روز گذشته خبري درخصوص حفظ و احياي يوز ايراني روي خروجي خبرگزاري فارس قرار گرفت كه رسانههاي مختلف در سطح وسيعي اقدام به انتشار آن كردند.
در اين خبر محمد درويش، رئيس كارگروه تحقيقات و مؤلفههاي بيابانزايي، با بيان اينكه هماكنون ۷۰ قلاده يوزپلنگ در ايران زيست ميكنند، به فارس گفت: در چنين شرايطي فرصت چنداني براي حفاظت از اين گونه جانوري وجود ندارد به طوريكه چنانچه تا آينده نه چندان دور تعداد اين گونه جانوري در ايران به 200 قلاده افزايش نيابد، ديگر بايد فاتحه آن را همانند ببر مازندران و شير يال كوتاه ارژن خواند.
وي با اشاره به اينكه ما براي حمايت از اين حيوان با درج عكس يوزپلنگ آسيايي بر لباس تيم ملي فوتبال ايران گامي ديگر در جهت حفظ اين گونه جانوري برداشتهايم، تصريح ميكند: براي گام نخست لازم است كه زيستگاههاي اين گونه جانوري به امنيت سابق برگردد.
لوگوي يوز ايراني روي پيراهن تيمملي كشور در جام جهاني برزيل
يكي از اقدامات ارزشمند سازمان حفظ محيط زيست كشور اين بود كه در روز شانزدهم آبان سال جاري، در حاشيه ديدار سپبلاتر، رئيس فدراسيون بينالمللي فوتبال (فيفا) و شيخ سلمان، رئيس كنفدراسيون فوتبال آسيا از تنوع زيستي كشور، به اين دو چهره ورزشي يك ويواريوم بلدرچين ايراني، تابلو يوزپلنگ ايراني و اطلس مناطق حفاظت شده ايران هديه داده شد و پيشنهاد استفاده فوتباليستهاي ايراني از تصوير يا لوگوي يوزپلنگ ايراني روي پيراهنشان در جام جهاني برزيل و افزايش همكاري فيفا با بخشهاي حفاظت از محيط زيست از سوي اين سازمان مطرح شد.
عوامل تهديد كننده يوزپلنگ
در زيستگاههاي كشور
مهمترين عوامل تهديدكننده يوز ايراني عبارتند از: چراي مفرط دام در زيستگاه، حمله سگهاي گله، اشغال زيستگاه توسط دام يا انسان، شكار طعمه شكارچيان، كاهش طعمه به دلايل مختلف، تخريب زيستگاه (به هر صورت از قبيل راهسازي، جداسازي زيستگاه)، معدنكاوي، تخريب و تبديل مراتع به مزرعه و تلفات يوزپلنگ به طرق مختلف به ويژه تصادفات جادهاي.
دو دليل آخر جزو دلايل مهم نابودي يوز ايراني هستند؛ به طور مثال ساخت جاده در جنگل ابر شمال و كوه بافق يزد را ميتوان مثال زد. به گونهاي كه عمليات ساخت جاده در منطقه حفاظتشده كوه بافق يزد كه يكي از با ارزشترين زيستگاههاي يوزپلنگ آسيايي محسوب ميشود، به بهانه ترميم راه روستايي در دولتهاي نهم و دهم آغاز شد. عمليات راهسازي اين جاده كه از قلب منطقه حفاظت شده و زيستگاه يوز ايراني عبور ميكند، در پي هشدارهاي چندباره كارشناسان و فعالان محيطزيست، در اين زيستگاه بينظير به حالت تعليق درآمد و در دي ماه سال گذشته با وجود در دست داشتن حكم قضايي سازمان محيط زيست مبني بر توقف عمليات احداث جاده گزوئيه، دو مرتبه اين عمليات ويرانگر از سر گرفته شد و جنگل ابر هم در آتش اين ندانم كاري سوخت.
50 قلاده يوزپلنگ ناگهان غيب شدند!
در روز 14 آبان سال گذشته رسانهها با تيترهايي شبيه به «50 قلاده يوزپلنگ ناگهان غيب شدند!» اعجاب خود را از اين اتفاق نشان دادند. اين خبر به اين صورت بود كه رئيس سازمان محيط زيست دولت دهم كه 26مهرماه سال گذشته براي شركت در يازدهمين اجلاس متعهدين كنوانسيون تنوع زيستي به حيدرآباد هند سفركرده بود در سخنراني خود اعلام كرد كه جمعيت يوز در ايران بالغ بر 50 قلاده است. درحالي كه پيشتر مسئولان سازمان حفاظت محيطزيست جمعيت يوزها را بارها 70 تا 100قلاده و در مواردي 120قلاده هم عنوان كرده بودند.
مهندس عليرضا جورابچيان، مدير پيشين پروژه بينالمللي حفاظت از يوزپلنگ آسيايي در هشتم ديماه سال گذشته به همشهري ميگويد: رئيس سازمان حفاظت محيطزيست دو سال پيش (سال 89) جمعيت يوزها را 100قلاده اعلام كرد در حاليكه براساس برآورد سال87، تعداد يوزها بين 74 تا 120قلاده اعلام شده بود. اوايل سال90 هم برآوردي داشتيم كه جمعيت يوز را حداكثر 70قلاده نشان ميداد. اكنون محمديزاده ميگويد، جمعيت يوز در ايران بالغ بر 50 قلاده است. اين آمار اگر درست باشد بهمعناي سير نزولي جمعيت يوزپلنگ در زيستگاههاست. در حالي كه بايد مسئولان محيطزيست توضيح دهند كه واقعاً به چه دليل جمعيت يوز كاهش يافته است.
گذشته از آن بنا بر آمار طي دهه 1380، در مجموع حدود 24 يوزپلنگ در ايران از پا در آمد كه غير از 11 مورد كه به واسطه تصادف با خودروهاي عبوري بود، 13 مورد بر اثر شكار توسط انسان گزارش شده بود (حدوداً يك فرد در سال). با اين حال، به رغم كاهش تلفات جادهاي از دهه 1390آمارها نشان از دو تا سه برابر شدن تلفات يوزپلنگ آسيايي در ايران دارد كه به معناي آن است كه نرخ تلفات يوزپلنگ در كشور از افزايش جدي برخوردار شده است.
با اين حال دولت نهم و دهم به بهانه عمران و بدون طرح يك « چرا ؟» در خصوص تخريب محيط زيست به پايان رسيد. اما آنچه مسلم است اين است كه حفاظت از محيطزيست حيواني به ويژه حمايت از زندگي يوز ايراني نيازمند همت ايراني است.
