چند وقتي هست كه در شهر تهران براي بزرگداشت جايگاه شهدا، بزرگان تاريخ و فرهنگ و همچنين آشنايي مردم با راه و روش زندگي آنها، قرار است در هر يك از محلات تهران يك خانه از بزرگان به مركز فرهنگي و موزه تبديل شود. خانهموزههايي كه شهرداري تهران قصد دارد با راهاندازي آنها گامي براي نزديك شدن زندگي بازديدكنندگان با مفاخر ايران بردارد.
تبديل منزل دكتر حبيبي به موزهوارد محدوده منطقه ۷ كه ميشوي، كمتر كسي را ميتواني پيدا كني كه از عمليات اجرايي تبديل منزل مرحوم دكتر حسن حبيبي به موزه كه در پايان است، بيخبر باشد. خانه موزهاي با ۶۰۰ متر مربع در دو طبقه كه برخي از هداياي مرحوم دكتر حبيبي كه در زمان تصدي به عنوان معاون رئيسجمهور دريافت كرده در خود جاي داده است و به نمايش گذاشته ميشود. به نحوي كه هداياي فيدل كاسترو، فرشهاي نفيس و نسخ خطي ارزشمند، از جمله اقلامي هستند كه در موزه اميركبير به نمايش گذاشته خواهد شد. پس از درگذشت مرحوم دكتر حسن حبيبي بود كه موضوع تبديل منزل اين سياستمدار اخلاقگراي كشور به موزه در صحن علني شوراي اسلامي شهر تهران مطرح شد. هر چند اين پيشنهاد با استقبال اعضاي شوراي شهر مواجه شد اما مديريت شهري پيش از اين، گامهاي عملي براي تبديل منزل اين شخصيت معاصر به موزه را برداشته بود. به طوري كه قرار بود اين موزه در زمان حيات دكتر حسن حبيبي كه براي مجموعه زحمات زيادي كشيده بود، افتتاح شود اما اين امر ميسر نشد. موزه اميركبير شامل فضاهايي همچون گالري فرش، گالري كتب خطي، كتابخانه بزرگ و جامع، فضاهاي مديريتي، سالن مرمت، گالري تابلو و. . . است و حتي كتابخانه اين موزه نيز در حال تجهيز است و پس از تكميل ميتوان آنها را از نزديك ديد. قرار است تجهيزات مدرن و شبكه ديجيتالي در بخشهاي مختلف موزه اميركبير به كار گرفته شود اين در حالي است كه كار تجهيز موزه اميركبير بر اساس نظر خانواده مرحوم دكتر حبيبي در حال اجراست. در جنب بناي بنياد اميركبير، تعدادي از درختان كهنسال و كاجهاي سربلند ديده ميشود كه در يك بوستاني با ۴ هزار و ۲۰۰ مترمربع مساحت، قرار دارد. پيادهراهي كه ميتوان روي آن راه رفت و به گذشته فكر كرد و از تماشاي فضاي سبز و آبنماي بوستان لذت برد.
خانه موزه شهيد رجايي همانند روزهايي است كه در آن زندگي ميكرده استشهيد رجايي را خيليها ميشناسند و به خانه او كه در اطراف ميدان شهدا قرار دارد، ديدهاند. خانهاي قديمي كه به صورت اندروني- بيروني به چشم ميخورد. ارديبهشت ماه سال ۸۸ بود كه اين خانه پس از بازسازي توسط شهرداري به خانه موزه تبديل شد. خانهاي با ۲۵۴ متر مربع و در دوطبقه و زيرزميني با طاقهاي آجري محل حمام و آبانبار و مطبخ است. وقتي وارد خانه ميشوي، خانه را با همان شكل و شمايل اوليهاش ميبيني. انگار نه انگار كه سالهاي سال از ساخت خانه و شهادت صاحب آن ميگذرد. تنها كافي است چشمهايت را به روي زمان ببندي. آن وقت است كه حتي حضور شهيد رجايي را هم حس ميكني زيرا كه همه چيز مثل روزهايي است كه شهيد در اين خانه زندگي ميكرده است. آشپزخانه را با همان وسايل طباخي، اتاق خواب را نيز با كردي و پشتيهاي معروف شهيد رجايي ميبيني. پذيرايي كه درست مقابل آشپزخانه و اتاق خواب قرار دارد ميز و صندلي كار و همچنين وسايل شخصي، كتابخانه دستساز شهيد رجايي، آينه معروف او كه قطعهاي از اتوبوس بود، صندوقچه، ويترين، يادداشتهاي شخصي، كمد لباس و دندان مصنوعي كه باعث شناسايي شهيد رجايي شد را در خود جاي داده است. همچنين آثار هنري اهدا شده به موزه و بخشهايي از زندگينامه اين شهيد در قابهايي به چشم ميخورد.
خانه موزه شهيد چمران زندگي او را روايت ميكندخيابان ۱۵ خرداد را كه به سمت چهار راه سيروس ميروي گذر سرپولك را رد ميكني و به كوچه شهيد كمال بشيري ميرسي. احتياج نيست پلاكها را نگاه كني تا به پلاك ۷ برسي، زيرا كه خانه موزه شهيد چمران خودنمايي ميكند. خانه موزهاي كه در طول سالهاي گذشته بازسازي شده است. در اين خانه بسياري از وسايل شخصي شهيد چمران وجود دارد حتي عينك او را هم ميتوان در اين خانه موزه ديد. تنها جاي خالي شهيد چمران است كه لمس ميشود و صداي او كه ديگر در اين خانه شنيده نميشود. وارد حياط كه ميشوي در گوشهاي از آن مجسمهاي از اين شهيد تعبيه شده است. در بخشهاي مختلف خانه سعي شده روايتي از زندگي شهيد چمران به معرض بازديد عموم گذاشته شود. خانهاي با ۲۴۴ متر مساحت كه نمونهاي از معماري اواخر دوره قاجار است. تيرماه سال ۸۷ بود كه خانه پدري شهيد چمران، خانهاي كه در آن رشد كرد و بزرگ شد و خانوادهاش در زمان تحصيل او در آن سكونت داشتند توسط شهرداري تهران تبديل به خانه موزه شد تا بازديدكنندگان بتوانند با زندگي و خانه اين شهيد از نزديك آشنا بشوند.
