ميرتوحيد رضوي دانشآموخته تدوين فيلم، سالهاست به صورت حرفهاي در حوزه انيميشن فعاليت ميكند. مجموعه انيميشن «خانواده تهرانيها» كه در آن به مسائل و مشكلات زندگي در شهر تهران، از جمله آئين همسايگي با تأكيد بر حقوق آپارتماننشيني پرداخته شده يكي از آثار اين كارگردان جوان انيميشن است.وي اخيراً در مراسم افتتاح باشگاه مديران مجتمعهاي مسكوني شهر تهران، به عنوان يكي از هنرمندان مروج آئين همسايگي برگزيده شد. آنچه ميخوانيد ماحصل همكلامي با رضوي درباره مقوله همسايگي و آپارتماننشيني و نقش توليدات فرهنگي در رفع مشكلات اين حوزه است.
گسترش آپارتماننشيني و مجتمعنشيني در شهر تهران چه آسيبها و تبعات منفي را در پي داشته است؟
براي پاسخ به اين سؤال بايد بگويم كه اين موضوع يعني آپارتماننشيني بسيار تر و تازه است! يادم هست كه آپارتماننشيني هم مثل كامپيوتر به يكباره وارد كشور و فرهنگمان شد و آنچنان سريع و بدون محدوديت رشد كرد كه همهمان را غافلگير كرد و حاصل آن را همه شاهدش هستيم اما اين رشد، در كنار هر رشد سرسامآور ديگري، هم تبعات و آسيبهاي بيشماري داشته است. خانه، عنصر مهمي براي بروز دنيايي نامحسوس از احساسات، عواطف، شاديها و رنجها و خاطرات و دلبستگيهاي افراد و مهمتر از آن، بازتاب يك فرهنگ نهفته است. آدمها در فضاي آپارتمان محصور ميشوند و به نوعي كوچكترين فضايي براي بروز تعاملات خانوادگي ندارند و از طرفي معمولاً نيازي هم احساس نميشود تا اين بعد، در فضاي خارج پر شود. از طرف ديگر شاهد تعارضات و كشمكشهايي هستيم كه در محدودهاي به نام واحدها يا آپارتمانها رخ ميدهد. ايجاد سر و صدا، عدم توجه به آرامش ساكنين، استفادههاي ناصحيح از فضا كه در اين شرايط محدود حكم طلا را دارد. البته كوچك شدن فضا به كوچك شدن خانوادهها نيز ميانجامد و همچنين در اين زمينه، اخلاق آپارتماننشيني موضوع بسيار حساس و قابل تأملي است.
مشاركت شهروندان در برنامههاي فرهنگي حوزه همسايگي و فرهنگ آپارتماننشيني تا چه حد مهم است؟
طي اين سالها بسيار شنيدهايم كه شهر، يك موجود زنده است. در نتيجه اين موجود، از ميليونها روح مختلف در حال زيستن است؛ با اين نگاه، مشاركت شهروندان درست مثل تغذيهاي معنوي براي رفتارهاي فرهنگيشان است. اين روند در صورت استمرار ميتواند باعث خلق عادات زيبا و انسانپسندانهاي شود كه نسلها ادامه داشته باشد، همچنين وجود باشگاههايي براي همسايگان، از قبيل باشگاه مجتمعهاي مسكوني به نوعي محل اجماع اين موجود و قلب تپنده آن خواهد بود، چراكه بايد جايي براي تبادل برنامهها، ارزيابي عملكرد، برنامهريزي و بهبود مستمر فضاي رواني و اخلاقي جزو اولويتهاي اين حيات به شمار ميرود.
توليد محصولات فرهنگي مربوط به حوزه همسايگي و فرهنگ آپارتماننشيني تا چه حد مهم است و در حال حاضر آيا اين مهم وضعيت مطلوبي دارد؟
دوست دارم از آخر به اول پاسخ دهم! خير. وضعيت مطلوب نيست. اينجا بايد كمال جمعي را مد نظر داشته باشيم؛ يعني يك شهر زيبا، با تمامي ويژگيهاي ايراني و اسلامياش. طي سالها فعاليت در اين زمينه، هيچ وقت احساس خوب بودن اوضاع به سراغم نيامده است. توليد محصول صرف هم كفايت نميكند، اينجا بايد به فكر محتوي، قالب و روح پيام، همسو با جامعه جوانمان باشيم. اميدوارم كاستيها، با حمايتهاي هوشمندانه و دلسوزانه و توليدات مستمر جبران شود تا طي سالهاي آتي شاهد اتفاقات خوبي در اين زمينه باشيم.
استفاده از زبان انيميشن در بيان مسائل شهري و به ويژه مسائل مربوط به همسايگي و آپارتماننشيني تا چه حد تأثيرگذار است؟
از آنجايي كه انيميشن يك قالب بدون قالب است(!) پس ميتوانيم بدون محدوديت موضوعات شهرنشيني را درونش تعبيه كنيم و با عناصر خلاقيت، زمان، ديالوگ و در كنارش با تصاويري زيبا آنها را به سمع و نظر مخاطبين برسانيم. در اين موضوع شكي نيست كه اگر اثر توليد شده آن شادابي و رسا بودن را داشته باشد مخاطب از آن استقبال ميكند و تا جايي كه دوست داشته باشد با خودش حمل ميكند. پس ما بايد به اين فكر باشيم كه انيميشن را به صورتي هوشمند به كار بگيريم تا بتوانيم حاصل مطلوب را داشته باشيم. در شهر و كشوري كه نياز به فرهنگسازي در اين زمينه بسيار احساس ميشود، پرداختن به مسائل ريز و درشت آپارتماننشيني با محتويهاي گوناگون و از جمله انيميشن ميتواند بسيار تأثيرگذار باشد.
آيا به نظر خودتان در انيميشن تهرانيها براي بيان مواردي كه گفتيد موفق بودهايد؟
ما در انيميشن تهرانيها سعي كردهايم به دور از حاشيهگويي، به مطالبي در اين زمينه بپردازيم. البته عناوين بسياري بدون اينكه فرصت پرداخت به آنها فراهم شود، در گوشهاي پنهان ماندهاند كه اميدواريم با حمايت و پيگيري مسئولان امر، بتوانيم به وسيله خانواده تهرانيها، اين موضوعات را هم پوشش دهيم. فرهنگ، همانطور كه از نامش پيداست يك ماهيت نامرئي دارد كه نتايج سرمايهگذاري روي آن است كه نمود عيني پيدا ميكند. انيميشن هم چون در ابتدا يك ايده و فكر است، بايد با تلاشهاي مداوم و مستمر، آن را در بطن جامعه پياده كرد. البته ذكر اين نكته هم بسيار حائز اهميت است كه ما نميتوايم با كليشهها آن هم در جامعه جهاني حرف بزنيم. ما چه بخواهيم و چه نخواهيم با دنيا در ارتباط هستيم و مخاطبين ما هم بدون واسطه، به تمامي منابع بصري و از جمله انيميشن دسترسي دارند. دقيقاً همينجاست كه بايد طعم و رنگ ايراني بودن را به محصول درحال پخت اضافه كنيم. تهرانيها را با اين ديدگاه شروع كردهايم و صدالبته تا كار بتواند موجوديت و ثبات خود را به دست بياورد فراز و نشيبهاي فراواني را بايد پشت سربگذارد و ما نيز به اميد توليد آثاري پختهتر، درحال سپري كردن اين مراحل هستيم.
در خاتمه اگر خاطره يا نكته جالبي درباره همسايگي و آپارتماننشيني داريد بيان كنيد.
يك خاطره نه چندان جالب دارم! همسايه طبقه بالاييمان هميشه و در هر ساعت از شبانهروز كه دلشان ميخواست مهماني ميگرفتند و تا 5- 4 صبح با صداي بلند خندهها و بدوبدوهاي بچههايشان آرامش ما را سلب كرده بود. با اينكه صدها بار اعتراض كرده بوديم، ولي فايده نداشت. مدتي است كه آنها رفتهاند، خانه را فروختهاند و صاحبخانه جديد آمده است و البته مشكلاتي جديد هم براي ما پيش آمده است. شبها قاليچه و فرش و... در تراس ميشويند، بدون اينكه به اين نكته فكر كنند كه از يك شب تا 4 صبح بايد استراحت كرد و خوابيد. چه بگويم كه اين قصه سر دراز دارد...!
