اهل فرهنگ از ديرباز مرغ عزا و عروسي بودهاند. لااقل در اين ديار عموم افتخارات دندانگير ديروز و امروز را مديون آنهاييم، اما بسياري از اين جماعت در انزوا و تنگدستي تأسفباري گذران عمر ميكنند. هر چند عموم آنها به اين حال خو گرفته و شكايتي هم ندارند ولي گاه وضعيتي پديد ميآيد كه قابل چشمپوشي نيست. كم نيستند بزرگان فرهنگ اين ملك كه در برههاي دچار حوادثي شده و براي اندك ارقامي مسير حياتشان تغيير كرده است. يكي، دو دهه قبل شاعري عزيز و توانا از خطه جنوب دچار بيماري سختي شد. مداوا ممكن و ميسر نشد تا آنكه پزشكان تأكيد كردند بايد به آلمان برود و آنجا با نوعي از جراحي نادر، كبدش معالجه شود. آن موقع هزينه را حدود 60 ميليون تومان برآورد كردند. روشن بود كه اگر او تمام زندگياش را حتي به حراج ميگذاشت، نميتوانست در آن سالها چنين مبلغي را فراهم كند. پيگيريها نيز افاقه نكرد و با كمال تأسف آن بزرگمرد مقابل چشمان ما و خانوادهاش پرپر شد.
سر يادآوري خاطراتي از اين دست را ندارم، چراكه مثنوي هفتاد من ميشود. فقط هم به حيطه اديبان ما برنميگردد. چه بسيار اسطورههاي دنياي نقاشي، سينما، تئاتر و ... ما كه در كهنسالي كارشان به خانههاي سالمندان و در به دري و نيازمندي تأثرآوري كشيده است. گاهي ارگان، سازمان و وزارتخانهاي اندك مددي رسانده ولي اين چاره كار نيست. سالها پيش براي حل ريشهاي چنين معضلي پيشنهاد بسيار جالبي از سوي نخبگان فرهنگي طرح شد كه با تأسف به سبب عدم حمايت و پيگيري دولتمردان وقت به سرانجام نرسيد. اما چه بود آن پيشنهاد و چگونه ميشود باز به جريانش انداخت؟
طبق قوانين موجود، ناشران ما اجازه دارند در پي گذشت 30 سال از انتشار كتابي، آن را بدون پرداخت حقالتأليف به صاحب اثر يا وراث او منتشر كنند. در حال حاضر بيش از 50 درصد كتابهاي چاپي در هر سال چنين آثاري هستند. ميتوان قانوني مصوب كرد كه ناشران براي چاپ چنين آثاري حداقل پنج درصد حقالتأليف را اجباراً پرداخت كنند. الان صاحبان زنده آثار بين 10 تا 20 درصد از ناشران حق نشر ميگيرند. ميتوان صندوقي با نظارت وزارت ارشاد يا حتي مستقل و با حضور نمايندگان اهل ادب و هنر تشكيل داد و ناشران موظف شوند براي تجديد چاپ آثار مختلف از شاهنامه تا ديوان حافظ، عطار، مولانا و ... تا كتابهاي «فروغ فرحزاد» و هشت كتاب سهراب سپهري، آثار دكتر شريعتي و شهيد والامقام «مرتضي مطهري» و... پنج درصد حقالتأليف به چنين صندوقي بپردازند و ديگر مجاز به چاپهاي مكرر اين آثار، بدون پرداخت ريالي بابت آن نباشند. تصور كنيد سالانه چند 10 ميليارد به چنين صندوقي واريز خواهد شد؟ پس از محل موجودي اين صندوق ميتوان بدون هيچ منتي به هر شاعر، نويسنده، كارگردان، نقاش و ... كه محتاج كمك و دستگيري ميشود، مبالغ مورد نياز را هديه كرد. اين مهم نيازمند همت نمايندگان و پيگيري وزير محترم ارشاد است تا قانون لازم به سرعت تصويب و به همين سادگي مشكلي مهم و بزرگ براي هميشه انشاءالله حل شود. اميدوارم مسئولان مربوطه اين قدم خير را بردارند و باقي الصالحاتي از خود به جاي نهند.
