي ديگر كارايي سابق را ندارد و ديگر نميتواند در برابر تمايل جامعه جهاني براي تحريم رژيم اسرائيل مقاومت كند. در واقع، جان كري در كنفرانس امنيتي مونيخ سعي داشت تا همين نكته را به دولتمردان تلآويو گوشزد كند چون او به خوبي از شكنندگي شديد اقتصاد اسرائيل در مواجهه با موج تحريمها آگاه است. يك طرف اين موضوع به كمكهاي بلاعوض امريكا مربوط ميشود كه به صورت رسمي رقم بيش از 3ميليارد دلار است اما تحقيقات توماس استافر، اقتصاددان امريكايي، در چند سال قبل نشان داد كه اين رقم هزينهاي بيش از 3تريليون دلار را بر عهده امريكا گذاشته است. يك طرف ديگر موضوع در حمايتهاي گسترده مالي- تجاري كشورهاي اروپايي از اقتصاد رژيم اسرائيل است كه يا به صورت مستقيم سرمايهگذاري انجام ميشود يا به صورت ورود كالاها و محصولات اسرائيلي به بازار اروپا. اين دو سوي ماجرا موجب شده تا اقتصاد اسرائيل بتواند سالهاي گذشته بحران را پشت سر بگذارد و اگر يك طرف مشمول تحريمها شود نه تنها بحران به اين اقتصاد بازميگردد بلكه سقوط آن بسيار محتمل خواهد بود. در واقع، اقتصاد اسرائيل اقتصادي پويا و خودمتكي نيست تا بتواند در مقابل تحريمها ايستادگي كند و بيشتر اقتصادي متكي به حمايت كشورهاي غربي است و نميتواند كوچكترين مقاومتي در برابر تحريم جامعه جهاني كند. به همين دليل است كه وزير اقتصاد اين رژيم در همين ابتداي راه تحريمها از ورشكستگي اقتصادي ميگويد و نسبت به آن هشدار ميدهد. با وجود اين وضعيت اقتصادي در رژيم اسرائيل و تمايل جامعه جهاني بر تحريم اما به نظر ميرسد نتانياهو همچنان ترجيح ميدهد سرش را زير برف نگهدارد و بر ادامه سياست شهركسازي خود در سرزمينهاي اشغالي اصرار ميكند. او در پنج فوريه دستور ساخت 558 دستگاه خانه را در شرق بيتالمقدس داد تا اين پيام را به كري بدهد كه نگرانيهاي او را به هيچ گرفته و نميتواند اميدي به همكاري دولت اسرائيل براي پيشبرد مذاكرات صلح داشته باشد.
