شبهنگام كه از هياهوي ترافيك كاسته ميشود ميتوان در معابر و خيابانهاي پايتخت با سرعت مطمئنه به هر سوي آن سفر كرد و آنچه در وهله اول در شب چشمنوازي ميكند، نورپردازي و رقص نور پروژههاي شهري است. به واقع زندگي شبانه در شهر رابطه مستقيم با نور و روشنايي دارد، گاه اين نورپردازي و استفاده از منابع نوراني به شهر جان و حيات ميبخشد و گاه به دليل رعايت نكردن مسائل فني و شرايط استاندارد اين نور به عاملي تبديل ميشود كه آلودگي نور و بصري را به دنبال دارد.
استفاده از انرژي الكتريكي با آغاز تاريك شدن هوا شدت مييابد؛ لامپها، پرژكتورها و ريسهها با رنگها و طيفهاي مختلف رنگي به بناها، ميادين، پلها، سرويسها و مجسمهها جان و حيات ميبخشند تا زيبايي اين پروژهها در ذهن شهروندان باقي بماند.
غلبه روشنايي بر تاريكي، زشتيها و ناپاكيهاي ظاهري شهري را پنهان ميكند و در سايه تاريكي شب اين امتداد نورها و منابع نوراني است كه ادامه مييابد و ميتوان امتداد منابع نوراني را از دوردستها با چشم دنبال كرد.
آسيبهاي آلودگي نوري
معابر و مسيرهاي عبوري گاه به صورت مستقيم توسط پايههاي چراغ برق و ساير منابع توليد نور روشن ميشود و گاه اين مسيرها با علائم و تجهيزاتي كه به نور واكنش نشان ميدهند مانند شبنماها و شبرنگها مسير و معابر شهري را براي استفادهكنندگان و شهروندان مشخص ميكنند. در اين ميان بسياري از مراكز تجاري و مغازهها كه فعاليتهاي آنان شبانهروزي است يا در شيفت شب فعال هستند، از منابع نوراني مختلف براي جلب توجه مشتريان خود استفاده ميكنند اما آنچه بايد در اين ميان به آن دقت شود آن است كه مشكل نبود نور و كمبود روشنايي نيست بلكه مسئله مهم استفاده درست از منابع نوراني است كه سبب به وجود آمدن آلودگي نوري در بعضي از نقاط شهري ميشود. گاه اغتشاشهاي بصري به دليل آلودگي نوري تا آنجايي ادامه مييابد كه به شهر و شهروندان آسيب ميرساند.بر همين اساس به دليل استفاده نامناسب از منابع نوراني، فضاهاي گردشي و تفريحي يا با كمبود نور همراه هستند يا آلودگي نور به حدي است كه نميتوان از اين فضاها به درستي استفاده كرد.
به دليل كمبود نور و روشنايي در برخي پاركها و فضاهاي گردشي، شهروندان نميتوانند در امنيت و آرامش از اين فضاها استفاده كنند و گاه اين مكانها تبديل به محل تجمع افراد ولگرد و معتاد شده كه امنيت و سلامت شهروندان را به خطر مياندازد يا به دليل كمكاري و بيتوجهي صورت گرفته برخي از مسيرها و خيابانها فاقد هرگونه نور و روشنايي هستند كه رانندگان و عابران با مشكلات بسياري روبهرو ميشوند كه گاه خطرات و خسارات جاني و رواني بسياري به آنان وارد ميشود.
به واقع به دليل استفاده نامناسب و نابجا از نور و منابع روشنايي برخي از مكانها چنان با منابع نوري آراسته ميشوند كه حضور شهروندان در آن مكانها بسيار مشهود است و در عوض در برخي مكانهاي تفريحي و ورزشي و گردشي به دليل هرگونه نورپردازي مناسب شهروندان نميتوانند در آن فضاها حضور يابند. در اين زمينه نيز بايد اشاره كرد كه استفاده علمي- كاربردي از منابع نوراني و نورپردازي گاه فراموش ميشود و برخي مسئولان فقط به دليل شانه خالي كردن از مسئوليت روشن كردن معابر، از برخي منابع توليد نور استفاده ميكنند كه علاوه بر ايجاد آلودگي نوري و بصيري به چشمهاي شهروندان نيز آسيب ميرسانند يا اين آلودگيهاي نوري سبب ميشود تا زمان استراحت و آسايش برخي شهروندان ساكن و نزديك اين مكانها و فضاها سلب شود. از سوي ديگر به دليل نبود يا كمبود منابع نوري، برخي معابر، كوچهها و خيابانها به تاريكخانه تبديل شده است كه سارقان و افراد ناباب از اين فرصت استفاده كرده و دست به انواع خلافها ميزنند.
زندگي شبانه در روشنايي و نورپردازي جاري است
شهر تهران به دليل ويژگيهاي منحصر به فرد آن علاوه بر روز در شبها نيز سرمنشأ زندگي شبانه است به گونهاي كه با توجه به جمعيت 10 ميليوني آن به عنوان محل سكونت، كار، اوقات فراغت و حملونقل همواره جنب و جوش زندگي شبانه را ميتوان در آن مشاهده كرد، بنابراين لازم است تا با بهرهگيري مناسب از روشنايي و نورپردازي به ايجاد امنيت و آرامش و رونق كسب و كار توجه ويژهاي صورت گيرد، نميتوان اينگونه تصور كرد كه به دليل نبود روشنايي شبانه بايد دست از فعاليتهاي شبانه كشيد بلكه ميتوان با توجه دقيق و اصولي و علمي- كاربردي به المانهاي شهري به شب جان و گرمايي ويژه بخشيد تا زندگي شبانه ساري و جاري شود.
توجه به زيباييها و گسترش استفاده صحيح و مناسب از روشنايي نوري اين امكان را فراهم ميسازد تا بتوان در شب نيز خدمات مطلوب به شهروندان ارائه كرد، بنابراين بهرهگيري از دانش نورپردازي فضاهاي شهري كه آيندهاي از علم و فناوري و هنر است براي بازآفريني هويت شهري، توسعه كارآمد اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و فراغتي شهر تهران و تقويت حيات و سرزندگي شبانه شهر، ضرورتي غيرقابل انكار است، بر اين اساس لازم است تا به شادابي و طراوت شبانه، تأمين امنيتي حركت سواره و پياده در شب توجه ويژهاي صورت گيرد. از سوي ديگر با توجه به گراني و كمبود منابع توليد انرژي برق بايد با استفاده از روش علمي سراغ منابع انرژي جايگزين و پاك همچون انرژي خورشيدي و فناوريهاي نوين در نورپردازي و روشنايي شبانه شهر رفت و اصل درست مصرف كردن و صرفهجويي در استفاده از اين منبع انرژي را مدنظر قرار داد تا شهر در زندگي شبانه پويايي خود را به دست آورد.
