روز پنجشنبه، تالار وحدت ميزبان ديدار اهالي فرهنگوهنر با وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي بود. علي جنتي در پايان اولين هفته كاري خود پاي صحبتهاي هنرمندان نشست.
علي جنتي پس از كسب رأي اعتماد محكم خود از مجلس اين بار هنرمندان تمامي عرصههاي هنري كشور را دعوت كرده بود تا در ميهماني عصرانهاي وحدتآميزش در تالار وحدت بار ديگر با اين سخن وي كه ميگفت هنر عرصه سياسيكاري و حزبيكاري نيست را به روزهايي معتدل توأم با نسيم موافق متمايل كند. آنچه در نشست صميمانه هنرمندان با وزير ارشاد بيش از پيش خود را به رخ ميكشد، حضور قابل توجه همه هنرمندان كشور از صنوف مختلف بود كه غلامحسين اميرخاني را ناچار از بيان اين عبارت كرد كه مدتها بود تالار وحدت با چنين جمعيتي پر و تشكيل نشده بود و كلام و گفتماني در حد ايران فرهنگي كه در قله فرهنگ و سخن قرار دارد، نشنيده بوديم. خيلي خوشحاليم كه از زبان رئيسجمهور محترم چنين ادبياتي شنيده ميشود.
هنرمند؛ امانتدار فرهنگ ايران
ماجراي سخنراني صنوف مختلف فرهنگ در كشور در اين مراسم جداي از متن پربارش با حواشي نيز همراه بود كه نشان ميداد جريان فرهنگي در كشور و حواشي نامطلوب آن تنها از جانب بخش دولتي هدايت نشده است و دست برخي اهالي فرهنگ نيز در آن ديده ميشود.
غلامحسين اميرخاني، رئيس شوراي عالي خانه هنرمندان نخستين سخنران اين مراسم بود كه در مدت زمان هفت دقيقهاي سخنراني خود ترجيح داد به اين موضوع اشاره كند كه ايران در جايگاهي قرار دارد كه قله فرهنگ و هنر است و در نتيجه اهالي هنر امانتدار خوبي براي نسلها و قرنها هنر ايران بودهاند. آنها تا زماني كه حمايت بشوند با درخشش بيشتري نمود خواهند داشت و اگر حمايت نشوند، هنرشان را پنهان در خود حفظ ميكنند و متأسفم كه بگويم امروز به گمان من قدر اين امانتداري آن طور كه بايد و شايد، دانسته نشده است.
دلخوش بودن به اجراي 40 درصد برنامه جنتي
ايرج راد، مديرعامل خانه تئاتر اما در سخنراني خود در اين مراسم ترجيح داد بيش از اينكه اظهار اميدواري از سالهاي در پيش رو داشته باشد به وضعيت نگرانكننده تئاتر كشور در سالهاي گذشته اشاره كند و بگويد: زماني كه نامزدهاي محترم در ارتباط با مسائل مختلف كشور در برنامههايشان صحبت ميكردند و همين طور در مجلس؛ بيش از سه بار كلمه تئاتر را نشنيدم. حتي در برنامههاي كاري آقاي جنتي كه چندين بار آن را خواندم و بسيار خوشحالم كه با اين ژرفنگري تدوين شده كه اگر 40 درصد آن هم اجرايي شود حائز اهميت خواهد بود، فقط يك بار به كلمه تئاتر اشاره شده است. وي همچنين به اين مسئله اشاره كرد كه هيچ سالني در اين چند ساله به تئاتر اضافه نشد در حالي كه سالانه 700 تا 1000 نفر فارغالتحصيل تئاتر داريم كه اشتغالزايي براي آنها انجام نميشود. در اين وضعيت اگر تئاتري داريم به دليل ايستادگي هنرمندان باشرف است و اين سؤال در ذهنم باقي است كه چگونه در سالهاي گذشته كسي كه حتي يك تئاتر نديده، مسئول حمايت از فرهنگ شده باشد.
يك بام و دو هواي قانون در هنر موسيقي
سخنراني عليرضا نوربخش، مدير عامل خانه موسيقي نيز در بيان شرايط نااميدكننده وضعيت موسيقي در ايران چيزي كم از سخنراني راد نداشت و طي آن عنوان شد در طول تمام سالهاي قبل شاهد سختگيري بيجا و ارائه نظرهاي غيركارشناسي در زمينه موسيقي بودهايم كه وجود تمام اين موانع به دليل نبود قوانين مدون است كه باعث شده در يك دولتي اجازه برگزاري يك كنسرت به هنرمندي داده شود اما در دولتي ديگر اين اجازه از همان هنرمند سلب ميشود يا اينكه يك آلبوم در يك دولت مجوز ميگيرد و در دولتي ديگر خير. اين مسائل براي هنرمند باعث آزار است.
ناشران و سهميهخواهي ارزي
نادر قدياني، رئيس اتحاديه ناشران و كتابفروشان نيز به سبك تمامي سخنرانيهاي خود در سالهاي قبل ترجيح داد به بيان مشكلات صنفي اين حوزه به ويژه مسئله كاغذ بپردازد و بگويد: به هيچ عنوان توقع نداريم مشكلات كاغذ در كوتاه مدت رفع شود، اما توقع داريم ثبات نسبي در بازار حاكم و سهميه ارزي ويژهاي براي ناشران در نظر گرفته شود. همچنين قوانين دستوپاگير مربوط به كاغذ تحرير و گلاسه نيز از ميان برداشته شود و در كنار آن دوست داريم در هيئت خريد كتاب وزارت ارشاد، نمايندهاي از ناشران نيز حضور داشته باشد.
چگونه هنرمندان به دولت روي ميآورند
اما سخنراني سيد محمود دعايي نيز در نوع خود قابل توجه بود كه جداي از اينكه باعث شد حاضران در سالن چهار مرتبه حين سخنراني وي به تشويق او بپردازند در نهايت نيز به بغض و اشك دعايي منجر شد و وي نتوانست حرف خود را به پايان ببرد. دعايي در بخشهاي از سخنان خود اظهار داشت: اهالي فرهنگ و هنر با اندك نوازشي روي ميآورند، شما ميتوانيد فاصلهها را برداريد من به توانايي شما اميدوارم و ميدانم دوران خوشي را در پيش خواهيد داشت.
قهر اهالي قلم با ميهماني وزير
حواشي اصلي اين مراسم سخنراني نكردن نماينده صنف سينما و اهالي قلم بود. اهالي قلم در ميهماني روز پنجشنبه حضور كمرنگي داشتند و حتي با وجود اينكه اعلام شده بود رضا امير خاني به نمايندگي از آنها چند كلامي سخن ميگويد اما نبود تشكلي صنفي كه نمايندگيشان را برعهده داشته باشد و قهر اساسي آنها با اين نشست در نهايت فرصت ابراز عقيده و بيان مشكلات را از آنها گرفت.
حاشيهسازي بيپايان سينماگران
ماجراي سينما در اين مراسم اما به شكلي ديگري رقم خورد. بعد از انتشار خبر ديدار برخي از اعضاي خانه سينما با وزير ارشاد در هفته گذشته و فراهم نشدن فرصت ديدار اعضاي خانه اصناف سينماي ايران با جنتي، اعضاي خانه اصناف با صدور بيانيهاي از شركت در مراسم ديدار با وزير ارشاد انصراف دادند. اين در حالي بود كه حضور پررنگ سينماگران از تمامي صنوف در تمامي طول اجراي مراسم به چشم ميخورد و حتي فرهاد توحيدي نيز در تالار وحدت حضور داشت. با اين وجود حتي پس از لغو سخنراني نماينده صنف سينما در اين ديدار، سينماگران در سالن ماندند و به سخنان وزير گوش سپردند.
همه اين ماجرا در حالي رخ داد كه برخي از گروههاي غوغا سالار از ابتداي شروع اين مراسم و از طريق شبكههاي اجتماعي سعي داشتند نشان دهند كه اهالي در اعتراض به لغو سخنراني عسگرپور سالن را ترك گفتند كه در عمل غير از اين اتفاق افتاد و تنها برخي از اهالي سينما براي تنفس يا كشيدن سيگار به صورت مقطعي سالن را ترك كردند. از سوي ديگر، ازدحام سالن تا حدي بود كه رئيس سازمان سينمايي به دليل كمبود جا نتوانست در سالن بنشيند و معاون هنري فعلي وزارت ارشاد نيز در نيمه مراسم مجبور به ترك سالن شد.
جابه جايي نام رئيسجمهور حين توسعه فرهنگي!
اسحاق جهانگيري، معاون اول رئيسجمهور كه به گمان خودش براي توديع و معارفه حسيني و جنتي به اين مراسم دعوت شده بود و در غياب حسيني تنها به دادن حكم وزارت جنتي بسنده كرد، جداي از آنكه چندين بار در ذكر نام رئيسجمهور به جاي روحاني از نام خاتمي ياد كرد، در سخنراني خود به اين موضوع اشاره كرد كه آنچه عميقاً به آن اعتقاد دارم، اينكه بدون درك درست از فرهنگ، سخن از توسعه اقتصادي و صنعتي ناممكن است اما وقتي ميتوان به آن پرداخت كه درك صحيحي از اثربخشي كه فرهنگ در اين حوزهها ميتواند داشته باشد وجود آيد.
وي همچنين گفت كه دولت يازدهم بنا دارد در توسعه ملي به شكلي حركت كند كه فرهنگ، مدار اصلي توسعه باشد. با توجه به اين شرايط در بخش فرهنگ و هنر سه سياست عمده وجود دارد كه موضوع اول، همكاري بين بخش فرهنگ و ساير بخشهاي كشور است. موضوع دوم، اقتصاد فرهنگ است كه بايد در اين دوره رونق يابد و موضوع سوم، سهم و جايگاه فرهنگ ايران در جهان معاصر است كه بايد در تراز سابقه درخشان ملت ايران در دنيا عرضه شود.
مديران تنگنظر حوزه فرهنگ را ترك ميكنند
علي جنتي آن طور كه پيشبيني ميشد بايد متفاوتترين اظهارت را در اين نشست داشته باشد كه در دقايقي چنين شد و در دقايقي نيز نه.
وي در سخنان خود كه سعي داشت تمامي حوزههاي فرهنگ را در بر گيرد، ابتدا به اين موضوع اشاره كرد كه مشاركت بخش خصوصي در عرصههاي گوناگون فرهنگي و هنري غيرقابل اجتناب است و در اين دوره تلاش خواهد شد فرهنگ خريد و فروش آثار هنري رواج يابد و از هنر اصيل و معنويتگراي ايراني حمايت خواهد شد، چراكه ميوههاي اين اعتماد را نظام جمهوري اسلامي ايران برداشت خواهد كرد.
وي در ادامه به سراغ مديران فرهنگي رفت و گفت: مديراني كه نگاهشان به فرهنگ تنگ و محدود است و فرهنگ را وسيلهاي براي نام و شايد لقمهاي نان ميدانند، آفت حوزه فرهنگ هستند. هدف من سپردن فرهنگ به دست كساني است كه اين حوزه را ميشناسند، خود را مصون از اشتباه نميدانند اما تلاش ميكنند مديريت فرهنگ را به اهلش بسپارند. البته به ثبات مديريت اعتقاد راسخ دارم و جابهجايي بيمورد و تزلزل را نميپسندم، چون در دهه چهارم انقلاب جايي براي آزمون و خطا نداريم. وي در ادامه به بيان اين جمله نيز پرداخت كه صندلي وزارت فرهنگ صندلي پدري است، ساختمان بهارستان و ساير مراكز وابسته به ارشاد ساختمان همه شما است و در اين خانه قديمي و بيآلايش براي همه انديشمندان جاي خالي وجود دارد. خانه پدري هر اندازه كه كوچك باشد در سايه مهر و محبت همه را جاي خواهد داد.
تعيين تكليف براي سينما و مميزي
جنتي در اين ديدار نيم نگاهي به سينما نيز داشت و گفت: من به سينماي ايران باور دارم و سازمان سينمايي با نگاهي برابر و با احترام به همه سليقهها خواهد كوشيد تا همه اعضاي آن را دوباره با هم جمع كند. بعضي از مشكلات قابل فهم است اما پارهاي از مشكلات ريشه در مديريت يكسويهنگري دارد. وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي همچنين در پاسخ به تمامي شبهات پيش آمده درباره حذف مميزي از جريان نشر كشور، اين فرآيند را حق حاكميت شمرد اما تصريح كرد: چارهاي جز سهل كردن مميزي وجود ندارد. مميزي دست هنرمندان را كرخت و روحشان را ميآزارد اما مميزي قانوني حق حاكميت است و من تلاش ميكنم با مشاورت اهل فرهنگ راهي را براي برون رفت مشكلات نشر بيابيم.
خداحافظي شاه آبادي و شمقدري از وزارت ارشاد
اما شاهبيت اظهارات جنتي در سخنانش پس از اين نشست بود كه انتخاب حجت الله ايوبي رئيس سابق مؤسسه فرهنگي اكو به سمت يكي از معاونتهاي خود و تأييد تغيير در مديريت معاونت فرهنگي را اعلام كرد و گفت: براي سازمان سينمايي مديري انتخاب ميشود كه جداي از وثوق در ميان اهالي سينما به اين حوزه نيز اشراف داشته باشد. ساختمان سيماني بهارستان در روزهاي پيش رو ايام پرالتهابي را پشت سر خواهد گذاشت و به نظر ميرسد رويدادها و تغييرات زيادي را پيش رو خواهد داشت؛ رويدادهايي كه بايد نشست و ديد چگونه نسيم اعتدال را بر فضاي فرهنگي كشور به حركت در خواهند آورد.
