ايران و 1+5 چهارشنبه همين هفته دور ديگري از مذاكرات خود بر سر مسئله هستهاي را برگزار ميكنند؛ مذاكراتي كه احتمال دارد به يك توافق اوليه بين طرفين منجر شود. در حالي كه معاونين اشتون و ظريف ديروز براي هماهنگ كردن گفتوگوها رايزني كردند، جان كري وزير امور خارجه امريكا به نمايندگان كنگره امريكا گفته كه كشورش فقط 5 درصد تحريمها را متوقف خواهد كرد. در مقابل، گزارش جديدالانتشار آژانس بينالمللي انرژي اتمي نشان ميدهد كه تهران از حدود سه ماه قبل، بخش مهمي از فعاليتهاي هستهاي در حوزههاي حساس را متوقف كرده يا در وضعيتي نزديك به توقف نگه داشته است.
به گزارش «جوان»، اقدامات اعتماد ساز ايران براي ورود به روند جديد مذاكرات با 1+5، آرام آرام نه از لابهلاي موضعگيريهاي مقامهاي تيم مذاكره كننده، بلكه از گوشه و كنار گزارشهاي رسمي يا نيمه رسمي به بيرون درز ميكند؛ بعد از گزارشهاي غير رسمي روزنامه تلگراف و سايت دبكا فايل، آژانس بينالمللي انرژي اتمي روز پنجشنبه با فاصلهاي شش روزه تا شروع دور جديد مذاكرات در ژنو، گزارشي جديد از وضعيت برنامه هستهاي ايران منتشر كرد كه نشان ميدهد بخشهاي حساسي از فعاليتهاي هستهاي ايران در وضعيت عدم توسعه يا چيزي بسيار نزديك به توقف قرار داشته است. ناظران در تهران تأييد ميكنند كه همه اقداماتي كه در مرحله كنوني انجام داده، بازگشتناپذير نيست و با تصميم سياسي، قابل از سرگيري است. اين اولين گزارشي است كه طي سه ماه گذشته و البته بلافاصله بعد از توافق دوشنبه قبل با آژانس منتشر ميشود. اين گزارش كه روز پنجشنبه به طور غير رسمي در اختيار 35 كشور عضو آژانس عضو آژانس قرار گرفت نشان ميدهد كه ايران در سه ماه گذشته فعاليت تازهاي در رآكتور آب سنگين اراك انجام نداده است. در بند 36 اين گزارش درباره رآكتور آب سنگين اراك (IR-40) آمده است: « در 26 اكتبر 2013، آژانس يك راستيآزمايي اطلاعات طراحي در رآكتور IR-40 انجام داد و مشاهده كرد كه از زمان گزارش قبلي مديركل، با اينكه محفظههاي رآكتور به لولهكشي كندكنندهها و سيستم خنككننده متصل شدهاند، اما هيچيك از اجزاي اصلي از جمله تجهيزات اتاق كنترل، ماشين تجديد سوخت و پمپهاي سردكننده رآكتور هنوز نصب نشدهاند. » لازم به يادآوري است كه اين رآكتور به خاطر امكان توليد مستقيم پلوتونيوم، يكي از موارد اصلي نگراني طرفهاي مذاكرهكننده با ايران در 1+5 است. يكي از ديپلماتهايي كه از گزارش آژانس مطلع است به رويترز گفته كه ايران «كمابيش» فعاليت در نيروگاه آب سنگين اراك را متوقف كرده است. اين گزارش همچنين ميگويد كه ايران در سه ماه گذشته تنها چهار سانتريفيوژ نسل اول به نيروگاه نطنز اضافه كرده و شمار سانتريفيوژهاي اين نيروگاه به 25هزار و 240 رسيده است كه البته از اين تعداد نيز 10 هزار سانتيرفيوژ فعال هستند، در حالي كه در سه ماه پيش از آن، ۱۸۰۰ سانتريفيوژ به نيروگاه نطنز اضافه شده بود. واشنگتن پست در اين باره نوشت كه ايران به طور متوسط ماهانه 600 سانتريفيوژ جديد به نطنز اضافه ميكرده، ولي به گفته يك ديپلمات ارشد غربي «اضافه كردن چهار سانتريفيوژ در اصل يعني هيچ فعاليتي انجام نشده كه براي آن هيچ دليل فني وجود ندارد و روشن است كه يك انتخاب بوده است.» علاوه بر اين، ايران طي اين مدت در فردو نيز هيچ سانتريفيوژ جديدي نصب نكرده است. ديويد آلبرايت، بازرس سابق سازمان ملل و رئيس موسسه علوم و امنيت بينالمللي در واشنگتن ميگويد: « اين نشان ميدهد كه آنها در حال افزودن ظرفيت خود در فردو و نطنز نيستند.» ديل كيمبل، رئيس اتحاديه كنترل تسليحات در واشنگتن نيز در گفتوگو با واشنگتن پست، گفت كه در حال حاضر، محدوديت اعمالي داوطلبانه ايران نشان دهنده حسن نيت آن در مذاكرات جاري است. آژانس در گزارش خود گفته است كه ايران همچنان به غنيسازي خود ادامه داده و در حال حاضر انباشتي 7 هزار كيلوگرمي از اورانيوم 5 درصدي دارد، ولي بخش دوم بند (13) آژانس تأكيد ميكند كه انباشت اورانيوم 20 درصد آن، طي سه ماه گذشته فقط 10 كيلوگرم بيشتر شده و در مجموع به 196 كيلوگرم رسيده است.
اختلاف پرز با نتانياهو
سه شنبه قبل نيز در جريان سفر يوكيو آمانو، مديركل آژانس بينالمللي به تهران، يك توافق شش بندي با وي امضا شد؛ توافقي كه آمانو در گزارش خود آن را «گامي مهم» محسوب كرده است. با اين حال، بنيامين نتانياهو نخست وزير رژيم صهيونيستي اعلام كرد كه «تحت تأثير» گزارش تازه آژانس بينالمللي انرژي اتمي درباره ايران قرار نگرفته، چراكه «ايران به اين دليل برنامه اتمي خود را گسترش نداده كه داراي زيرساختهاي لازم براي ساخت سلاح اتمي است.» نتانياهو همچنين گفت پرسش در مقطع كنوني اين است كه چگونه ميتوان برنامه اتمي ايران را متوقف كرد. وي در اين زمينه خواستار تشديد تحريمها عليه ايران شد. نتانياهو يك بار ديگر نسبت به توافقي «بد و خطرناك» با ايران هشدار داد و گفت كه توافقي ضعيف با ايران اين امكان را به اين كشور خواهد داد كه از زير فشار تحريمها رها شود و به ساخت سلاح اتمي ادامه دهد. شيمون پرز، رئيس رژيم صهيونيستي روز جمعه به سخنان نتانياهو واكنشي ضمني نشان داد و خواستار احترام به تصميم امريكا شد. او گفت: «ما نبايد اهميت اين دوستي( با امريكا) را دست كم بگيريم. ممكن است اختلاف نظري وجود داشته باشد ما بايد با عمق درست مسئله را بدانيم. اگر مخالفتي داريم بايد به آنها (امريكاييها) بگوييم. ولي بايد اين را هم به خاطر داشته باشيم كه امريكاييها يك يا دو چيز ميدانند و ما تنها طرف نيستيم».
فقط 5 درصد
اما از طرفي ظاهراً باراك اوباما رئيسجمهور امريكا و جان كري وزير خارجه او تلاش دارند كنگره امريكا را براي توافق اوليهاي كه احتمالا طي دور جديد مذاكرات با ايران امضا خواهد شد، متقاعد كنند. باراك اوباما روز پنجشنبه در كاخ سفيد يك بار ديگر از كنگره امريكا خواست كه از تصويب تحريمهاي جديد عليه ايران اجتناب كند. به گزارش بلومبرگ، او گفت كشورش ملايمترين كاهش تحريمها عليه ايران را در ازاي پيشرفت گفتوگوها پيشنهاد كرده و از كنگره خواست كه از اعمال تحريمهاي جديد خودداري كند. اوباما گفت: « اگر ايران به يك توافق پايبند نباشد، ما ميتوانيم بلافاصله اين تحريمها را به كار بيندازيم». در مقابل، سناتور باب كيسي، روز پنجشنبه از همكاران خود در كميته بانكداري سنا خواست كه بسته تحريمهاي جديد عليه ايران را به پيش ببرند. اريك كانتور سناتور جمهوري خواه ويرجينيا هم بعد از جلسه استماع كنگره كه با حضور وندي شرمن نفر اول تيم مذاكره كننده امريكايي برگزار شد، گفت كه امريكا بايد ژست تحريم را حفظ كند و «رأيگيري در مورد تحريمها كمك كننده است». در مقابل، جان كري وزير خارجه امريكا كه در تلاش است نمايندگان كنگره را متقاعد كند، تحريم بيشتري عليه ايران وضع نكنند، در گفت و گو با ام اس ان بيسي گفت كه بيش از ۹۵ درصد تحريمها عليه ايران به قوت خود باقي خواهند ماند و فقط آزاد كردن بخش ناچيزي از ۴۵ ميليارد دلار دارايي مسدود شده ايران در حسابهاي بانكي كشورهاي مختلف مدنظر امريكا است. كري تأكيد كرد هر توافقي با ايران كاملاً «امن» خواهد بود و ضامن آن است كه ايران به سلاح هستهاي دست پيدا نميكند. به گفته وزير خارجه اوباما، پيش از آنكه تحريمها اثرگذار شوند ايران از فروش نفت سالانه ۱۱۰ تا ۱۲۰ ميليارد درآمد داشت، اما در حال حاضر اين مبلغ به ۴۰ تا ۴۵ ميليارد دلار كاهش پيدا كرده و اين مبلغ هم در حسابهاي بانكي در كشورهاي مختلف دنيا مسدود شده و آنها (ايران) به اين پول دسترسي ندارند.
كري گفت: «حرف ما آزاد كردن بخش ناچيزي از اين مبلغ است، چون شما بايد كاري انجام دهيد تا براي آنها ارزش داشته باشد كه بگويند ما برنامه خود را در وضعيت فعلي متوقف ميكنيم و در واقع آن را به عقب برميگردانيم.» خبرگزاري رويترز به نقل از برخي از ديپلماتهاي ارشد اتحاديه اروپا گزارش داده است كه اين اتحاديه قصد دارد به مسدود كردن اموال هفت شركت ايراني ادامه دهد. دفتر فرانسوا اولاند اعلام كرده وي روز جمعه با باراك اوباما به صورت تلفني درباره برنامه هستهاي ايران گفتوگو كرده است. اوباما و اولاند پس از اين گفتوگوي تلفني حمايت خود را از طرح پيشنهادي كشورهاي1+5 در مذاكرات ژنو ابراز كرده و گفتند: «اكنون نوبت ايران است كه پاسخي مثبت بدهد. »
ظريف: توافقي كه حقوق ايران را به رسميت نشناسد شانس موفقيت ندارد
وزير امور خارجه با بيان اينكه ما چيزي جز احترام به ملت ايران را نميپذيريم، گفت: هر توافقي كه حقوق ايران را به رسميت نشناسد، شانس موفقيت ندارد. محمدجواد ظريف وزير امور خارجه در حاشيه مراسم ختم والده محمدعلي نجفي در جمع خبرنگاران در پاسخ به سؤالي مبني بر اينكه كارشكنيهاي وزير امور خارجه فرانسه را در مذاكرات چگونه ارزيابي ميكنيد، گفت: برخي هر چقدر تلاش كنند نميتوانند واقعيت را تغيير دهند. وزير امور خارجه اضافه كرد:خبرهاي روز پنجشنبه و جمعه همه چيز را نشان ميدهد و آنچه لازم است ضرورت يك برخورد از موضع برابر و احترام متقابل خواهد بود. وي با بيان اينكه مردم ايران و نمايندههاي آنها چيزي جز احترام را نميپذيرند، گفت: من هميشه اميدوارم و بدون اميد نميتوان كار را پيش برد. ظريف خاطرنشان كرد: البته اميدواري مخالف اين موضوع نيست كه ما با چشم باز حركت كنيم. 
