در حالي كه عمده ارزيابيها از نتايج گفتوگوهاي دو روزه ايران و 1+5 در ژنو مثبت است، به نظر ميرسد سناتورهاي امريكايي در برآورده كردن آرزوي نخست وزير رژيم صهيونيستي هستند. هرچه ايران و 1+5 به توافق براي اجراي توافق ژنو نزديكتر ميشوند، سناتورهاي امريكاييها هم به اجماع براي وتوي وتوي اوباما بر تحريمهاي جديد عليه ايران نزديكتر ميشوند.
در شرايطي كه رويكرد سختگيرانه دولت اوباما باعث كندي جريان مذاكرات شده و به قول جن ساكي سخنگوي وزارت امور خارجه امريكا گزارش هايي كه در مورد نهايي شدن قرارداد منتشر شدهاند، نادرست هستند و اينكه بگوييم همه موارد نهايي شدهاند غلط است، شبكه خبري سيانان شب جمعه اعلام كرد كه تعداد سناتورهاي حامي لايحه تحريمهاي بيشتر موسوم به ايران عاري از سلاح هستهاي به 77 نفر رسيده و در صورتي كه حمايت آنها نهايي شود، اوباما نميتواند آن را وتو كند. اين درحالي است كه ساعاتي پيش از اين گزارش سيانان در روز جمعه «جي كارني» سخنگوي كاخ سفيد باز هم در خصوص وضع تحريمهاي جديد عليه ايران هشدار داد و پيشبيني كرد كه لايحه سنا براي تحميل تحريمهاي جديد عليه ايران در سنا به تصويب نخواهد رسيد.
وي تصريح كرد: فكر ميكنم هنوز اين اميدواري وجود دارد كه كنگره چنين لايحهاي را به واسطه تأثير منفي كه وضع تحريمهاي جديد بر مذاكرات در حال پيشرفت با ايران و همچنين پتانسيل حل صلحآميز برنامه هستهاي تهران خواهد داشت، به تصويب نرساند. اما من قصد ندارم پيشبينيهاي قانوني صورت دهم.
براساس گزارش فارس، طبق فرآيند سنا، يك لايحه از نظر تكنيكي زماني به سند تبديل ميشود كه در كنگره به تصويب درآيد، اما تا زماني كه رئيسجمهور آن را امضا نكند يا تا زماني كه مجلس نمايندگان امريكا و سنا هر دو، نتوانند دو سوم آرا را به دست آورند تا بتوانند وتوي رئيسجمهور امريكا را به چالش درآورند، به قانون تبديل نميشود.
كارني تأكيد كرد كه تحريمهاي جديد، خلاف نتيجهاي را به همراه دارد كه سناتور رابرت منندز طراح آنها به دنبال آن است و گفت: لايحه تحريمهاي جديد، در واقع ساختار تحريمهاي كنوني را تضعيف ميكند، زيرا اعتماد شركاي بينالمللي ما تضعيف ميشود و ايران فرصت پيدا ميكند كه بگويد امريكا با سوءنيت به ميزمذاكرات آمده است.
تحريمهاي جديد، محصولات نفتي و معادن، مهندسي و بخش ساخت و ساز ايران را هدف ميگيرد و كاخ سفيد تأكيد دارد اگر ايران به توافق اوليه با گروه 1+5 (امريكا، انگليس، فرانسه، روسيه، چين به علاوه آلمان) كه در «ژنو» صورت گرفت، متعهد نباشد، در آن صورت از تحريمهاي جديد عليه ايران حمايت ميكند. از طرف ديگر، «رابرت منندز»، رئيس كميته روابط خارجي مجلس سناي امريكا در يادداشتي در روزنامه واشنگتنپست از وضع تحريمهاي جديد عليه ايران حمايت كرد. اين مقام امريكايي يادداشتش را با اين جمله آغاز ميكند كه پيشرفت ديپلماتيكي كه منجر به جلوگيري از «برنامه هستهاي تسليحاتي» ايران بشود نتيجه مورد ترجيح اوباما در مذاكره با ايران خواهد بود. وي ادامه ميدهد كه حمايت از اين دستاورد با اتخاذ يك سياست «بيمه ديپلماتيك» يك اقدام عملگرايانه معقول در اين راستا است. وضع تحريمهاي جديد «بيمه ديپلماتيك» مورد نظر آقاي منندز است.
تاريخ اجرا مشخص شد، اما به شرط تأييد پايتختها
سيدعباس عراقچي گفت: در مذاكرات دو روز گذشته كه در ژنو انجام شد هنوز به توافقي نرسيدهايم، اما براي موارد مورد اختلاف راههايي را در نظر گرفتهايم. اين راهها بايد در پايتختها بررسي شود تا درباره آن تصميم نهايي بگيريم.
اين عضو ارشد تيم مذاكره كننده هستهاي ايران با 1+5 ديروز در گفتوگو با ايسنا خاطرنشان كرد: اگر راهحلها مورد توافق پايتختها قرار گرفت، در تماسي كه با خانم اشميد خواهم داشت اين موضوع اعلام خواهد شد. پس از آن تاريخ آغاز گام اول توافقنامه ژنو كه پيشنهادهايي نيز براي زمان آن از سوي دو طرف اعلام شده نهايي و پس از آن گام اول اجرا ميشود.
وي اضافه كرد: اگر اين تاريخ و راهحلها مورد تأييد پايتختها قرار نگرفت، در تماسهاي تلفني كه داريم نحوه ادامه كار را بررسي ميكنيم و ممكن است براي ادامه كار نياز به مذاكرات حضوري ديگري در ژنو باشد و تماسها بين ما و تشكيلات خانم اشتون ادامه يابد.
عراقچي درباره تاريخ اجراي توافقنامه و گمانهزنيها در خصوص اجراي آن در تاريخ 20 ژانويه گفت: در مذاكرات دو روز گذشته درباره تاريخ اجراي اين توافقنامه رايزني كرديم كه تاريخ مشخصي مورد توافق دو طرف قرار گرفت. وي از اعلام اين تاريخ مشخص خودداري كرد و افزود: اعلام اين تاريخ منوط به اين است كه درباره راهحلها بين دو طرف توافقي صورت گيرد و موارد باقي مانده نهايي شود، در آن صورت تاريخ اجراي گام اول توافقنامه را اعلام خواهيم كرد. عراقچي در عين حال گفت: اميدوارم ظرف يكي دو روز آينده رايزنيها به نتيجه برسد و پس از آن اين موارد را اعلام ميكنيم. معاون وزير امور خارجه همچنين درباره لغو تحريمهايي كه در توافقنامه ژنو مورد تأييد قرار گرفته است، گفت: تحريمهايي كه براساس توافقنامه ژنو لغو ميشود، طبق ساز و كاري كه درباره آن توافق شد تعليق خواهد شد. درباره يكي از موارد، اختلاف نظري وجود داشت كه در مذاكرات پنجشنبه و جمعه در ژنو راهحلي براي آن پيدا شد. اگر توافقي حاصل شود اين تحريمها نيز براساس توافقنامه لغو ميشود.
وي همچنين درباره مذاكراتش با وندي شرمن، معاون وزير خارجه امريكا در ژنو نيز گفت: خانم شرمن در مسير سفر به مسكو براي ديدار با خانم اشميد توقفي در ژنو داشت تا ديدگاهها و رايزنيها درباره مذاكرات را به خانم اشميد منتقل كند. پيشنهاد انجام ديداري سهجانبه مطرح شد كه ما اين ديدار را انجام داديم و طبق معمول نيز در حاشيه اين نشست سهجانبه ديداري دوجانبه با خانم شرمن داشتم.
اروپا در تدارك لغو تحريمها
به گفته ديپلماتها به احتمال زياد توافقنامه هستهاي ايران و كشورهاي 1+5 از تاريخ 20 ژانويه اجرايي ميشود و بروكسل تمايل دارد كه در اين تاريخ اين توافقنامه اجرايي شده و همزمان با آن تحريمهاي اتحاديه اروپا عليه ايران را لغو كند. بر همين اساس مقدمات اين كار (لغو تحريمها) در بروكسل در جريان است. در صورت اجرايي شدن توافقنامه ژنو، مدت اجراي آن شش ماه خواهد بود و اگر اين توافقنامه اجرا شود ايران و كشورهاي 1+5 در اين دوره براي رسيدن به توافق نهايي و جامع با يكديگر مذاكر خواهند كرد.
منابع ديپلماتيك ميگويند عباس عراقچي و هلگا اشميت در مذاكرات انتهاي هفته گذشته خود درباره سه موضوع زير كه در مذاكرات كارشناسي حل نشده بود، به تفاهم رسيدهاند:
1- نصب تعداد بيشتري از ماشينهاي سانتريفيوژ نسلهاي جديد در بخش تحقيق و توسعه نطنز
2- نحوه تعليق يكي از تحريمهايي كه 1+5 در توافق ژنو متعهد به تعليق آنها شده است.
3- نحوه همزمانسازي اقدامات دو طرف در گام اول
به گزارش ايران هستهاي برخي منابع ميگويند ايران در موضوع استفاده از ماشينهاي جديد در فعاليت تحقيق و توسعه ديدگاه خود را تغيير نداده است. با اين حال احتمال دارد درباره زمان بندي و گستره اين كار توافقات جديدي شده باشد. درباره تعليق تحريمهاي وعده داده شده در توافق ژنو هم موضوع حل و فصل شده و هيچ آيتمي از تحريمهاي مورد بحث در اين توافق تعليق نشده باقي نميماند.
همچنين، به نظر نميرسد 1+5 درباره مسئله هم زماني تغيير عقيده داده باشد و 1+5 عملاً تعهدات خود را با يك تأخير چند هفتهاي نسبت به ايران انجام خواهد داد.
