داستان بابا لنگ دراز را كه يادتان هست؛ داستان دختر بيسرپرستي كه به عنوان فرزند خوانده مورد حمايت بابا لنگ دراز قرار گرفت و پس از آنكه بزرگ شد، بابا لنگ دراز با وي كه دختر خواندهاش بود، ازدواج كرد. تبصره ماده 27 لايحه حمايت از نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست نيز انگار از داستان بابا لنگ دراز الهام گرفته است و مطابق آن افراد ميتوانند با حكم دادگاه با فرزند خوانده خود ازدواج كنند؛تبصرهاي كه هر چند هنوز شوراي نگهبان درباره حرمت شرعي نظري نداده، اما از نگاه اخلاقي و عرف جامعه ما امري ناپسند تلقي ميشود، چراكه نميتوان پذيرفت مثلاً كسي دختر هفت سالهاي را به عنوان فرزندخوانده بپذيرد و هفت سال بعد با او ازدواج كند.
لايحه حمايت از كودكان و نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست هم يكي از لوايحي است كه مدتها براي تصويب انتظار كشيد و با ايرادات شوراي نگهبان مواجه شد. حالا هم كه اين لايحه به تصويب رسيده باز با اشكالاتي مواجه است كه شايد مهمترين اين اشكالات مربوط به تبصره ماده 27 اين لايحه باشد.
تبصرهاي جنجالي در تبصره ماده 27 لايحه حمايت از كودكان و نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست آمده است «ازدواج چه در زمان حضانت و چه بعد از آن بين سرپرست و فرزندخوانده ممنوع است مگر اينكه دادگاه صالح پس از اخذ نظر مشورتي سازمان، اين امر را به مصلحت فرزند خوانده تشخيص دهد.»
اين در حالي كه در نخستين مصوبه مجلس كه در مرداد 91 نوشته و به شوراي نگهبان فرستاده شده بود تنها ممنوعيت اين ازدواج لحاظ شده بود اما وقتي اين لايحه از شوراي نگهبان برگشت خورد، مجلسيها جواز ازدواج با فرزند خوانده به شرط اجازه دادگاه صالحه را اضافه كردند. بسياري از فعالان حوزه زنان و كودكان اما به اين بند از لايحه حمايت از كودكان و نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست معترضند و آن را غير اخلاقي و مخالف با عرف ميدانند.
احمد رضوانفر، مدرس و كارشناس مذهبي در گفتوگو با «جوان» در رابطه با نگاه شرع به اين موضوع ميگويد:از نگاه شرع دختر خواندگي يا پسر خواندگي نسب محرميت ايجاد نميكند. محرميت يا از طريق شير دادن به كودك مطابق قوانين شرعي يا به صورت نسبي ايجاد ميشود اما در مواردي كه حضانت يك كودك يتيم از سوي خانوادهاي پذيرفته ميشود، اسباب محرميت ايجاد نشده است و با بزرگ شدن كودك در يك خانه محرميت بهوجود نميآيد. وي تصريح ميكند: در شرع اسلام بين فرزندخوانده و پدرخوانده و مادرخوانده رابطه حقوقي خاصي كه ميان فرزندان با پدران و مادران واقعي شان وجود دارد، برقرار نميشود، بنابراين حرمتهاي ناشي از خويشاوندي نيز در اين ميان وجود ندارد. پس پدرخوانده و مادرخوانده با فرزنداني كه برگزيدهاند محرم نميشوند و هنگامي كه محرميتي وجود نداشته باشد ازدواج آنها با هم در صورتي كه مانع ديگري وجود نداشته باشد خالي از اشكال است.
ازدواج با كسي كه تا ديروز پدر بوده اين كارشناس مذهبي در عين حال چنين رفتاري را غير اخلاقي و نا سازگار با عرف جامعه ميداند و ميافزايد: وقتي شما كودكي را به فرزند خواندگي ميپذيريد و او را بزرگ ميكنيد او شما را به چشم پدر و مادر ميبيند و رابطهاي عاطفهاي ميان آن كودك و پدر خوانده و مادر خوانده برقرار ميشود و بديهي است با چنين ازدواجي باور كودك آسيب ميبيند و وي را دچار مشكلات روحي رواني خواهد كرد. علاوه بر اين چنين تبصرهاي ميتواند منجر به شكلگيري برخي سوءاستفادهها شود.
از سوي ديگر چنين رفتاري ميتواند به نهاد خانواده و قداست اين نهاد آسيب وارد و تمايل خانوادهها را به داشتن فرزند خوانده با چالش مواجه كند. بنابراين در اين ميان كودكان و نوجوانان بيسرپرست يا بد سرپرست دچار آسيبهاي فراواني خواهند شد. لايحه حمايت از نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست هم اكنون منتظر تأييد شوراي نگهبان است و انتظار ميرود نمايندگان و اعضاي اين شورا پيش از صلاح اين تبصره بر آن مهر تأييد نزنند.
