آسيبهاي «حاشيهنشيني»فقط به آسيبهاي اجتماعي محدود نميشود بلكه در حاشيه كلانشهرها، عدالت در سلامت هم به حاشيه رانده شده است.
«حاشيهنشيني» يكي از بزرگترين معضلاتي است كه چون حلقهاي كلانشهرها را در بر گرفته و همواره با چاشني انواع و اقسام آسيبهاي اجتماعي و سلامت همراه بوده است. در جلسه شوراي راهبردي شهرداري تهران كه روز پنجشنبه با حضور وزير و معاونان وزارت بهداشت و رئيس و اعضاي كميسيون بهداشت و درمان مجلس و فرهنگستان علوم پزشكي كشور، شهردار تهران، رئيس كل سازمان نظام پزشكي، معاون اجتماعي و مديركل سلامت شهرداري تهران و دكتر ملك افضلي از بنيانگذاران شبكه مراقبتهاي اوليه در دفتر وزير بهداشت برگزار شد نيز يكي از داغترين موضوعات بحث حاشيهنشيني و آثار آن در كدورت آينه سلامت جسمي و رواني در زندگي شهري است.
حاشيهنشيني؛ پديدهاي فاقد تعريف و توصيف
مهاجرت فزاينده از روستاها به شهرها نه فقط روستاها را از سكنه خالي كرده است بلكه منجر به شكلگيري حاشيههايي شده كه مانند هر حاشيه ديگري ميتواند متن را مورد تهديد قرار دهد.
احاطه كلانشهرها با حلقهاي از آسيبهاي اجتماعي از جمله سلامت جسمي و رواني هم ميتواند علاوه بر تهديد و آسيب به افرادي كه در اين حاشيهها زندگي ميكنند، بخش مهمي از پيامدهاي اين نوع زندگي را به شهر و شهرنشينان منتقل كند از همين رو نخستين جلسه تعاملي وزارت بهداشت با ديگر دستگاهها با محوريت موضوع حاشيهنشيني برگزار شد تا اين پديده از منظر سلامت جسماني افراد حاشيهنشين نيز مورد بررسي قرار بگيرد. در اين جلسه وزير بهداشت با اشاره به اينكه هنوز تعريف مشخصي از حاشيهنشيني در شهرها در دست نداريم، توصيه كرد: كارگروههايي در شهرداري و وزارت بهداشت تشكيل شود تا بحثهاي گسترده مربوط به سلامت اجتماعي را پيگيري كنند.
دكتر اميرحسين قاضيزاده، مخبر كميسيون بهداشت و درمان مجلس نيز با تأكيد بر اينكه بايد ابعاد، مرزها، مداخلات و وظايف سلامت اجتماعي و معنوي تبيين شود، افزود: متأسفانه وضعيت سلامتي در برخي از مناطق حاشيهاي كلانشهرها كه 30 درصد جمعيت شهرها را تشكيل ميدهند از روستاها هم بدتر است. انگار عدالت در سلامت هم در حاشيه شهرها به حاشيه رفته است. رئيس فرهنگستان علوم پزشكي و رئيس شوراي راهبردي سلامت شهرداري تهران در اين جلسه درباره وضعيت حاشيهنشينان گفت: با بررسيهاي انجام شده مشخص شد كه در برخي از مناطق حاشيه تهران پوشش واكسيناسيون نيز كمتر از 30 درصد است و اين نشان ميدهد كه كلانشهرهاي ايران به خصوص در بحث حاشيهنشينيها نياز به توجه زيادي براي توسعه شاخص عدالت در سلامت دارند. عليرضا مرندي افزود:با عنايت به رهنمودهاي اسلام و تأكيدات رهبر معظم انقلاب بايد به صورت همهجانبه به سلامت در تمام ابعاد به خصوص در حاشيه كلانشهرها توجه شود.
رئيس كل سازمان نظام پزشكي نيز با اشاره به اينكه همزمان با بازمهندسي شبكه مراقبتهاي اوليه بايد پوشش جمعيتي و خدمات بهداشتي و درماني نيز ارتقا يابد، گفت: سكونت غيررسمي در حاشيه شهرها بالغ بر 13 درصد جمعيت شهرهاست كه براي توسعه برنامههاي سلامت اجتماعي در اين مناطق توجه به دو مسئله مهم توانمندسازي و مشاركتجويي مردم بايد مورد توجه قرار گيرد. دكتر زالي با انتقاد از ناهمگوني در بحث شاخصهاي سلامت تأكيد كرد: 52 شاخص سلامت اجتماعي به تصويب شوراي عالي سلامت رسيده است كه بايد در برنامهريزيها مورد توجه قرار گيرد.
پيشنهاد تشكيل معاونت اجتماعي در هيئت دولت
معاون درمان هم در ارتباط با مباحث اجتماعي سلامت يك پيشنهاد ويژه داشت. دكتر سيد حسن امامي رضوي گفت: به نظر ميرسد به دليل ابعاد گسترده دو مقوله سلامت اجتماعي و عوامل اجتماعي مؤثر بر سلامت بايد همانند معاونت علمي و فناوري يك معاونت تحت عنوان معاونت اجتماعي در هيئت دولت و زير نظر رئيسجمهور تشكيل شود. وي با اشاره به گستردگي مباحث سلامت در تمام قوهها تأكيد كرد: عوامل اجتماعي شامل سلامت جسمي، روحي، رواني و معنوي انسانها بوده و حوزه كاري بسيار گستردهاي از سازمانها و نهادها را تشكيل ميدهد و هرگونه اقدامي در اين زمينه، براي اثربخشي بيشتر نياز به هماهنگي همه اين دستگاهها دارد.
امامي رضوي گفت: همه اهداف و برنامههاي بينبخشي سازمانها بايد در جهت يك هدف مشترك در اين زمينه باشد تا به نتيجه مطلوب برسيم. دكتر فاطمه رخشاني افزود: وزارت بهداشت در زمينه سلامت اجتماعي با دستگاههاي زيادي از جمله معاونت اجتماعي وزارت كشور همكاري دارد و شاخصهاي سلامت اجتماعي احصا شده و در حال پايلوت است. شهردار تهران هم توسعه سلامت يك مسئله ملي، ديني و نيازمند كار توأم تحقيقاتي و ميداني دانست.
