چندي پيش و در ملاقات گروهي از روحانيون تاجيكستان با «امامعلي رحمانف» رئيس جمهور اين كشور، حملات شديدي به حزب «نهضت اسلامي تاجيكستان» صورت گرفت. از جمله پنج تن از سخنرانان مدعي شدند بايد واژه «اسلامي» از تركيب نام اين حزب حذف شود. پيشنهادي كه هر بار با تشويق حضار در حضور رئيس جمهور همراه بود. البته در نهايت و پس از تكرار چند باره اين توصيه، آقاي رحمانف گفت: اين مسئله بايد توسط متخصصين و كارشناسان بررسي شود.
حزب نهضت اسلامي تاجيكستان از اوايل دهه 60 ميلادي در تاجيكستان شكل گرفت. فعاليت آن مخفي و زيرزميني و هدف آن مبارزه با سيطره اتحاد شوروي بر تاجيكستان بود. در سال 1991 و در آستانه فروپاشي شوروي، آنها فعاليتهاي وسيع خود را آشكار كرده و صورت قانوني يافتند. اين حزب در پيروزيهاي اوليه تاجيكها و خروج از سلطه ديرينه روسها نقش پررنگي داشت. اما به سبب بروز برخي اختلافنظرها و كشمكشهاي داخلي در سال 1993 مجدداً دادگاه عالي تاجيكستان فعاليت حزب نهضت اسلامي را ممنوع اعلام كرد. اما اين ممنوعيت دوام نيافت و در سال 1997 پس از مصالحه ملي دولت و مخالفين سابق تاجيك، اين حزب بار ديگر به طور رسمي آغاز به كار كرده و طي مدت كوتاهي به حزبي مهم و تأثيرگذار در كل كشور بدل شد.
همه كارشناسان منطقه آسياي مركزي از وجود جريانهاي افراطي و قويتر شدن هر روزه آنها آگاهند. از طالبان در افغانستان تا ايغورها در چين و نيز تشكلهاي افراطي در «دره فرغانه» ازبكستان و ... . در اين ميان تنها تاجيكها توانستهاند فرصت بروز علايق اسلامي مردم را در قالب يك حزب رسمي و آزاد به رسميت بشناسند. اين رفتار منطقي سبب شده است تا جوانان مسلمان به جاي روي آوردن به فعاليتهاي زيرزميني و مخرب، در روندي قانوني و تحت نظارت نهادهاي دولتي به فعاليت سياسي خود ادامه دهند. بيش از يك دهه است كه با همين سازوكار هم دولت و هم حزب نهضت اسلامي تاجيكستان سرگرم فعاليت بوده و از اين نگاه شايد براي ديگر كشورهاي منطقه نمونهاي مثال زدني باشند.
هر گونه افراط و تفريط در اين روند اگر چه شايد در ظاهر به كاهش فعاليتهاي نهضت اسلامي تاجيكستان منجر شود اما فضا را براي تندروان اسلامي خواهد گشود تا نيروهاي معتدل مخالف را كنار زده و كار را از فعاليتهاي عادي سياسي به درگيريهاي خياباني بكشانند. اين در حالي است كه طي تمام اين سالها حزب نهضت اسلامي تاجيكستان با احترام به قوانين كشور راه سياسي خود را رفته است. به نظر ميرسد در اين برهه رئيس جمهور تاجيكستان بايد در حمايت از اين حزب مقابل مخالفان تندرو آن مقاومت كرده و لااقل پيماننامههاي گذشته و مردمسالاري واقعي را در اين كشور پاس دارد.
