نفيسه ابراهيم زاده انتظام | تأثيرات اين زيبايي شادي آفرين را پژوهشگران رفتارشناسي دانشگاه روگرز نيوجرسي امريكا اينطور بيان ميكنند: ارتباط با طبيعت و لذت بردن از مناظر زيباي آن راهي ساده، اما مهم جهت كسب آرامش و تلطيف روح و روان آدمي است كه در اين بين كاشتن گل و گياه يا دريافت هدايايي مانند گل ميتواند بيش از هر چيز شادي و طراوت را به انسان هديه دهد. پروفسور جنت هاويلند جونز، روانشناس از اين دانشگاه ميگويد: «نكته جالب توجه درباره نقش گل در سلامت روحي- رواني افراد آن است كه فرد با تماشا كردن به گل و لذت بردن از طراوت، رنگ و عطر زيباي آن ميتواند حالت روحي نامتعادل خود را تغيير داده و به حالت طبيعي بازگرداند؛ در واقع گل عاملي جهت تعديل رفتار در طول شبانهروز بوده و هر بار نگاه كردن به گل عاملي جهت ايجاد يك اتصال عصبي مثبت در مغز است.»
حالا سؤال اينجاست گل و گياه به عنوان يك هديه بهشتي كه تا اين ميزان بر شيوه و سبك زندگي فردي و اجتماعي ما اثرگذار است؛ امروز كجاي معادلات و مناسبات زندگي ما قرار دارد. در ميان ساختمانهايي كه به بهانه توسعه شهري سر بر آسمان ميسايند و روي باغچههاي پرگل و درخت و حوضهاي آبي رنگ قديمي سر بر ميآورند. به محض ورود به گلخانه آقاي ستار سياهمنصوري در هشتگرد كرج و ديدن گياهان و بوتههاي توت فرنگي كه يا چرت ميزنند يا با چشماني پف كرده و خميازهكشان تازه واردها را ديد ميزنند، تمام تعارضات بين سنگ و سيمان شهري (كه سوغات مديريت شهري است) و شهر را از محلي براي زندگي به محلي براي گذران عمر تبديل كرده بيش از پيش رخ مينمايد. براي گفتوگو با مهندس سياهمنصوري لازم نبود سؤال طراحي و مقدماتي فراهم كرد. گفتوگويي كه بين ما رد و بدل شد گوشهاي از زندگي فردي را نشان ميدهد كه همزيستي با گياهان، سهم بزرگي از آرامش را براي او به ارمغان آورده است. حالا اين زندگي در اين فضاي شادي آفرين اگر ممر درآمد فرد هم باشد كه فبها المراد.
زندگي كسي كه با گل و گياه روزگار ميگذراند چگونه سپري ميشود؟
اصولاً كساني كه با گل و گياه سر كار دارند طرفدار محيطزيستند كه به طور غيرمستقيم بر روان جامعه تأثير دارد. عموماً در زندگي شهري شاهد هستيم براي طراوت محيط شهري، شهرداريها با طراحيهاي متنوع فضاي سبز ايجاد ميكنند كه باعث انبساط روح و روان شهروندان ميشود.
گل چه تأثيري در روح و رفتار افراد دارد؟
گل و گياه به معناي واقعي كلمه متجلي شدن صفات خوب براي اثربخشي در روحيه افراد است. يعني نوعي آموزش طبيعي براي ما انسانها براي با محبت بودن و خوب بودن نسبت به ديگران است.
اوضاع كشاورزي در ايران چگونه است؟
همانطور كه بارها شنيده و گفته شده كشوري چهارفصل داريم. از طرفي در عصر امروز با پيشرفت فناوري و به روز شدن حمل و نقل در فصول مختلف محصولات كشاورزي مشاهده ميشوند كه مربوط به فصلي كه در آن هستيم نيستند ولي در بازار موجود هستند و در دسترس و با كمبود آب كشاورزي با مديريت صحيح و با استفاده از سيستمهاي آبياري تحت فشار ميتوان با همين محصولات كشاورزي توليدي صادرات هم داشت. به نظر من با شرايط كنوني و با مشكلات موجود هم ميتوان نفت را براي نسلهاي آينده نگه داشت و به جاي نفت از محصولات كشاورزي استفاده كرد. ب
ا كمي دقت به نقشه كشورمان و مقايسه آن با كشورهاي اروپايي مثل هلند يا اسپانيا كه صاحب كشاورزي مدرن هستند و صادرات آنها بعضاً با نفت ما برابري ميكند ميتوان به اين مسئله توجه كرد كه شمال كشور ما و غرب و جنوب غرب كشورمان و همچنين شمال غرب و شمال شرق كشورمان مناطق مستعد كشاورزي بوده كه از لحاظ وسعت چندين برابر كشورهاي اروپايي هستند و با يك حساب معمولي ميتوان به اين نتيجه رسيد كه كشور ما قادر خواهد بود علاوه بر تأمين نياز خود صادرات قوي دراين زمينه داشته باشد.
مد شده است كه بعضي مديران و بعضي آدمهاي ديگر براي پروژههاي عمراني و صنعتيشان جنگلها را از بين ميبرند و درختها را خشك ميكنند، نظر شما درباره اين افراد و كارشان چيست؟
اصولاً اينگونه از افراد سودجو بوده، به فكر جامعه نيستند و دقيقاً فقط خودشان را ميبينند كه اين خوب نيست. اينطور افراد علاوه بر اينكه به جامعه ضرر ميرسانند به طور غيرمستقيم به خود هم آسيب ميزنند. اصطلاحاً اينطور افراد نوك بيني خود را ميبينند و درك صحيح از جامعه ندارند و بايد با اين افراد مقابله شود.
براي احداث پروژههاي عمراني به جاي تخريب جنگل و خشك كردن درخت از زمينهايي كه قابل استفاده براي جنگل و كشاورزي نيست استفاده كنند.
جايگاه گل و گياه و سبزي در فرهنگ ايراني- اسلامي ما كجاست؟
در مكتب ما نگاه كردن به گل و سبزه عبادت به حساب ميآيد و خداوند آنها را منشأ زندگي در زمين قرار داده است. ايرانيها هم از ابتدا خانهها و مجالس خود را با گل ميآراستند و در محيط زندگي خود آن را به عنوان مايه آرامش پرورش ميدادند. اما امروزه گل و گياه و سبزي در فرهنگ ما جاي خود را پيدا نكرده، يعني جامعه ما در سبد خانواده خود جايي براي گل و گياه و سبزي در نظر نگرفته است. آن هم دلايل اقتصادي دارد كه اجازه نميدهد در سبد خانوار جايي داشته باشد.
عملاً زندگي آپارتماننشيني امكان پرورش گل را براي خيلي از خانوادهها از بين برده به نظر شما چه تدبيري بايد در اينباره انديشيد؟
زندگي ماشيني و شهرنشيني و عموماً آپارتماننشيني خيلي از مسائل را از بين برده كه پرورش گل هم يكي از آنهاست. به دليل كمي وقت شهروندان اصولاً به دنبال نگهداري گل مصنوعي هستند تا طبيعي. اصولاً بدون اغراق بگويم ما ايرانيها تنبل و در عين حال باهوش و با استعداد هستيم. بايد با برنامهريزي درست دولتمردان و با صداقت از اين همه استعداد و هوش ذاتي كه در مردم ما هست به بهترين وجه از آن استفاده كنيم.
پرورش گل در خانهها چه فلسفهاي دارد و آثار مثبتي ميتواند در برداشته باشد؟
پرورش گل در خانه يعني در دسترس قرار دادن طبيعت كه هر وقت خواستيم از آن استفاده كنيم و از آثار مثبت آن آرامش روح و روان و دوري از دغدغه زندگي روزهمره حاصل شود.
درآمدتان چطور است؟
خدا را شكر ميكنم و سپاسگزارم كه با حمايت دولت شرايطي براي ما فراهم شد كه از تحصيلاتمان در جهت خدمت به جامعه و توليد و ايجاد شغل استفاده كرديم و باز هم شكر ميكنم همخودمان مشغول هستيم و هم چندين خانوار به طور غيرمستقيم و مستقيم از اين شغل استفاده ميكنند.
براي كساني كه ميخواهند وارد كار پرورش گل و گياه شوند چه پيشنهادي داريد و چه مراحلي را بايد طي كنند؟
اصولاً به كساني كه به اينجانب مراجعه ميكنند و مشاوره ميگيرند ميگويم در كشور ما براي توليد، بسترها آماده است هم از نظر سختافزاري و هم سرمايه و هم دانش فني موجود است. پس براي توليد دغدغه وجود ندارد. عمدهترين دغدغه در انتهاي مسئله يعني بازار وجود دارد اصولاً بايد براي توليد اول از بازار سنجي آغاز كرد تا در توليدمان با ضرر مواجه نشويم.
بر اساس تجربهتان بفرماييد توليد گلهاي زينتي سختتر است يا توليد محصولات كشاورزي و كود ورمي كمپوست؟
هر كاري سختيهاي خودش را دارد. يكي ريزه كاريهاي بيشتري ميطلبد، يكي ريزه كاريهاي كمتري دارد اما معمولاً در توليدات كشاورزي همه چيز به هدف كشاورز و توليدكننده بستگي دارد. اگر شخص به دنبال ثروت باشد يك بحث است، اگر دنبال اشتغال باشد بحث ديگري است اما به طور معمول چون بازار قابل پيشبيني و برنامهريزي نيست، توليدكنندهها به سمت محصولي ميروند كه فروش بيشتري داشته باشد. مثلاً تا قيمت يك محصول بالا ميرود، همه آن را توليد ميكنند و طبيعي است كه قيمت ميشكند و كشاورز متضرر ميشود و اين چرخه معيوب در صنعت كشاورزي ما ادامه دارد. به نظر من در كشاورزي بايد از بازارسنجي آغاز كرد و بعد وارد فاز توليد شد. مثلاً توليد ورمي كمپوست بازار رو به رشدي دارد. از طرفي به عنوان يك مواد اوليه در كشاورزي و دامداري كاربرد دارد اما همگام با توليد نبايد از بازاريابي آن هم غفلت كرد.
مزيتهاي استفاده از ورمي كمپوست نسبت به كودهاي قبلي چيست؟
ورمي كمپوست كرم خاكي است كه كود دوستدار آب و خاك توليد ميكند و از فرسايش و آلودگي آب و خاك جلوگيري ميكند، در عين حال كه يك غذاي كامل و متعادل براي گياهان است، با دارا بودن مواد هورموني رشد و نمو گياه را سرعت ميبخشد، به نگهداري رطوبت در خاك كمك مينمايد، رنگ، طعم، بو و كيفيت گلها، سبزيجات و ميوه را بهبود ميبخشد، حاصلخيزي خاك را افزايش ميدهد، فاقد هرگونه آلودگي ميكروبي است و مواد بيوشيميايي آن مقاومت گياهان را به بيماريها افزايش ميدهد.
چرا توت فرنگي را انتخاب كرديد؟
همانطور كه قبلاً هم توضيح دادم با بررسي بازار سال 1383 به اين نتيجه رسيدم كه توت فرنگي سوددهي بهتري نسبت به محصولاتي كه در منطقه ما قابل كشت بود داشت.
كشاورزي مدرن با كشاورزي سنتي چه تفاوتي دارد؟
در كشاورزي مدرن بحث بهرهوري پيش ميآيد كه ما از منابع موجود بيشترين بهرهبرداري را ميبريم كه هم مقرون به صرفهتر است و هم ضايعات كمتري داريم. به عنوان مثال در بحث آب ميتوان در سيستمهاي مدرن آبياري همان آب مصرفي كشاورزي سنتي را تا 5 برابر سطح كشت افزايش داد كه ميشود كمترين آب را مصرف كرد ولي بيشترين بازدهي را داشت.
كشاورزي در كشور ما با چه تهديدهايي روبهرو است؟
تهديد طبيعي مانند كمبود باران و همين باران كم را هم ما مديريت نميكنيم و هدر ميرود. ميتوان با ايجاد سدها، بندها و خاكريزها در فصولي كه باران داريم و باعث طغيان رودخانهها و سيل ميشود همه اين آبها را مهار كرد و در كشاورزي در موعد خود استفاده كرد و تهديد ديگر هم همانطور كه قبلاً هم اشاره كردم بعضي از مردم در اثر تنبلي دنبال كارهاي آسانتر هستند و با لابي باعث تغيير كاربري اراضي كشاورزي و جنگلي ميشوند كه بايد با اين موضوع با جديت مقابله شود.
حاضريد باغباني را با شغلي عوض كنيد؟
بنده كه تحصيلاتم در زمينه كشاورزي است دوست دارم در راستاي تحصيلاتم شغل داشته باشم و به هيچ وجه با شغل ديگري عوض نميكنم كه اين شغل هم اجر معنوي دارد و هم مادي.
پرورش گل، درخت، محصول كشاورزي و... با هم چه تفاوتي دارند؟
پرورش گل بيشتر جنبه مجلسآرايي و زيبايي محيط پيرامون را دارد و درختان كه دو دسته هستند؛ دسته اول مثمرند كه از ميوه آن استفاده ميشود و در عين حال زيبايي هم دارند و دسته دوم هم بيشتر براي زيبايي محيط پيرامون و تميزي و لطافت هوا كمك ميكنند و محصولات كشاورزي هم انواع و اقسام دارد مصارف خوراكي، صنعتي و دارويي دارد كه خوشبختانه در كشور ما فضا براي همه اين موضوعات فراهم است.
چند نفر همكار داريد؟
در شهرك گلخانهاي شهر جديد هشتگرد تعدادي از همكاران بنده با هم يك تيم هستيم كه با هم در مورد كارمان تبادل نظر ميكنيم و وقتي در سال 83 شروع به كار كرديم در زمينه سيستم هيدروبيوتيك اطلاعات خيلي كم بود كه ما موفق شديم با آزمون و خطاهاي متفاوت به يك سطح علمي برسيم كه عملياتي باشد. قبلاً در كتابها به صورت تئوريك موجود بود ولي در شرايط اقليمي ما قابل اجرا نبود كه به اين مهم دسترسي پيدا كرديم و اين اطلاعات به همه كشورمان در حال انتقال است.
شما قبلاً در عرصه توليد گلهاي تزئيني فعاليت داشتيد. چرا آن را رها كرديد؟
گل رز و ليليوم پرورش ميدادم اما به دليل مافياي بازار گل در كشور آن را كنار گذاشتم.
منظورتان از مافيا چيست؟
در توليد گلهاي زينتي خرده فروشان بايد تابع بازار و بنكداران باشند. يعني مجبوريم هر قيمتي كه آنها ميگذارند بپذيريم. بعد از مدتي ديدم هزينههايمان با درآمدمان تناسب ندارد، توليد گلهاي زينتي را رها كردم.
شما به كدام بيشتر علاقه داريد؟ توليد گلهاي زينتي يا محصولات كشاورزي؟
روراست بگويم توليدكننده به دنبال منافعش است. اگر اين سؤال را از افرادي كه 50 سال كشاورزي كردهاند و مويي در اين راه سفيدكردهاند بپرسيد، از علاقهشان در اين زمينه صحبت ميكنند و ميگويند كشاورزي را به خاطر خودش دوست دارند اما جوانترها بيشتر به دنبال سود بيشترند.
ويژگي كشاورز چيست؟
زندگي با گل و گياه انسان را آرام و صبور ميكند. كشاورزان نسبت به ضعفا دستگيرترند و نقش حمايتي در اخلاق آنها پررنگتر است. همچنين بخشندگي را از زمين و خاك ميآموزند و بعد از چند وقت ملكه اخلاقيشان ميشود. شايد يكي از دلايلي كه جوانان كمتر مايل به كشاورزياند به جز درآمد پايينش كمطاقتي آنهاست. چون ميخواهند ره صد ساله را يك شبه طي كنند.