تمايل شرکت‌های نفتی خارجی براي بازگشت به ایران

روزنامه فایننشال تایمز در گزارشی درباره احتمال بازگشت شرکت‌های نفتی خارجی به صنعت نفت ایران نوشت: نقاط بسیار کمی در جهان وجود دارد که شرکت‌های نفتی غربی به طور کامل از آن غافل شوند؛ شرکت‌هایی که تقریبا در جست‌وجوی نفت سراغ تمام نقاط دنیا می‌روند، اما در این میان ایران یک استثنای بزرگ است.

به گزارش ایسنا به نقل از روزنامه فایننشال تایمز، این شرایط اکنون ممکن است در شرف تغییر باشد. دیپلماسی اخیر حسن روحانی- رئیس‌جمهوری جدید ایران- امیدهایی را مبنی بر ایجاد روابط حسنه دیپلماتیک بین ایران و آمریکا و در نتیجه کاهش تحریم‌ها به وجود آورده است.
ایران حتی اعلام کرده که قراردادهای سودآورتری را به آن دسته از شرکت‌های خارجی که آماده سرمایه‌گذاری در میادین نفتی ایران باشند پیشنهاد می‌دهد.
مهدی حسینی- مشاور وزیر نفت ایران- اخیرا در گفت‌وگو با فایننشال تایمز گفت: دولت در حال کار بر روی لغو سیستم کنونی قراردادهای بیع متقابل و جایگزین کردن آن با یک نوع قرارداد جدید است، قراردادهای بیع متقابل یکی از مشکل‌سازترین مسائل برای صنعت نفت ایران بوده‌اند.
این جایگزینی در راستای تلاش‌های ایران برای جذب دست‌کم 100 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت ایران طی سه سال آینده است.
یک مقام اجرایی بلندپایه در یکی از شرکت‌های نفتی خارجی می‌گوید: شرکت‌های نفتی در حال حاضر فرصت‌های بیشتری نسبت به 10 سال قبل دارند. جهان تغییر کرده و در حال حاضر نفت آمریکای لاتین و نفت شیل آمریکا وجود دارد، در این شرایط اگر ایران می‌خواهد که شرکت‌هایی نظیر ما را جذب کند، باید شرایط رقابتی‌تری را پیشنهاد کند.
بزرگترین مشکل موجود در حال حاضر قراردادهای بیع متقابل هستند. نوعی قرارداد که اولین بار در اوایل دهه 90 به وجود آمد و بر اساس آن شرکت‌های خارجی تمام هزینه‌های توسعه یک میدان نفتی را در یک دوره چند ساله ثابت می‌پردازند و سپس هزینه‌های آنها باز می‌گردد و سود کوچکی را با نرخ مشخص می‌برند.
در ابتدا این قراردادها نسبتا جذاب بودند و شرکت‌هایی نظیر توتال و پتروناس مالزی سودهای منطقی از این قراردادها به دست آوردند اما پس از آن با ملی شدن صنعت نفت ایران، پارلمان ایران برای کاهش نرخ سود شرکت‌های خارجی وارد عمل شد.
به رغم شرایط نه چندان مطلوب شرکت‌هایی مانند شل سرمایه‌گذاری‌های مشترکی را در ایران از جمله پارس‌جنوبی انجام دادند، اما تحریم‌های ایران که از سوی واشنگتن برای خارج کردن شرکت‌های خارجی از ایران اعمال شد، به اهداف خود دست یافت.
سال 2008 توتال یکی از آخرین گروه‌های خارجی که فعالیت زیادی در ایران داشت از این کشور خارج شد.
در شرایط ایده‌آل سرمایه‌گذاران مایل هستند که قراردادهای بیع متقابل جای خود را به قراردادهای مشارکت در تولید، سرمایه‌گذاری‌های مشترک و امتیازاتی که در کشورهای دیگر تولیدکننده نفت دیده می‌شود بدهند، اما این قراردادهای جدید احتمالا با منع قانونی مالکیت خارجی روی منابع نفت و گاز ایران مواجه خواهند شد.
مریم الشما- تحلیلگر موسسه مشاور انرژی پی‌اف‌سی در خاورمیانه- گفت: نتیجه اصلاحات مهدی حسینی مشاور وزیر نفت ایران احتمالا یک نوع قرارداد خدماتی با نرخ بازگشت سرمایه کافی برای جذب شرکت‌های نفتی بین‌المللی خواهد بود.
وی افزود: هرگونه امید در خصوص احیای صنعت نفت ایران به توانایی این کشور در جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی بستگی دارد.