ايران و 1+5 يك گام ديگر به اجراي توافق ژنو نزديك شدند و آنطور كه ديپلماتهاي ايراني ميگويند هفته جاري دور ديگري از مذاكرات بين مقامهاي بلندپايه (احتمالاً معاونين وزراي خارجه) طرفين براي رسيدن به تفسير واحد از توافق ژنو برگزار خواهد شد تا تفسيري واحد از موارد اختلافي باقي مانده به دست بيايد. هنوز مشخص نيست كه ايران و 1+5 سند اجرايي توافق ژنو را نيز منتشر خواهند كرد يا نه.
به گزارش «جوان»، عباس عراقچي، معاون وزير خارجه و عضو تيم مذاكره كننده ايران روز سهشنبه در پايان دور اخير مذاكرات ايران با 1+5 تأييد كرد كه در دور اخير پيشرفتهاي نسبتاً خوبي در مذاكرات كارشناسي ژنو به دست آمده است. او بدون ذكر جزئيات گفته كه اختلافات باقي مانده بر سر دو يا سه موضوع است كه در سطح كارشناسي قابل حل و فصل نيست و بايد در سطح سياسي درباره آنها به توافق رسيد. به همين خاطر، بعد از مذاكرات هفته قبل كه حميد بعيدينژاد مدير كل خلع سلاح و كنترل تسليحات وزرات خارجه سرپرستي آن را به عهده داشت، عراقچي معاون وزير خارجه اين هفته با هلگا اشميد معاون كاترين اشتون ملاقات خواهد كرد تا زمينه بر سر تفسير مشترك طرفين فراهم شود. به گفته عراقچي، به محض حل اين اختلافات تاريخي براي شروع اجراي توافقنامه نهايي خواهد شد. حميد بعيدينژاد نيز پيشبيني كرده توافق ژنو از دهه سوم ژانويه (اوايل بهمن) اجرايي خواهد شد. به گفته رئيس هيئت كارشناسي مذاكره كننده هستهاي موارد اختلافي باقي مانده بين ايران و 1+5، از ماهيت بسيار مهم سياسي برخوردارند و نيازمند بررسي و تصويب نهايي در سطح مقامات سياسي است.
موارد اختلافي چيست؟
تيم مذاكرهكننده هستهاي هنوز اطلاعاتي درباره مواردي كه بر سر آن اختلافنظر وجود دارد، منتشر نكرده است. پيش از آغاز دور اخير مذاكرات كارشناسي، برخي منابع نزديك به تيم مذاكرهكننده كه خواستند نامشان فاش نشود گفتند كه ايران و 1+5 بر سر نحوه بازگشت اقساطي مبالغي از داراييهاي بلوكه شده ايران به توافق رسيدهاند. با اين حال، هنوز مشخص نيست ميزان دقيق مبلغ ياد شده چقدر است. گفته شده كه ايران بر آزادسازي 8 ميليارد دلار تأكيد دارد ولي طرف مقابل، مبالغ 2/4 ميليارد تا 6 ميليار دلار را مطرح كرده است.
يكي از موارد ديگر مورد اختلاف طرفين، سطح غنيسازي و بحث سانتريفيوژها است. تفسير طرف ايراني از برنامه اقدام مشترك (توافق ژنو) اين است كه تهران در گام اول اجراي توافق، موافقت خود را با نصب نكردن سانتريفيوژهاي جديد اعلام كرده، ولي محدوديتي براي ساخت سانتريفيوژهاي جديد، به خصوص سانتريفيوژهاي نسل جديدي كه علي اكبر صالحي رئيس سازمان انرژي اتمي از آن خبر داد، ندارد. اين در حالي است كه طرف غربي تأكيد دارد ايران در طول اجراي توافق ژنو، نبايد سانتريفيوژهاي جديدي بسازد.
همچنين تفسير طرف غربي از بحث غنيسازي اين است كه ايران درطول اجراي توافق ژنو، به طور مطلق نبايد سطح غنيسازي خود را از 5 درصد افزايش بدهد در حالي كه طرف ايراني اصرار دارد توافق ژنو، محدوديتي براي غنيسازي آزمايشگاهي (R&D) بالاتر از 5 درصد در نظر نگرفته است.
تفسير مشترك منتشر ميشود؟
حميد بعيدي نژاد، سرپرست تيم كارشناسي مذاكرهكننده ايران بعد از بعد پايان دور اخير مذاكرات ايران با 1+5 در گفت وگو با ايسنا گفت كه دو طرف درباره يك متن تفسيري واحد به تفاهم رسيدهاند. برخي منابع مطلع تأكيد دارند كه اين متن بين طرفين مكتوب شده ولي مشخص نيست كه ايران و 1+5 اين متن تفسيري را هم منتشر خواهند كرد يا نه. يك ديپلمات در تهران به «ايران هسته اي» گفت: «طرح اقدام مشترك از اجمال به تفصيل درآمده است. اكنون يك متن نهايي ميان دو طرف وجود دارد كه در واقع تفسير مشترك ايران و 1+5 از توافق ژنو است». اين ديپلمات ادامه داد: «متن تفسيري كه اكنون روي آن تفاهم شده از توافق ژنو مهمتر است، چراكه اين متن است كه اجرا خواهد شد نه طرح اقدام مشترك تفاهم شده در ژنو كه در واقع يك متن كلي و مبهم بود». رئيس هيئت مذاكرهكننده كارشناسي ايران همچنين در پاسخ به اين پرسش كه برخي نگرانيها در رابطه با اجراي همزمان تعهدات در چارچوب «برنامه اقدام مشترك» طي شش ماه وجود دارد به شكلي كه گامها حتماً به طور همزمان، هموزن و متقابل برداشته شود؟ تصريح كرد: « پس از پايان مذاكرات كارشناسي به روشني در گزارش و جمعبندي نهايي آمده است كه اجراي توافق به طور كامل براي هر دو طرف در يك روز و به طور يكسان و متوازن آغاز شود، بدون اينكه يك طرف بخواهد طرف ديگر اقدامي را زودتر انجام دهد. »
اولويت شماره يك اوباما در 2014
يك عضو ارشد شوراي روابط خارجي امريكا گفته است تبديل توافق موقت با ايران به يك توافق دائم، مهمترين اولويت امنيت ملي و سياست خارجي دولت اوباما در سال 2014 است. جيمز ام ليندسي در مقالهاي كه روي وب سايت شوراي روابط خارجي امريكا منتشر شده، نوشته است كه هدف اين توافق نهايي از ديد دولت امريكا «به شدت محدود كردن» برنامه هستهاي ايران است. وي مينويسد: « با به دست آمدن توافق موقتي ژنو با ايران در ماه نوامبر، دولت امريكا اين فرصت را دارد كه به توافقي جامعتر درخصوص پايان دادن يا به شدت محدود كردن برنامه هستهاي ايران برسد. اولويت شماره يك دولت اوباما در سال 2014 تبديل توافق موقتي با ايران به يك توافق دائمي است». وي در ادامه با اشاره به اينكه «انجام اين كار آسان نخواهد بود و حتي ممكن است غيرممكن باشد» پيشنهاد ميكند كه تا زمان رسيدن به توافق نهايي، توافق موقت تمديد شود. وي در اين باره گفته است: «شايد محتملترين نتيجه اين باشد كه دو طرف با ديدگاه از اين ستون به آن ستون فرج است، توافق موقت را تمديد كنند».
