شكلات دانشگاه، اشتغال، ازدواج و كم بودن تعداد پسران به دختران در سن ازدواج از جمله مشكلاتي است كه سيل جمعيتي كه در اين دهه پاي به عرصه وجود گذاشتند، در سالهاي زندگيشان با آنها دست و پنجه نرم كرده يا ميكنند. در اين مطلب مروري بر دغدغههاي نسل 22 ميليون نفري كه در دهه 60 متولد شدند خواهيم داشت.
سونامي زاد و ولد
براي اطلاع از سيل جمعيتي كه در سالهاي دهه 60 پا به عرصه وجود گذاشتند كافي است نگاهي گذرا به جدول آمارهاي زاد و ولد داشته باشيم. براساس اين جداول، نرخ مواليد از 1235025 نفر در سال 1350، به 2419951 نفر در سال 1360 رسيد كه اين به معناي دو برابر شدن مواليد در طول اين دهه است. اينكه چرا زاد و ولد در سالهاي دهه 60 به اوج خود رسيد، بيش از هر چيز به سياستهاي جمعيتي كشور در آن سالها بازميگردد.
سياستهاي كنترل جمعيت و تنظيم خانواده در كشور ما از دهه 30 آغاز شد و در سالهاي دهه 40 هم فراگيري بيشتري پيدا كرد، اما در سالهاي پاياني دهه 50 و سالهاي ابتدايي دهه 60 شرايط اجتماعي كشور دچار تغييرات بسياري شد؛ نيروهاي عراقي به مرزهاي كشور ما حملهور شده بودند و هشت سال دفاع مقدس آغاز شده بود؛ دفاعي كه فرهنگ فرزندآوري بيشتر را به بطن جامعه تزريق ميكرد. هر چند نمودار زاد و ولد در سالهاي پس از سال 1360، روندي نزولي را در پيش گرفت اما آمار مواليد تا سال 66 كماكان بالاتر از 2 ميليون تولد در هر سال بود، ميزان زاد و ولدي كه در طول تاريخ كشور تنها در حد فاصل زماني سالهاي 59 تا 66 به وقوع پيوست و ديگر هم تكرار نشد. روند نزولي مواليد سالانه كه از سال 66 آغاز شده بود ادامه پيدا كرد تا آنجايي كه نرخ مواليد در سال 1370 به 1592898 نفر رسيد.
سيل متقاضي و هفت خوان كنكور
سونامي زاد و ولد در سالهاي دهه 60 پيامدهاي متعددي در پي داشت كه متقاضيان بيش از 2 ميليوني كنكور يكي از آنها بود. همه آنهايي كه در سالهاي انتهايي دهه 70 و سالهاي ابتدايي دهه 80، تجربه كنكور را در كارنامه خود داشتهاند، به خوبي به ياد ميآورند كنكوري كه مانند كابوس روزگار خوش نوجواني و جواني را تيره كرده بود و عبور از سدش هم براي دانشآموزان آن روزها، راه يافتن به مدينه فاضله محسوب ميشد، اما اين رويا عمري طولاني نداشت. اين روزها با وجود فارغ التحصيلاني كه روزي كمر غول كنكور را شكسته بودند يا بيكارند، يا به شغلي غيرمرتبط مشغولند در كنار كاهش متقاضيان دانشگاه و افزايش ظرفيت پذيرش دانشجو كه ماهيت وجودي كنكور را زير سؤال برده است، شايد تصور دشواري كنكور براي متولدين دهه 70 دور از ذهن باشد، اما فقط دهه شصتيها هستند كه هنوز هم با كابوس كنكور از خواب ميپرند.
بيكاري
دومين معضلي كه متولدين دهه 60 در سالهاي جواني با آن مواجه شدند، بيكاري بود. ماجراي استخدامهاي دولتي كه با روي كار آمدن دولت نهم، به طور كلي منتفي شد و در همين راستا آخرين افرادي كه توانستند نام خود را در فهرست استخدامهاي رسمي مراكز دولتي ثبت كنند، متولدين سالهاي پاياني دهه 50 بودند اما زماني كه نوبت به اشتغال متولدين دهه 60 رسيد، به قول معروف آسمان تپيد و ديگر نه از استخدام رسمي خبري بود و نه از شغلهاي پايدار و در چنين شرايطي بود كه دهه شصتيها پس از گذراندن سالهاي تحصيل در دانشگاه، ماههاي بيكاري را كليد زدند و در اين بين اگر شانس با آنها يار ميشد در شغلي غير مرتبط و ناپايدار با حداقل حقوق مشغول ميشدند.
زاد و ولد دختر بيشتر بود
تغيير جمعيتي ديگري كه در سالهاي دهه 60 به وقوع پيوست، افزايش مواليد دختر نسبت به زاد و ولد پسران بود. به عنوان مثال در سال 60 به ازاي 1223613 مورد تولد دختر، 1196338 پسر به دنيا آمد و اين ارقام در سالهاي بعدي به ترتيب در سال 61، 1055626 دختر در ازاي 1042331 پسر، در سال 62، 1108229 دختر در ازاي 1095331پسر، در سال 63، 1035771 دختر در ازاي 1032508 پسر بود در حالي كه براساس تعاريف جمعيتي همواره تعداد مواليد پسر از مواليد دختر بيشتر است جز در شرايط خاص شايد به همين دليل است دكتر شهلا كاظميپور رئيس مركز مطالعات جمعيتشناسي آسيا و اقيانوسيه وزارت علوم چندي پيش اعلام كرد كه مشكل ازدواج تنها مربوط به دختران دهه 60 است چون در دهه 60 ما با رشد چشمگير زاد و ولد روبهرو بوديم به طوري كه پسران دهه 50 تعداد كمتري از دختران دهه 60 داشتند و تعدادي از پسران دهه 60 هم ترجيح ميدادند كه با دختران دهه 70 ازدواج كنند به همين دليل اين موضوع فقط دختران آخر دهه 50 تا آخرهاي دهه 60 را شامل ميشود.
كاهش ازدواج و افزايش طلاق
همه اين مسائل را اگر در كنار آمارهاي كاهش ازدواج و افزايش طلاق در سالهاي گذشته كه غالبشان به متولدين دهه 60 مربوط ميشد، بگذاريم تنها به قسمتي از دشواريهايي كه اين نسل در سالهاي زندگيشان با آن روبهرو شدهاند، پرداختهايم. از سوي ديگر تغييرات نرخ ارز و تورم مهارنشدني سال 91 كشور هم بيش از همه به جوانان متولدين دهه 60 فشار آورد كه در اين سالها در صدد ازدواج و تهيه منزل مستقل و خريد جهيزيه بودند. با تمام اين حرفها اما اين نسل كه بيش از 22 ميليون از جمعيت كشور را تشكيل ميدهد، همچنان چشم اميد به آيندهاي دوختهاند كه شايد بخشي از اين آينده نيز سپري شده است؛ نسلي پرانرژي و جوان كه ظرفيتي شگرف براي كار و تلاش و توليد دارند. بدون شك اين نسل ميليوني دل در گرو آيندهاي روشن براي خود و جامعه دارند و اين آينده روشن نيازمند توجه خاص مسئولان و برنامهريزان است. متولدين اين دهه نسل آبديدهاي هستند كه با اندكي توجه و امكانات، كارهاي بزرگي خواهند كرد. امتحانش ضرر ندارد.
