هشدار رهبر انقلاب درباره پيري جمعيت و از بين رفتن نماي جوان جامعه و فرصت كوتاهي كه براي خروج از اين بحران داريم اگرچه از مدتها پيش مطرح شده، اما هنوز اقدامي جدي و با ضمانت اجرايي كافي از سوي دستگاهها و نهادهاي مسئول در ارتباط با اين مهم صورت نگرفته است و كارشناسان و كساني كه مسئول طرحريزي براي تحقق اين مهم هستند، تنها به تكرار فرمايشات رهبري بسنده كردهاند.
به گزارش «جوان»، تأكيد رهبر انقلاب بر موضوع كثرت جمعيت، امري است كه لااقل از دو سال پيش و در ديدار مسئولان نظام جمهورى اسلامى ايران مطرح شد. ايشان مسئلهى نماى جوان براى كشور را مسئلهاى اساسى و مهم و تعيينكننده دانستند كه بر اساس آمار و بررسيها اگر به همين شيوه حركت كنيم و رشد جمعيت زير سايه غلبه نگاه و فرهنگ تك فرزندي همچنان ادامه يابد در آيندهاى نهچندان دور، كشور پيرى خواهيم داشت. با وجود به صدا درآمدن آژيرهاي خطر و اين همه هشدار و تذكر جمعيتشناسان و همچنين رهبر فرزانه انقلاب، مسئولان امر وقتي براي ارائه برنامههاي جمعيتيشان پشت تريبون يا از سوي خبرنگاران مورد سؤال قرار ميگيرند، به كليگويي و تكرار همان صحبتها و نگاه رهبري ميپردازند و به بيان ديگر هنوز اقدامي در چنته ندارند تا آن را رسانهاي كنند.
دو دهه فرصت تدبير براي پيشگيري از كاهش جدي جمعيت
معاون تدوين و سياست شوراي فرهنگي- اجتماعي زنان، كاهش سرمايههاي مادي و معنوي را از عوارض پيري جمعيت ميداند و ميگويد: در حال حاضر تعامل و پيوستگي نسلهاي جوان، ميانسال و سالمند در جامعه ما طبيعي و نسبتاً مطلوب است اما اگر همين جامعه در شرايطي قرار بگيرد كه حدود يك سوم جمعيت آن را افراد بالاي 65 سال سن تشكيل دهند، قطعاً اين تعامل به يك شكاف ميان نسلها منجر خواهد شد.
وي با يادآوري اينكه با كاهش جمعيت و ترويج روابط عاطفي فردگرايانه، انسجام اجتماعي و سرمايه شبكههاي اجتماعي كاهش خواهد يافت، ميافزايد: طبق آمار و ارقام، ما وارد مرحله نخست سالمندي شدهايم و در حالي كه كشوري مانند فرانسه براي طي مرحله اول سالمندي و ورود به مرحله دوم آن 60 سال فرصت داشت، ايران براي طي اين مرحله تنها 20سال زمان دارد كه اين كشور را با مديريت بحران سالمندي مواجه ميكند.
معاون تدوين و سياست شوراي فرهنگي، اجتماعي زنان با تأكيد بر برنامهريزي براي كاستن از بحران پيش رو به كليگويي درباره سياستهاي جمعيت بسنده و بر جامع، معقول، آيندهنگربودن، با برنامههايي كوتاهمدت، ميانمدت و درازمدت براي تحقق اين سياستها تأكيد ميكند.
به باور وي، موقعيت خاص كنوني و فرصت كوتاه پيش رو ايجاب ميكند كه از همه امكانات و استعدادهاي مختلف فرهنگي، اقتصادي، مادي و اجتماعي در جهت دستيابي به جمعيت مناسب و جايگزين استفاده شود، زيرا متولدين دهه 60 به خصوص دختران، فرصت چنداني براي ازدواج و توليد نسل ندارند. حسيني هر چند بر برنامههاي زودبازده به منظور زمينه ازدواج و فرزندآوري براي نسل جوان و مولد تأكيد ميكند اما از سوي شوراي فرهنگي- اجتماعي زنان هيچ پيشنهاد مشخصي براي تحقق اين موضوع ندارد.
توصيه وزارت بهداشت به جوانان براي ازدواج و بچهدار شدن
محمد اسماعيل مطلق، مديركل دفتر سلامت جمعيت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت نيز ميگويد: وزارت بهداشت در بحث جمعيت مطيع منويات رهبري و مجري قانون است. بنا به تأكيد وي به زودي قوانين جمعيت و تعالي خانواده در مجلس به تصويب رسيده و ابلاغ ميشود و با توجه به نظر مقام معظم رهبري كه تزريق نشاط و اميد به جامعه بر اساس افزايش جمعيت جوان جامعه است، وزارت بهداشت در جهت تحقق اين خواستهها حركت خواهد كرد. مديركل دفتر سلامت جمعيت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت ميگويد: به همه جوانان توصيه ميكنيم كه در قدم اول ازدواج كنند و بعد از ازدواج نيز فرزند داشته باشند و از تكفرزندي نيز دوري كنند.
مطلق درباره برنامههاي مشخص اين وزارتخانه ميگويد: در اداره جوانان و ميانسالان وزارت بهداشت سياستها، برنامهها و آموزشها به شكلي تنظيم شده است كه تشويق به ازدواج، كاهش سن ازدواج، تشويق به فرزندآوري، دوري از تك فرزندي، تعالي و تحكيم بنيان خانواده و سلامت خانواده دنبال ميشود.
مديركل دفتر سلامت جمعيت، خانواده و مدارس وزارت بهداشت در عين حال تشكيل خانواده و فرزندآوري را مستلزم اجراي سياستهاي مهم ديگري از سوي دستگاههاي مسئول ميداند و ميافزايد: تشكيل خانواده مجموعهاي از سياستها شامل ارتقاي سطح اقتصادي، ايجاد اشتغال، مسكندار شدن خانوادهها و نظاير اين برنامهها را ميطلبد و نيازمند همكاري همه دستگاههاست كه در اين بين وزارت بهداشت متولي ارائه خدمات سلامتي خانوادههاست. بازنگري در تمامي آموزشها و خدمات مربوط به باروري سالم در تمامي سطوح متناسب با سياستهاي كلان افزايش جمعيت، تهيه و تدوين و ارتقاي خدمات قبل، حين و پس از ازدواج به منظور تحكيم بنيان خانواده بخش ديگري از برنامههاي جمعيتي وزارت بهداشت است. با وجود اين هنوز برنامههاي اين وزارتخانه نيز براي مردم و جامعه ملموس نيست و به رشد جمعيت كه نگاه ميكنيد، درمييابيد اين حركتها نيز چندان اثرگذار نبوده است.
مجلس هم كمك ميكند!
رئيس كميسيون بهداشت و درمان مجلس نيز با اشاره به بودجهاي كه در اختيار وزارت بهداشت در راستاي سياستهاي جمعيتي قرار ميگيرد، ميگويد: وزارتخانه ميتواند در اين مورد برنامهريزي كند و اگر طرحي براي افزايش جمعيت ارائه دهد، مجلس كمك لازم را خواهد كرد. حسينعلي شهرياري با اظهار تأسف از اينكه قانون افزايش مرخصي زايمان به بهانه كمبود بودجه اجرايي نميشود، ميافزايد: اين در حالي است كه 1400 ميلياردي كه در بودجه در نظر گرفته شده براي سياستهاي جمعيتي است. وي با اشاره به لزوم حمايت بيمه از درمان ناباروري، افزايش جمعيت را زماني قابل تحقق ميداند كه زيرساختهاي آن فراهم شده باشد و به طور نمونه مادران به خاطر مسائل اقتصادي ناگزير از كار كردن در محيط خارج از خانه نباشند.
تعالي جمعيت و خانواده، طرحي كه خود مجلس هم در آن مانده
عباس قائد رحمت، عضو كميسيون اجتماعي مجلس شوراي اسلامي اما در پاسخ به «جوان» درباره اينكه مسئوليت و وظيفه فراهم ساختن زيرساختهاي افزايش جمعيت بر عهده كيست، ميگويد:دولت و مجلس مكلفند زيرساختهاي لازم را براي تحقق افزايش جمعيت فراهم كنند. به گفته وي، بالا رفتن سن ازدواج يكي از موانع رشد طبيعي جمعيت است اما بايد اين مهم آسيبشناسي شود تا بتوان برايش برنامهريزي مناسب داشت. علاوه بر اين، نگرانيهاي شغلي و اقتصادي، مسكن و خيلي مسائل ديگر هست كه بايد از سوي مسئولان برطرف شود. قاعد رحمت تصريح ميكند: با اين نرخ بيكاري، طبيعتاً ازدواج به تأخير ميافتد و رشد جمعيت و خيلي از تبعات اجتماعي ديگر در پي آن شكل ميگيرد. به باور اين نماينده مجلس، ما در زمينههاي مختلف قانون كم نداريم اما مجلس آمادگي اين را دارد تا در راستاي تحقق فرامين مقام معظم رهبري هر جا كه لازم باشد در همراهي با دولت قوانين جديد را تدوين و تقنين كند. به باور اين عضو كميسيون اجتماعي مجلس، اقدام محسوس مجلس در اين بين تدوين طرح تعالي جمعيت و خانواده است كه انتقادات فراواني به آن وارد شده و هنوز در كميسيونهاي مختلف مجلس در حال چكشخواري است؛ انگار خود مجلس هم در طرحي كه داده، مانده است.
