به دليل نبود زيرساختهاي حمل و نقل عمومي و تراكم جمعيت و بافت شهري استفاده از خودروهاي شخصي هر روز در كلانشهرها به خصوص پايتخت به رغم اعمال محدوديتهاي ترافيكي باز هم افزايش مييابد و از سوي ديگر به دليل ناكارآمدي طرحها و برنامهها طرح جامع آلودگي هوا كه از سوي دستگاهها و بخشهاي مسئول به اجرا درميآيد شهروندان فقط شاهد افزايش آلودگي هوا و كاسته شدن از تعداد روزهاي هواي پاك هستند و داشتن هواي پاك فقط به چند روز ابتداي فصل بهار اختصاص مييابد و باز هم شهر و تمامي اجزاي آن در غبار و آلودگي هوا چهره تيره ميكند.
آلودگي هوا؛ مهمترين چالش پيشروي تهرانسايه آلودگي هوا همچنان بر شهر و شهروندان سنگيني ميكند تا آنجايي كه شهردار تهران آلودگي هوا را مهمترين چالش شهر تهران دانست و افزود: آلودگي هوا جان كودكان و همه شهروندان را به خطر انداخته است و شهرداري تلاش كرده تا اقداماتي مانند توسعه فضاي سبز را در اين راستا انجام دهد. در اين زمينه، امروز علاوه بر كاشت 6 ميليون درخت در نقاط مختلف پايتخت توسعه جنگلكاري و احداث فضاي سبز نيز در دستور كار قرار گرفته است به گونهاي كه قرار است كمربند فضاي سبز اطراف تهران به 50 هزار هكتار برسد. همچنين شهردار تهران با طرح اين پرسش كه آيا تنها با سبزتر كردن زمين، آسمان آبيتر ميشود؟ گفت: براي اين كار نيازمند آن هستيم كه بخشهاي دولتي و غيردولتي و مردم دست به دست هم دهند تا آسمان آبيتر و زمين سبزتر و شهروندان با زيست مؤمنانه داشته باشيم و براي جان انسانها كه شرعاً مكلف به حفاظت از آن هستيم، تلاش كنيم و در همه اينها نياز به همراهي مردم داريم و دست نياز به سوي همه متخصصان دراز ميكنيم.
ثبت رسمي آلودگي هوا به عنوان يكي از دلايل اصلي سرطانهرچند آمار دقيقي از مرگ و ميرها بر اثر آلودگي هوا يا تشديد بيماريها در كشور وجود ندارد و هرازگاهي از سوي برخي مسئولان آمارهايي در اين خصوص انتشار مييابد كه مورد تأييد هم قرار نميگيرد اما آنچه مسلم است، اين كه معضل آلودگي هوا همچنان قربانيان خود را در درازمدت زمينگير ميكند و هزينههاي بسياري براي درمان بيماريهاي ناشي از آلودگي هوا به هدر ميدهد. بر اين اساس براي نخستينبار آژانس بينالمللي تحقيقات سرطان وابسته به سازمان بهداشت جهاني اعلام كرد كه آلودگي هوا يكي از دلايل اصلي سرطان است. براساس گزارش سازمان بهداشت جهاني (WHO) دلايل قانعكنندهاي وجود دارد كه آلودگي هوا خطر مبتلا شدن افراد به سرطان را افزايش ميدهد كه اين امر علاوه بر آلودگي هوا، ذرات معلق را نيز در برميگيرد. آنچه نميتوان آن را انكار كرد، آن است كه پايتختنشينان و شهروندان كلانشهرها بيشتر از ساير شهروندان در خطر تشديد بيماريها و ابتلا به سرطان قرار دارند.
حركت لاكپشتي براي كاهش آلودگي هوابنا بر آمارهاي اعلامي درخصوص ميزان مصرف سوخت در كشور به رغم تمهيدات صورت گرفته همچنان به دليل افزايش ورود خودرو به شهرها، آمار مصرف سوخت در كشور در حال افزايش قابل چشمگيري است تا حدي كه مصرف بنزين به عنوان سوخت اصلي وسايل نقليه تا حدود 80 ميليون ليتر افزايش يافته است با اين روند مصرف سوخت و استفاده بيش از حد از وسايل نقليه شخصي، فقط آلودگي هوا افزايش مييابد. از سوي ديگر به دليل نبود سازوكار منسجم و برنامهريزي شده براي اجراي طرح جامع كاهش آلودگي هوا، طرحهاي آلودگي هوا در پوشههاي سازمانها و دستگاههاي متولي در بايگاني راكت قرار گرفتهاند و خاك ميخورند! و اگر طرحي از طرحهاي جامع كاهش آلودگي هوا نيز به مرحله اجرا ميرسد، حركت لاكپشتي مسئولان براي اجرا كردن آن عملاً كاري از پيش نميبرد و همچنان روز «هواي پاك» را بايد در تقويم ما به صورت نمادين جستوجو كنيم تا فرزندان و كودكان ما بدانند كه هواي پاكي هم وجود داشته است كه بسيار ارزشمند و سودمند بود كه به عنوان يك حق مسلم براي زندگي از خودمان آن را سلب كردهايم.
روزنه اميد براي ورود هواي پاكاز آنجايي كه تكتك شهروندان به شكلهاي گوناگون در ايجاد و تشديد آلودگي هوا نقشآفرين هستند بنابراين انتظار ميرود كه در كنار تلاش مسئولان براي تكميل شبكه حمل و نقل عمومي، شهروندان نيز با مسئولان همگام شده تا با تعامل و مشاركتپذيري خود، سهم مهمي را در كاهش آلودگي هوا داشته باشند. در اين زمينه، معاينه فني خودرو، استفاده از سوختهاي پاك و كمتر آلودهكننده همچون گاز طبيعي، تعويض خودروهاي فرسوده، استفاده از شبكه حمل و نقل عمومي و حفظ محيطزيست شهري ميتواند برداشتن گام اوليه براي كاهش آلودگي هوا باشد.
همچنين انتظار ميرود با توجه به اهميت و حساسيت حفظ محيطزيست شهري از مديريت شهري گرفته تا دولت بتوانند براي كاهش آلودگي هوا اقدامات لازم را به عمل آورند و با كنترل عوامل مؤثر در آلودگي هوا، گام مؤثري را در اين زمينه بردارند و هر بخش و دستگاه به وظايف محوله خود در جهت كاهش آلودگي هوا عمل كند و اينگونه نباشد كه به دليل بيمسئوليتي يك دستگاه ساير دستگاهها و بخشها هم به كمكاري در اين وظايف دچار شوند. همچنين از دستگاههاي نظارتي انتظار ميرود به وظايف خود در زمينه شناسايي و برخورد با عاملان افزايش آلودگي هوا به هر شكل ممكن برخورد قانوني را انجام دهند كه چرا تاكنون به حفظ محيطزيست فقط در حد شعار عمل شده است و عاملان تشديدكننده آلودگي و آلايندگي هوا و نابودي محيطزيست همچنان به تخلفات خود ادامه ميدهند.
