چند هفته از وضعيت انفجاري تحولات عراق، سوريه و لبنان ميگذرد و اقدامات تروريستي با سطوحي مختلف در اين سه كشور و برخي مناطق ديگر جريان دارد. تقريبا اغلب ناظران اتفاق نظر دارند كه وضعيت جاري ناشي از سياستهاي عربستان سعودي است؛ سياستي كه برخي كارشناسان ان را انتحار سياسي ناميدهاند. در حالي كه ديپلماسي رسمي دولت در برخورد با سياست رياض، همچنان بر تنشزدايي اصرار دارد، كارشناسان تأكيد ميكنند كه تهران بايد لبه تيز رويكرد سياست خارجي خود را بر «ديپلماسي قدرت» و برخورد از اين زاويه با رياض متمركز كند.
به گزارش «جوان»، حمايت مالي عربستان سعودي از گروههاي تكفيري و تروريستي در سالهاي اخير در حالي افزايش يافته است كه روزانه صدها نفر قرباني اين سياست ميشوند. اين حمايتها در برخي كشورها از جمله سوريه و عراق به طور گسترده به درگيري گروههاي تروريستي با دولت منجر شده كه نتيجه آن كشته شدن صدها هزار نفر و آواره شدن ميليونها انسان ديگر است. در حال حاضر حمايت عربستان از تروريسم بينالمللي در قالب القاعده و ديگر گروههاي تروريستي و تكفيري در خاورميانه به سطح كم سابقهاي رسيده است. كارشناسان خاورميانهاي براي برخورد با اين سياست چه پيشنهادي به دستگاه ديپلماسي كشور ميدهند؟
رويارويي از مجاري سازمان ملل
حسن هانيزاده، كارشناس خاورميانه با بيان اينكه در واقع عربستان حامي اصلي تروريسم بينالملل و كشور بحرانساز در منطقه است، گفت هر اقدامي كه از سوي گروههاي تروريستي در سوريه، لبنان و عراق انجام ميشود، پشت سر آن عربستان حضور دارد. وي ميگويد: «هدف عربستان اين است كه جهان اسلام را به نوعي درگير تروريسم بكند تا فضاي امنيتي براي اسرائيل به وجود آورد، عربستان سعي دارد به نيابت از امريكا و رژيم صهيونيستي امنيت آنها را در منطقه تأمين كند». اين كارشناس خاورميانه ميگويد: «با توجه به اينكه عربستان درآمدهاي نفتي هنگفتي در اختيار دارد و همچنين رسانههاي بيشتري تحت كنترل وهابيها هستند، مقامات سعودي به دنبال اين هستند كه با استفاده از منابع مالي و رسانهاي اهداف تخريبي خود در خاورميانه را به پيش ببرند و از آنجاكه امريكا از عربستان حمايت ميكند بهتر ميتوانند به اهداف خود دست پيدا كند».
هانيزاده در ادامه افزود: از آنجا كه حمايت عربستان از تروريسم ابعاد گستردهاي به خود گرفته واكنش كشورها را در برداشته است و حتي ولاديمير پوتين، رئيسجمهور روسيه در واكنش به حملات تروريستي اخير در ولگاگراد، عربستان را يك كشور تروريستي خوانده و به مقامات رياض هشدار داده است كه نقشه خاورميانه را تغيير ميدهد. اين كارشناس خاورميانه گفت كه كشورها بايد از طريق سازمان ملل يك اقدام عملي عليه عربستان اتخاذ كنند و از ايجاد نفاق و تقويت گروههاي تروريستي از سوي اين كشور مقابله كنند. وي درباره ديدگاه ايران نسبت به حمايت عربستان از تروريستها گفت: «وزارت خارجه ايران بايد عليه اقدامات عربستان در منطقه افشاگري كند و دست داشتن رياض در انفجارهاي سفارت ايران در لبنان را كه توسط ماجد الماجد، رهبر سعودي گروه عبدالله عزام، انجام شد در عرصه بينالملل اعلام كند». در انفجارهاي سفارت ايران در لبنان در آبان ماه سال جاري كه توسط ماجد الماجد سعودي اتفاق افتاد، نزديك به 30 نفر كشته شدند. هانيزاده، با اشاره به اينكه بر اساس قوانين بينالمللي، سفارت هر كشور جزئي از خاك آن كشور است، اظهار داشت: حمله به سفارت ايران از سوي تبعه سعودي به معني حمله به خاك ايران است و اين حمله تروريستي تماميت ارضي ايران را زير پا گذاشته است. وي افزود: «ايران براي مقابله با اقدامات خصمانه عربستان بايد روابط خود با اين كشور را قطع و با افشاگري در چارچوب سازمان ملل عليه دولت سعودي اقدام كند».
وزارت خارجه از روابط دو و چندجانبه استفاده كند
صباح زنگنه، ديگر كارشناس امور خاورميانه درباره اقدام عليه تروريسم و حاميان آن گفت كه بايد يك فهم مشترك از تروريست در بين كشورها ايجاد و آثار منفي آن بر ملتهاي جهان رسانده شود و با همكاري منطقهاي و بينالمللي نسبت به اين پديده شوم بايد اقدام سازندهاي انجام گيرد. وي همچنين اظهار كرد كه بايد جلوي حمايت مالي عربستان از گروههاي تروريستي گرفته شود و رسانههاي حامي تروريستها و وهابيها نيز بايد تحت كنترل جامعه بينالمللي باشند. وي همچنين گفت: «بايد تجهيزات كاملي از سوي سازمان ملل در اختيار دولتها قرار بگيرد تا بتوانند با تروريست و حامي اصلي آن عربستان مقابله كنند».
زنگنه در ادامه به مسئولان وزارت خارجه توصيه كرد: «مقامات وزارت خارجه كشورمان بايد با روابط دوجانبه و چندجانبه موضوع تروريست را پيگيري كنند». وي اگرچه حمايت عربستان از تروريسم را تهديد مستقيمي براي منافع ايران نميداند، اما معتقد است كه حمايت عربستان از تروريسم، جهان اسلام را با خطرات جدي مواجه خواهد كرد و بايد اقدام عملي عليه سعوديها انجام شود تا جلوي اين حمايتها گرفته شود.
بايد جبهه ضدسعودي تشكيل داد
رضا رويوران، كارشناس بينالملل در گفت و گو با «جوان» گفت كه عربستان يكي از خاستگاههاي اصلي تروريسم بينالمللي است. وي معتقد است كه تروريستهاي تكفيري كه در سوريه و عراق عليه دولت ميجنگند، در عربستان رشد يافته و از حمايت مالي و تسليحاتي رياض برخوردارند.
وي افزود: «اين اقدامات تروريستي كه از افغانستان تا سوريه را شامل ميشود، نشان ميدهد كه پديده به وجود آمده، جريان چند مليتي است و بايد با آن مقابله شود». رويوران در ادامه با اعلام اين مطلب كه كشورهاي منطقه از يكديگر تاثيرپذيرند، گفت: «بايد يك جبهه ضد سعودي در منطقه شكل گيرد تا جلوي اين پديده شوم گرفته شود». وي با اشاره به اقدامهاي جهاني عليه اين پديده، خاطرنشان كرد: سخنراني حسن روحاني، رئيسجمهور ايران در سازمان ملل مبني بر ايجاد قطعنامه ضد تروريست و خشونت در جهان و واكنش ولاديمير پوتين، به دولت عربستان بعد از انفجارهاي تروريستي روسيه، نشان ميدهد كه اقدامات بينالمللي عليه حاميان تروريست در حال اجراست. وي درباره نقش ايران در مقابله با دولت سعود نيز گفت كه ايران با استفاده از نارضايتي كشورهاي منطقه نسبت به سياستهاي حمايتي عربستان از تروريسم، ميتواند با سازماندهي ناراضيان و مطرح كردن حمايت سعوديها از تروريسم در سازمان ملل تصميم جدي در اين زمينه اتخاذ كند.
تهديد مقابل تهديد
برخي رويكردهاي تهاجميتري پيشنهاد ميكنند. از ديدگاه آنها، رويارويي رياض با تهران، به لحاظ ژئوپليتيكي گستردهتر از وضع كنوني است. هادي محمدي، كارشناس خاورميانه معتقد است كه دشمني عربستان با ايران، محور مقاومت و كشورهاي منطقه محصول شرايط فعلي نيست، بلكه سابقه سه دهه گذشته را بايد در نظر بگيريم كه دشمني رياض در مسير دشمني با ايران بوده است. وي همچنين گفت كه عربستان در تمام عرصههاي نظامي، فرهنگي و امنيتي عليه منافع ايران تعرض آشكاري كرده است. وي همچنين گفت: «عربستان تمام خطوط قرمز را در مناسبات با ايران زير پا گذاشته است و با سياست حمايت از تروريسم و به كارگيري مجرمين در يك جغرافياي وسيع از افغانستان گرفته تا شمال آفريقا با ايران در حال جنگ است». اين كارشناس خاورميانه درباره مقابله ايران با رياض معتقد است كه «تنها راه مقابله با سياستهاي خصمانه رياض تهديد مقابل تهديد است و سعوديها بايد احساس كنند كه حريمهاي خطرناكي را در تعامل با ايران در پيش گرفتهاند.»محمدي در ادامه گفت كه سعوديها بايد بدانند كه هزينه حمله به سفارت ايران و اقدامات ضد امنيتي در جنوب شرق ايران داراي پاسخ جدي خواهد بود و گفتوگو و ديپلماسي با اين رژيم موجب افزايش انگيزه جسارت و دشمني با ايران خوهد بود.
مثلث چين، ايران و روسيه
دكتر رضا ميرطاهر، كارشناس بينالملل معتقد است كه سياست تساهل ايران در مقابل رياض نه تنها سعوديها را از كردههاي خود پشيمان نميكند، بلكه باعث گستاخ شدن اين رژيم عربي ميشود. وي گفت كه ايران بايد با «ديپلماسي قدرت» در مقابل رياض عمل كند و پاسخ قاطعانه به اين رژيم تحت حامي غرب بدهد. وي در پاسهخ به اين سؤال خبرنگار «جوان» كه آيا ميتوان با همكاري كشورهايي مانند روسيه، قطعنامه ضدعربستاني در شوراي امنتت مطرح كرد، چنين راهكاري را مناسب ميداند. وي با اشاره به سياست آشتيناپذير رياض عليه ايران گفت كه ايران بايد در جاهاي ديگر پاسخ عربستان را بدهد. وي معتقد است كه ايران با كمك بيشتر به نظام سياسي سوريه در مقابل تكفيريهاي تحت حمايت عربستان و ايجاد مثلت چين، ايران و روسيه در مقابل رياض و گروههاي تروريستي ميتواند به اهداف خود دست يابد و دولت عربستان را به عقبنشيني وادار كند.
