سقوط شوروي در سال 1991، مسكو را از جايگاه مقام يك ابرقدرت به يك قدرت منطقهاي تنزل داد. رهبران روسيه جديد، براي بازيابي مقام سابق خود و كسب وجهه برتر نسبت به موقعيت فعلي، اقدامات گوناگوني را سازماندهي كردند. مخالفت با گسترش ناتو به حوزه كشورهاي آسياي مركزي كه زماني جزء اقمار شوروي محسوب ميشدند، تلاش براي حفظ نفوذ خود در منطقه خاورميانه، تجهيز مرزهاي هوايي خود به رادارهاي فوق پيشرفته براي تقابل با طرح استقرار سپر موشكي امريكا در اروپاي شرقي، مخالفت با پيوستن فنلاند به ناتو و برگزاري رزمايشهاي متعدد با كشورهاي اسكانديناوي مواردي هستند كه تلاش روسيه براي احياي قدرتش در برابر امريكا را نشان ميدهد. در همين رابطه يكي از مهمترين اقدامات مسكو براي به چالش كشاندن يكجانبهگرايي ايالات متحده، حمايت روسيه از بشار اسد و مخالفت با هرگونه دخالت بينالمللي در سوريه و براندازي اين نظام است. در اين رابطه مسكو با گسيل ناوگان دريايي خود به مديترانه قاطعيت رهبران روسيه را براي دفاع از مواضع اين كشور در قضيه سوريه اعلام كرد. در راستاي اهداف مذكور روسيه در درياي خزر و اقيانوس آرام رزمايشهايي را به اجرا گذاشته است كه در اين ارتباط ميتوان به رزمايش ژوئيه (تير ماه) سال جاري اين كشور با لقب عظيمترين رزمايش روسيه پس از سقوط شوروي اشاره كرد. اين مانور با حضور 160هزار سرباز، 6 هزار تانك، پنج ارتش، سه فرماندهي نيروي هوايي و دفاع ضد هوايي شامل نيروي هوايي راهبردي روسيه، 130 فروند هواپيما، 70 فروند ناو و همچنين ناوگان دريايي روسيه در اقيانوس آرام در منطقه گستردهاي از جنوب شرقي سيبري و نزديك مرز چين تا جزيره ساخالين در شمال ژاپن برگزار شد. در اين رابطه اگرچه پوتين هرگونه نيت خصمانه مانور نسبت به ساير كشورها و همسايگان را رد كرد اما به خوبي ميتوان ردپاي هشدار به ژاپن و به خصوص به امريكا را به عنوان حامي ژاپن در شرق دور در اهداف اعلان نشده آن مشاهده كرد. زيرا مقامات روسي همكاري نظامي ايالات متحده با ژاپن را نوعي حمايت همهجانبه امريكا از اين كشور تفسير ميكند كه نتيجه آن روشن شدن چراغ هشدار براي سران مسكو در رابطه با جزاير مورد مناقشه روسيه و ژاپن است. براين اساس ميتوان يكي از اهداف برگزاري مانور روسيه در اقيانوس آرام را نوعي پاسخگويي به رزمايش مشترك ايالات متحده و ژاپن دانست. قدرتنمايي روسيه در اين رزمايش، علاوه بر تلاش براي آگاه كردن امريكا به توان نظامي خود، ميتواند نوعي دلگرمي و اطمينان را براي دوستان و همپيمانان روسيه در محيط بينالملل به همراه داشته باشد. اگرچه در قرن 21، جايگاه سياستهاي سخت و نرم در هرم قدرت عوض شده است اما روسيه به خوبي واقف است كه براي جذب كشورهاي تجزيه شده از شوروي سابق در آسياي مركزي و قفقاز و جلب نظر بازيگران متمايل به اين كشور در منطقه استراتژيك خاورميانه مانند سوريه، همچنان قدرت نظامي ميتواند نوعي احساس امنيت را به سران اين كشورها در مقابل دخالتهاي غرب در امور داخليشان القا كند.دولتمردان روس به اين موضوع واقفند كه نميتوانند براي جلب متحدان در بعد اقتصادي و كمكهاي مالي، همتراز با امريكا عمل كنند. اما آنها ميدانند به واسطه توان نظامي بالا، با توجه به قدرت سلاحهاي مخرب عصر جديد و توان ضربه اول در بحث جنگافزارهاي هستهاي، قادر هستند در جذب بازيگران مخالف و غيرموافق نگرش سلطهطلبانه امريكا، موفق عمل كنند. ضمن آنكه برخي كشورها مانند چين در قالب رقابتهاي اقتصادي و صنعتي با ايالات متحده، در پي ايجاد ائتلافي در محيط بينالملل هستند كه بتوانند با يكجانبهگرايي اين كشور مقابله كنند. مانورهاي نظامي روسيه نيز در واقع حركتي براي ضربه زدن به نظم تكقطبي تعريف شده از سوي واشنگتن است. رزمايش مورد بحث با توجه به گستره جغرافياي مانور، شمار بسيار زياد نيروها و تجهيزات فوق مدرن علاوه بر اينكه به بازيگران تراز اول قدرت اعلان ميدارد كه محيط بينالملل در بعد نظامي تك قطبي نيست، رشد و پيشرفت علم و تكنولوژي روسي را نيز به نمايش ميگذارد. در واقع به نظر ميرسد روسيه برآن است كه همچون سالهاي جنگ سرد رهبري يك ائتلاف جهاني، متشكل از كشورهاي مخالف تعاريف حاكم بر نظام بينالملل را بر عهده بگيرد. تعاريفي كه منبعث از سلطه نگرشهاي امريكا بر محيط بينالملل است، با اين تفاوت كه ائتلاف مذكور نه بر محوريت تقابل دو نوع متفاوت ايدئولوژي و جهان بيني كه بر حول تعريف يك مانيفست جديد در چارچوب اصول كاپيتاليسم و ليبراليسم موجود است. ليكن ائتلاف روسي نگاهي متفاوت از ديد امريكا به مسائل حقوق بشر، دموكراسي، عمليات بشردوستانه، دخالت نيروهاي حافظ صلح و مسئله حق تعيين سرنوشت خواهد داشت. در اين راستا، ايجاد تشكلهاي سياسي و اقتصادي با كشورهاي آسياي مركزي و چين، برپايي رزمايشهاي نظامي، ايفاي نقشهاي تعيينكننده در بحرانهاي اخير خاورميانه و همچنين مجامع بينالمللي مانند شوراي امنيت گسترهاي از تلاشهاي روسيه براي شكل دهي به اين بلوك محسوب ميشود.
