چهارشنبه خونين حاميان اخوانالمسلمين مصر، باعث شده بخشهاي مهمي از ردههاي اين گروه سازمان يافته به فكر مقاومت مسلحانه در مقابل ارتش مصر بيفتند، سناريويي كه ممكن است رويدادهايي خونبارتر از اتفاقات روز چهارشنبه را مصر رقم بزند.
به گزارش «جوان»، جماعت اخوانالمسلمين در واكنش به سركوب خونين اعتراضات روز چهارشنبه حاميان اين حزب به دست ارتش، با صدور بيانيهاي از حاميان خود دعوت كرد كه بعد از نماز جمعه بار ديگر براي اعتراض به حكومت كودتايي به خيابانها بيايند. جهاد الحداد، سخنگوي اخوانالمسلمين در صفحه توئيتر نوشت كه در «جمعه خشم» پس از نماز جمعه همه از مساجد قاهره به سوي ميدان رامسيس حركت و عليه كودتا تظاهرات كنند. برخي رسانههاي مصر هم از قول يوسف قرضاوي كه طي هفتههاي بعد از كودتاي سوم ژوئن عليه محمد مرسي، رهبر معنوي اخوانالمسلمين شد، درخواست قيام مردمي و مقابله با دولت نظامي مصر را نقل كردند. هرچند، احمد عارف سخنگوي اخوانالمسلمين بر تداوم «اعتراضات مسالمتآميز» تأكيد كرده، ولي واكنش خشونت بار ارتش مصر به اعتراضات روز چهارشنبه كه به تأييد وزرات بهداشت مصر 634 كشته و به روايت اخوانيها بيش از 3000 نفر در آن قرباني شدهاند، درخواست براي در پيش گرفته مشي غيرمسالميتآميز و حركات مسلحانه را افزايش داده است. روز پنجشنبه هزاران نفر از حاميان اخوانالمسلمين بر اجساد 200 نفر از كشتگان اعتراضات روز چهارشنبه كه در كفن پيچيده شده بودند، نماز خواندند و بر اساس گزارش سليم المودب خبرنگار عرب زبان فرانس - 24 براي اولين بار شعار دادند «عصر صلحطلبي به سر آمده است». يكي از حاميان اخوانالمسلمين نيز در گفت و گو با فرانس- 24 گفت: تنها مشروعيت، «مشروعيت سلاحها» خواهد بود. فرانس24- در گزارش خود ميگويد: «احساس انتقام و نياز به ابراز خشم پس از وقايع اخير بسيار زياد شده است.»
برخي گزارشهاي غيررسمي طي روزهاي اخير اين احتمال را مطرح كردهاند كه ممكن است بخشهايي از اخوانالمسلمين به سمت القاعده گرايش پيدا كرده يا اينكه برعكس، القاعده مايل باشد در شرايط كنوني به اخوانالمسلمين در مصر كمك كند. روز جمعه اولين شواهد ميداني چنين رويكردي بروز كرد و شماري از يمنيها در تظاهرات حمايت از اخوانالمسلمين، پرچمهاي القاعده در دست داشتند. جان بولتون سفير اسبق امريكا در سازمان ملل اولين نفري بود كه ديروز در واشنگتن زنگهاي خطر احتمال حركت اخوانالمسلمين به سمت القاعده را به صدا در آورد و در گفت و گو با شبكه تلويزيوني فاكس نيوز گفت: «برخي از عوامل اخوانالمسلمين نيز به خوبي ميدانند بستن كانال سوئز باعث خواهد شد اقتصاد بيمار مصر به طور كامل نابود شود، اما ممكن است عوامل تندروي ساير گروههاي تروريستي از جمله القاعده با نفوذ در اخوانالمسلمين با تسلط بر كانال سوئز و بستن اين منطقه، به اقتصادهاي تضعيف شده امريكا و اروپا به طور جدي ضربه بزنند.»
درگيريهاي گسترده ولي سرگردان حاميان اخوان
زرهپوشها و نظاميان ارتش مصر از اولين ساعات صبح ديروز در قاهره پايتخت، خيابانهاي منتهي به كاخ رياست جمهوري و ساختمان راديو و تلويزيون مستقر شدند و از رفتن خودروها و نفرات به سوي ميدان التحرير جلوگيري كردند. با اين حال، حاميان اخوانالمسلمين در پاسخ به درخواست اخوانالمسلمين بعد از نماز جمعه در شهرهاي مختلف از جمله قاهره به خيابانها آمدند. شبكه الجزير حوالي ساعت 5 عصر ديروز از درگيريهاي شديد بين نيروهاي امنيتي با معترضان در نزديكي پل 15 اكتبر قاهره و شليك به سمت آنها خبر داد. بالگردهاي ارتش مصر نيز عصر ديروز بر فراز ميدان رامسيس محل اصلي برگزاري تظاهرات جماعت اخوانالمسلمين گشتزني كردند. براثر وقوع درگيري ميان نيروهاي امنيتي مصر و تظاهركنندگان درشهر اسماعيليه، چهار تن كشته و 11 تن ديگر مجروح شدند و در منطقه المنصوره نيز نيروهاي امنيتي به سوي تظاهركنندگان گاز اشك آور شليك كردند.
در استان قليوبيه مصر وضعيت بسيار فوقالعاده اعلام شد و تانكهاي ارتش با استقرار در مسير قاهره – قليوب و مسدود كردن جاده، مانع از تلاش هواداران اخوانالمسلمين براي ورود به قليوبيه شدند. خطوط راهآهن مصر نيز در چند منطقه توسط افراد ناشناس منفجر شده است و در برخي استانها نيز تظاهركنندگان خشمگين با حمله به پاسگاههاي پليس و نيروهاي امنيتي، خودروها و تجهيزات موجود در اين مراكز را به سرقت بردند. وزارت كشور مصر درپي حمله اعضاي اخوانالمسلمين به چند مركز دولتي و پليسي، با صدور بيانيهاي به پليس دستور داد كه براي مقابله با حمله معترضان به نيروهاي خود و مراكز دولتي از گلوله جنگي استفاده كند.
در مجموع به نظر ميرسد دستگيريهاي گسترده رهبران بلند پايه اخوانالمسلمين باعث شده كه معترضين دست به كار درگيريهاي گسترده، ولي سرگردان با نيروهاي امنيتي و راتش مصر شوند. جهاد الحداد سخنگوي اخوانالمسلمين مصر روز پنجشنبه در گفتوگو با رويترز كه از محلي نا معلوم انجام شد، گفت: اين گروه و متحدانش در حمله نيروهاي امنيتي به آنها متحمل ضربه شديدي شدهاند و توانايي خود را براي هماهنگي مركزي از دست دادهاند و حوادث خشونتآميز اخير به اين معنا است كه خشم مردم اكنون از كنترل خارج شده است. او گفت كه نميداند رهبران اخوانالمسلمين پس از حمله نيروهاي امنيتي به تحصنكنندگان حامي محمد مرسي رئيسجمهور بركنار شده مصر در كجا به سر ميبرند. الحداد با اشاره به خشم مخالفان از ارتش مصر گفت: «اوضاع اكنون خارج از كنترل است. اين نگرانيها همواره وجود داشت و با هر كشتاري افزايش مييابد».
السيسي به تماس اوباما جواب نداد
شوراي امنيت سازمان ملل متحد، روز پنجشنبه، در نشستي از تمام طرفها در مصر خواست به خشونتها در اين كشور پايان دهند و نهايت خويشتنداري را از خود نشان دهند. باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا هم در نخستين واكنش، خشونت عليه غيرنظاميان را به شدت محكوم و مانور نظامي مشترك امريكا با مصر را لغو كرد. اوباما گفت كه امريكا به مقامهاي مصر اطلاع داده كه مانور نظامي مشترك «ستاره روشن» را كه قرار بود ماه آينده برگزار شود، لغو كرده است. با اين حال، رسانههاي امريكايي اين واكنش امريكا را در مقايسه با شدت كشتارهاي ارتش ناكافي ميدانند. واشنگتن پس نوشت كه لغو رزمايش ستاره درخشان با مصر هيچ است. يو اس اس تودي هم از قول تحليلگران خواستار بازنگري دولت اوباما در روابط امريكا با مصر شد. يواساي تودي در ستون ديگري خواستار اين شد كه كمكهاي امريكا به مصر معلق شود. در مقابل، عدلي منصور، رئيسجمهور انتقالي مصر، در بيانيهاي، اظهارات باراك اوباما، رئيسجمهوري امريكا، در مورد تحولات اخير مصر را مردود دانست و گفت كه چنين سخناني ميتواند باعث تشديد خشونت شود. منابع وزارت دفاع مصر اعلام كردند: ژنرال عبدالفتاح السيسي وزير دفاع مصر سه تماس باراك اوباما رئيسجمهوري مصر را كه قصد داشت از مسائل جاري اين كشور مطلع شود بيپاسخ گذاشت. وزارت امور خارجه تركيه سفير اين كشور از مصر را فراخواند و مصر نيز سفير خود را از آنكارا فراخواند. انگليس سفير خود را از قاهره فراخواند و و كانادا سفارت خودش را در قاهره تعطيل كرد.
