حذف «گذشته» از ليست نهايي نامزدهاي دريافت اسكار بهترين فيلم خارجي، اگرچه بهت برخي از منتقدان فيلم را در پي داشت و سايتهاي معتبر فيلم نيز به آن واكنش نشان دادند اما در مجموع چيزي از بار كج بودن محموله امسال سينماي ايران كم نكرد؛ باري كه هرچه كردند به جايي برسد، نشد!
از همان زماني كه كميته انتخاب فيلم ايراني براي حضور در اسكار پشت درهاي بسته (اين ادعايي بود كه يكي از مسئولان وقت سينما به آن اذعان داشت) در حال چانه زدن براي انتخاب بهترين گزينه براي ارسال به آكادمي اسكار بودند، مشخص بود كه «گذشته» آخرين ساخته اصغر فرهادي نيز از جمله فيلمهايي است كه اعضاي كميته به آن نظر ويژه دارند.
فرهادي توانسته بود با فيلم قبلياش اولين اسكار را در تاريخ سينماي ايران به دست آورد و فيلم اخيرش نيز با حضور در جشنواره كن توجه بسياري را به خود جلب كرده بود. اگر قبول ميكرديم كه رقابت در عالم سينما ميتواند مانند مسابقات ورزشي كمي بوي جوانمردي و فيرپلي داشته باشد مسلماً قهرماني كه در دوره قبلي براي كشورش افتخار كسب كرده بود ميتوانست گزينه خيلي خوبي براي دور جديد مسابقات باشد اما ما از همان ابتدا خودمان باب بازي غيرجوانمردانه را باز كرديم و به جاي يك فيلم ايراني، سراغ نمونهاي فرانسوي رفتيم كه هيچ شباهتي به سينماي ايران نداشت.
در تقسيمبندي كه يكي از اهالي سينما جديداً انجام داده است، سينماي جهان به سه قسمت هاليوود، باليوود و سينماي ايران تقسيم شده با آنكه ميتوان بر اين نوع تقسيمبندي ايرادات زيادي گرفت اما هرچه باشد نشاندهنده اهميت سينماي ايران است. حال زماني كه ما ادعا داريم يكي از سه قطب سينماي جهان هستيم، محصولي را كه ميخواهيم به عنوان دستچين سينمايمان جلوي چشم سايرين بگذاريم، برچسب ساخت مشترك فرانسه و ايتاليا خورده بود. به غير از اين، رقابتهاي سينمايي آنچنان كه ما انتظار داريم بر اساس اخلاق انجام نميشود و چيزي كه بيشتر از همه در عالم سينما حاكم است، دستهاي پشت پرده و لابيگري است. متأسفانه امسال ما ديگر جواد شمقدري را نداشتيم كه براي اسكار گرفتن فرهادي لابي كند! حتي آن سالي هم كه «بچههاي آسمان» ساخته مجيد مجيدي نيز به جمع گزينههاي نهايي رسيد، ما كسي را نداشتيم كه حق فيلم را از يانكيها بگيرد. متأسفانه دوستان عضو هيئت انتخاب كه معمولاً اوقات فراغت خود را در جشنوارههاي خارجي به سير و سياحت ميپردازند، با اين رسم معمول در هاليوود آشنا نشدهاند كه فيلمي بايد جايزه بگيرد كه در آن نفعي براي سياستهاي امريكا وجود داشته باشد. همان طور كه اگر صحبتهاي منتقدان «جدايي نادر از سيمين» را بخوانيم متوجه ميشويم آنها چه حفرههاي اخلاقي در اين فيلم پيدا كردهاند كه ميتواند چهرهاي نامطلوب از جامعه ايراني به نمايش بگذارد. «گذشته» فيلمي نبود كه با آن بتوان از جامعه ايراني تصوير آدمهاي دروغگو، فراري از وطن و دچار تضادهاي رواني را به نمايش گذاشت. دليل اصلي حذف «گذشته» همين بود.
