شايد قدمت شكلگيري شبكههاي اجتماعي در فضاي مجازي چندان زياد نباشد اما آمار نشان از آن دارد كه در سراسر جهان ميليونها نفر عضو اين شبكهها هستند. اين همه مخاطب فرصتي را در اختيار گردانندگان شبكههاي اجتماعي قرار ميدهد تا افكار كاربران را مطابق نگاه و سياستگذاريهاي خود مهندسي كنند.
اين درست همان نكتهاي است كه موجب ميشود تا شبكههايي همچون فيس بوك، وي چت، فايبر، تانگو يا اينستاگرام به رغم آنكه از مصاديق پيشرفت علم و تكنولوژي محسوب ميشوند و ميتوان از آنها استفادههايي مفيد و معقول داشت، به محملي براي شكلگيري انواع و اقسام آسيبهاي اجتماعي تبديل شوند و نگراني كارشناسان و صاحبنظران حوزههاي فرهنگي و اجتماعي را برانگيزد.
از سوي ديگر شبكههايي همچون وي چت و تانگو با فراهم آوردن امكان حضور در اتاقهاي گفتوگو از طريق تلفن همراه حضور دائمي كاربران در شبكههاي اجتماعي مجازي را تسهيل كرده است و چالشهاي ناشي از اين مسئله موجب شد تا سرانجام ويچت فيلتر شود، هر چند وزير ارتباطات در اين باره گفته بود: آنچه در كميته تعيين مصاديق باعث شد، ويچت فيلتر شود اين است كه بخشي از اين شبكه اجتماعي باعث وارد شدن به حريم خصوصي ديگران ميشود. سعيد مهديون، معاون تنظيم مقررات مركز ملي فضاي مجازي، گفته است: تنظيم مقررات براي استفاده از شبكههاي اجتماعي هم اكنون در دستور كار مركز ملي فضاي مجازي قرار گرفته است. بنا به اظهار وي شورايعالي فضاي مجازي تكليف كرده كه مركز ملي فضاي مجازي روي اين موضوع كار كند. به گفته مهديون پس از آماده شدن طرح اوليه، تنظيم مقررات با هدف ساماندهي موضوعات مربوط به شبكههاي اجتماعي داخلي و خارجي در معاونت تنظيم مقررات مركز ملي فضاي مجازي نهايي ميشود و براي تصويب در شورايعالي فضاي مجازي بررسي خواهد شد.
با وجود اين، در حال حاضر به رغم فعال شدن مانع فيلترينگ، شبكههاي اجتماعي همچون وي چت، تانگو و حتي فيسبوك همچنان مورد استفاده كاربراني است كه با مدد فيلتر شكن قانون فيلترينگ را دور ميزنند و وارد اين شبكهها ميشوند. پس انگار فيلترينگ اين سايتها چندان راهكار قابل اعتمادي نيست. به باور وزير ارتباطات نيز چه بسا افرادي از جامعه استفاده صحيحي از اين شبكه اجتماعي دارند به همين خاطر هم اين مسائل با فيلترينگ حل نميشود، بلكه بايد در كشور از لحاظ فرهنگي كار كرد و با تقويت فناوريهاي داخلي شبكههاي اجتماعي وطني را به كاربران ارائه كرد.
حتي فرمانده نيروي انتظامي نيز معتقد است اگر ويچت داراي ويژگيهاي خوبي است، نبايد كل سرويس را از دسترس خارج كرد. به گفته سردار احمدي مقدم، كارگروه نوسازي مصاديق مجرمانه و نوسازي فيلترينگ با روشهاي نوين به پيشنهاد ناجا، نسبت به شناسايي مضرات برنامهها اقدام كرده تا تنها بخشهاي مضر اين برنامهها حذف شوند. به باور بنيانگذار دانشكده مطالعات جهان دانشگاه تهران اما فيلترينگ به طور قطع لازم است. به گفته حجتالاسلام سعيدرضا عاملي فيلترينگ هم بايد حرفهاي و نبايد با هياهو انجام شود چراكه فضاي اجتماعي را حساس و حريص به كنكاش و حضور در فضاي فيلتر شده ميكند. علاوه بر اين اگر قرار است بخشي فيلتر شود حتماً با لحاظ شرايطي اين كار صورت گيرد تا تمام حوزهها تحتالشعاع آن قرار نگيرند و راه براي انجام فعاليتهاي مثبت و علمي مسدود نشود.
با اين همه حضور فعال برخي دولتمردان در شبكههاي اجتماعي مشمول قانون فيلترينگ نشان از آن دارد كه حتي مسئولان و مديران كشور نيز رويكرد يكساني در اين مقوله ندارند. به هر رو بايد ديد شورايعالي فضاي مجازي چه مقرراتي را براي استفاده از شبكههاي اجتماعي داخلي و خارجي تنظيم ميكند و چگونه ميخواهد شبكههاي اجتماعي داخلي و خارجي را با عنايت به فعال بودن انواع و اقسام فيلترشكنها ساماندهي كند.
