بهرغم تنشهاي كمسابقه منطقهاي بين تهران و رياض، محمد جواد ظريف، وزير امور خارجه ديروز در پايان سفر به قطر اعلام كرد آماده است تا به عربستان سفر كند. به نظر ميرسد تهران تلاش ميكند بعد از توافق هستهاي با 1+5 در ژنو، سياستهاي بيثباتساز عربستان در منطقه را از طريق دوستان عرب آن در خليج فارس مهار كند.
به گزارش «جوان»، محمدجواد ظريف، وزير امور خارجه روز سهشنبه در پايان سفر به قطر، در يك پيام توئيتري نوشت: «براي رايزني و گفتوگو با مقامات عربستان سعودي هر زمان كه برادران در عربستان سعودي آمادگي داشته باشند، آمادهايم و آن را به نفع دو كشور منطقه و جهان اسلام ميدانيم.»
ظريف تأكيد كرد كه كشورهاي حاشيه جنوبي خليج فارس براي امنيت و توسعه ايران بسيار با اهميت هستند و نبايد اجازه بدهيم در دام دروغها و وحشتآفرينيهاي تندروها و جنگطلبان گرفتار شوند. به گفته وزير خارجه، براي ايران امنيت و آرامش در خليج فارس يك اولويت هميشگي بوده و خواهد ماند. امنيت اين منطقه يكپارچه و غيرقابل تفكيك است و به دست آوردن امنيت از طريق حذف يا ناامنسازي ديگران محكوم به شكست است و لذا روشهاي رقابتي و بلوكبنديهاي گذشته نميتواند براي هيچ يك از كشورها امنيت ايجاد كند. اعلام آمادگي وزير خارجه براي سفر به رياض، در شرايطي صورت ميگيرد كه عربستان در ماههاي اخير و به خصوص بعد از توافق ايران و گروه 1+5 بر دامنه تنش در مناسبات با تهران افزوده و سعي دارد موازنه منطقه به خصوص در سوريه و لبنان را به سود خود تغيير دهد، حتي احتمال دست داشتن عربستان در بمبگذاريهاي10 روز قبل در مقابل سفارت ايران در لبنان نيز مطرح شد و بر اساس گزارشهاي غير رسمي، مقامهاي سعودي نارضايتي خود را از توافق ايران و 1+5 اعلام كردهاند. با توجه به اينكه عربستان متحد امريكا در منطقه است و با اسرائيل روابط مثبتي دارد، همواره براي ايران نگرانيهايي را داشته است و اكنون در شرايطي كه توافق ايران و غرب فضاي مطلوبي را در منطقه ايجاد كرده، عربستان به شدت نگران به نظر ميرسد. با اين حال، به نظر ميرسد تهران به دنبال اين نيست كه نارضايتي رياض از روند جاري را از طريق دامن زدن به تنشها پاسخ بدهد.
مرضيه افخم، سخنگوي وزارت خارجه ديروز با اشاره به سفر احتمالي محمد جواد ظريف به عربستان گفت: «جايگاه عربستان در ميان كشورهاي همسايه و حوزه خليجفارس جايگاه مهمي است. عربستان از كشورهاي بزرگ جهان اسلام است و رويكرد ما همكاري و انجام گفتوگو با اين كشور است. معتقديم تبادل نظر و گفتوگو براي حل برخي اختلافات و روند حل و فصل مسائل منطقهاي و جهان اسلام بسيار كمككننده است. بنابراين سفر به عربستان در دستور كار قرار دارد و در زمان مناسب خود انجام خواهد شد كه نيازمند اين است كه مقدمات اين سفر انجام شود تا در زمان مناسب صورت گيرد.»
سفري براي پايان بعد از پرخاشگري
هادي محمدي، كارشناس خاورميانه، در ارتباط با سفر ظريف به عربستان ميگويد: «با توجه به اينكه ظريف اعلام كرده در زمان خاصي به عربستان سفر خواهد كرد، اين نشان ميدهد كه اين زمان مناسب، زماني است كه سياست خشن عربستان در عراق، سوريه و حتي ايران تغيير يابد تا اين سفر انجام گيرد. » محمدي اين موضوع را كه سفر احتمالي وزير خارجه در چارچوب سياست خارجي دولت جديد باشد، رد نكرده و ميگويد كه اين سفر در راستاي سياست دولت جديد براي توسعه روابط با كشورهاي منطقه صورت خواهد گرفت و آن هم زماني كه سياست پرخاشگرانه رياض عليه ايران به سياست مسالمتآميز تبديل شود. وي گفت: «تا زماني كه اين سياست عليه ايران وجود دارد و ديپلماسي رياض ضد ايراني باشد اين سفر نيز به سرانجام نخواهد رسيد. به خصوص باتوجه به اينكه سياستهاي فعلي منطقه با عربستان همسو نيست ولي رياض سعي دارد خود را بر كشورهاي منطقه تحميل كند و خود را در جايگاهي ميبيند كه براي كشورهاي منطقه تعيين تكليف ميكند.» به گفته اين كارشناس خاورميانه، سياستهاي بهوجود آمده در منطقه در كوتاهمدت منافع عربستان را تأمين نميكند و حتي باعث شكلگيري بلوكبندي منطقهاي عليه عربستان ميشود و تمايل كشورهاي منطقه براي توسعه مناسبات با ايران نيز عربستان را به انزوا خواهد كشاند و تغيير موازنه منطقه به ضرر رياض خواهد بود.
عربستان را بايد منزوي كرد
حسن هانيزاده، كارشناس خاورميانه معتقد است كه اعلام سفر ظريف به عربستان باتوجه به سابقه تاريخي و جنايتهايي كه عربستان در مقابل ايران داشته، كشتار حجاج ايراني، كمك به عراق در جنگ تحميلي عليه ايران، سياستهاي پرخاشگرانه در مقابل ملت ايران در دهههاي گذشته قابل جبران نيست اما از آنجا كه دولت جديد ايران به دنبال سياست تنش زدايي در منطقه است و سعي دارد با استفاده از ديپلماسي فعال، روابط با كشورهاي حوزه خليج فارس را تاحدودي بهبود بخشد صورت ميگيرد. به گفته وي، عربستان با سياستهاي ضدايراني خود از جمله اتحاد با رژيم صهيونيستي و بمبگذاري در مقابل سفارت ايران در لبنان به دنبال جريانسازي در منطقه است و با استفاده از ظرفيتهاي خود ميخواهد جو منطقه را به نفع خود تغيير دهد. هانيزاده، لحني نسبتا تند در مقابل عربستان دارد و معتقد است: « ايران نبايد به اين دولت قرون وسطايي اعتماد كند و بايد تلاش كند با كمك كشورهاي عضو همكاري خليج فارس هر چه بيشتر بتواند عربستان را به انزوا بكشاند.»
به گفته او، در درجه اول دولت بايد با غرب همسويي بيشتري داشته باشد تا عربستان، زيرا اعتماد به غرب بهتر از اعتماد به عربستان است و حتي دولت جديد بايد براي ايجاد شكاف در بين روابط عربستان با كشورهاي منطقه تلاش كند. به گفته وي اختلافات شديد عربستان با امريكا در منطقه و همچنين شكست سياستهاي رياض در سوريه باعث انزواي بيشتر رياض گرديده است و به همين خاطر عربستان به دنبال اتحاد عبري- عربي عليه ايران است تا بتواند به نوعي اين حقارت را جبران كند. به گفته هانيزاده، عربستان در تلاش است تا با توسعه مناسبات با روسيه و چين يك ائتلاف منطقهاي عليه ايران به وجود آورد و ايران را به حاشيه براند. باتوجه به بدبيني كشورهاي خاورميانه به عربستان به دليل سياستهاي غلط اين كشور در قبال تحولات منطقه، امريكاييها به دنبال متحد ديگري به جاي عربستان در منطقه هستند و افزايش اين شكافها با امريكا سبب ميشود تا عربستان نتواند موازنه منطقه را به نفع خود تغيير دهد و هر چه بيشتر به انزوا كشانده ميشود.
حيثيت عربستان لطمه خورده است
هرميداس باوند، استاد سابق حقوق بينالملل و روابط بينالملل دانشگاههاي تهران و امام صادق نيز معتقد است كه استراتژي عربستان در سالهاي اخير به گونهاي بود كه سعي داشت با همكاري تركيه و قطر نظام سياسي سوريه را ساقط كند و حتي با قاطعيت از فروپاشي دولت سوريه ميگفت، اما اين استراتژي با شكست مواجه شد و حتي عربستان در تلاش بود تا با استفاده از سياست تنبيهي غرب عليه سوريه بتواند به اين هدف خود دست پيدا كند و در اين ميان همواره ايران را به حمايت از دولت سوريه متهم ميكرد. به گفته او، اما تغيير سياست تنبيهي امريكا عليه دولت سوريه پس از موافقت سوريه براي امحاي سلاحهاي شيميايي خود، استراتژي رياض در مقابل سوريه را با مشكل مواجه كرد. به گفته باوند، بعد از توافق ايران با غرب كشورهاي منطقه براي گسترش روابط با ايران ابراز تمايل كردند. زماني كه سياستهاي بينالمللي عليه ايران است، آنها ( كشورهاي منطقه) معمولا عليه ايران هستند و زماني كه تهديدات عليه ايران از بين ميرود به سمت ارتباط با ايران پيش ميروند.
به گفته اين استاد دانشگاه، بعد از توافق ژنو نيز جو منطقه به ضرر عربستان و به نفع ايران شده و كشورهاي عضو همكاري خليج فارس نيز سعي دارند تا در مناسبات خود با عربستان ملاحظاتي را در پيش گيرند و با اين اقدام عربستان در حالت انزوا قرار ميگيرد و انجام سفر (احتمالي) به رياض نيز بر اساس گسترش مناسبات حسنه با كشورهاي منطقه صورت خواهد گرفت كه دولت اعلام كرده بود به دنبال سياست تنش زدايي با كشورهاي حوزه خليج فارس است. باوند همچنين ميگويد كه رويدادهاي موجود در منطقه در راستاي منافع عربستان نيست و جايگاه رياض در بين كشورهاي منطقه از بين رفته است و به حيثيت عربستان لطمه خورده است.
ارتباط گروههاي سلفي و تكفيري منطقه با عربستان كه تحت حمايت اين كشور هستند نوعي نگراني را در بين كشورهاي منطقه نسبت به سياستهاي رياض به وجود آورده است. به گفته او، دوري امريكا از عربستان در ماههاي اخير انتظارات رياض را برآورده نكرده است و عربستان در حال حاضر به دنبال گسترش روابط با چين و روسيه و جنوب شرق آسيا است تا بتواند ناراحتي خود از امريكا به نوعي نشان دهد. او به مستقل نبودن سياست رياض بهطور سنتي اشاره كرده و ميگويد كه سياست عربستان بهگونهاي بوده است كه همواره به يك قدرت فرامنطقهاي وابسته بود و در دهههاي گذشته قدرت خود را با حضور بيشتر امريكا در منطقه گره زده بود و در حال حاضر با توجه به اينكه امريكا سعي دارد حضور خود در خاورميانه را كاهش دهد و حضور مسلطي در منطقه نداشته باشد و بخشي از سياستهاي منطقهاي خود را به كشورهاي ديگري در منطقه بسپارد و به حضور در برخي مناطق ديگر از جمله شرق دور بپردازد باعث ناخرسندي عربستان شده است و ادامه اين سياستها در منطقه سبب ميشود كه موازنه عليه عربستان به پيش رود.
بنده هم با صحبتهاي اقاي هاني زاده موافقم اما دولت محترم براي يكبار هم شده براي اتمام حجت خوبه سفر كرده اما نبايد پيگير اين سفرها شود چرا كه اين وهابيها ساليان سال است با ما دشمن هستن و حالا كه عربستان بدست متحدان خودش منزوي شده ما هم بايد به اين انزواي عربستان كمك كنيم و بر عكس با كشورهائيكه رقيب عربستان هستند و با عربستان مشگل و اختلاف دارند نزديك بشويم و رابطه برقرار كنيم چرا كه خود اين وهابيها همين كار با ما انجام ميدهند مثلا" با تركيه - قطر - حتي امريكا - سياست بايد به نرخ روز باشد ما بايد از اختلاف پيش امده بين عربستان با اين كشورها نهايت سود را ببريم اين وهابيها اينقدر احمق هستند تا مي بينند ما با كشوري گفتگو و يا مذاكره مي كنيم سريع موضع مي گيرند و يا با ان كشور مخالفت ميكنند ما بايد اين نقطه ضعف عربستان را با ان كشوري كه عربستان حساس است تقويت كنيم به ولله اين وهابيها با ما خوب نيستند و از اين به بعد هم خوب كه نميشوند هيچ بلكه دشمن هستند دشمني اين وهابيها هم بخاطر ايراني بودن ما نيست بلكه اينها با اهل بيت عليهما السلام دشمن هستند ما نبايد واقعيت را انكار كنيم البته لزومي هم ندارد دولتمردان ما اين را علنا" بيان كنند ما بايد تظاهر كنيم كه علاقمند به روابط با عربستان هستيم چرا كه مشگل ما با عربستان ريشه اي و عقيدتي و مذهبي هست ما بدنبال ترويج اسلام ناب محمدي (ص) همراه با تبعيت و پيروي از اهل بيت عليهما السلام هستيم اما وهابيها بدنبال ترويج افكار و عقايد ابن تيميه و عبدالوهاب هستند نشانه هايش را در سوريه مي بينيم كه هر چيزي كه مربوط به اسلام و مسلمين هست را تكفير ميكنند اصلا" ماهيت تشكيل حكومت سعودي بر همين طرز تفكر و عقايد عبدالوهاب بوده حالا شما بفرمائيد با اين كشور با اين طرز فكر ميشود رابطه برقرار كرد اگر مفتي ناتو يا همان قرضاوي بزرگترين و بيشترين صادر كننده فتوا در جهان الان مرجع تقليد ما بود درجا حكم ميداد رابطه با اين كشور با اين اوصافي كه عرض كردم حرام اندر حرام است . 
