
كنفرانس به اصطلاح دوستان سوريه براي چندمين بار در استانبول تركيه در حالي برگزار شد كه ابتدا قرار بود طي دو نشست به اتمام برسد، اما جر و بحثها و تداوم اختلافنظرها باعث شد كار شركتكنندگان براي دو جلسه ديگر هم تمديد شود و كار به جايي رسيد كه جان كري، وزير امور خارجه امريكا، بر همصدا شدن وزراي امور خارجه در اين كنفرانس اصرار كرد. سرانجام، كنفرانس با بيانيه ائتلاف ملي مخالفان و اظهار نظرهاي بعضي از افراد به پايان رسيد، اما هم از آن بيانيه و هم از برخي اظهارنظرها معلوم شد كه اين كنفرانس مثل نشستهاي متعدد قبلي نتيجه و برنامهاي مشخص به دنبال نداشته است و جمع شدن سران معارض حكومت سوريه با حاميان غربي- عربي خود باعث نشد تا نتايج مورد نظر آنها تأمين شود. سران معارض در اين كنفرانس خواهان حمله نظامي دولتهاي غربي به سكوهاي پرتاب موشكهاي اسكاد حكومت سوريه و اعمال منطقه پرواز ممنوع براي هواپيماهاي نظامي سوريه در شمال و جنوب اين كشور بودند كه تلاش آنان در كنفرانس بينتيجه ماند و نتوانستند دولتهاي غربي را متقاعد به اين درخواستها كنند. از سوي ديگر، لغو تحريم تسليحاتي سوريه از ديگر موضوعات مهم مطرح شده در اين كنفرانس بود كه عربستان و قطر به همراه انگليس و فرانسه خواهان آن بودند، اما مخالفت ديگر كشورهاي شركتكننده در كنفرانس باعث شد تا اين موضوع نيز منتفي شود.
طولاني شدن جلسات گفتوگو و بينتيجه ماندن اين موضوعات به خوبي نشان ميدهد كه پيچيدگي اوضاع سوريه آن قدر زياد است كه بيحاصل ماندن اين دست نشستها و كنفرانسها امري طبيعي است. درست يكي دو روز بعد از اين نشست استانبول، خبر ربوده شدن دو اسقف مسيحي در شمال سوريه منتشر شد. اسقف بولس يازجي و اسقف يوحنا ابراهيم از نواحي مرزي تركيه عازم شهر حلب بودند كه با حمله افراد مسلح مواجه شده و بعد از كشته شدن رانندهشان به اسارت گرفته شدند. ربوده شدن اين دو اسقف يك نمونه از تعرض معارضان مسلح سوري عليه اقليت مسيحي اين كشور است چنان كه اسقف ابراهيم پيش از اين به خبرگزاري رويترز گفته بود: «به مسيحيان به طور ددمنشانه حمله ميشود و آنها را به گروگان ميگيرند. بستگانشان براي آزادي آنها باجهاي سنگيني پرداختهاند». اين دست تعرضات به روشني حكايت از رشد خشونتهاي افراطي معارضان دارد، به خصوص اينكه محمد الجولاني، رهبر جبهه النصره سوريه، چندي پيش تبعيت گروه خود از القاعده و ايمن الظاهري، رهبر القاعده، را اعلام كرده بود. لازم به ذكر است كه جبهه النصره تنها گروه متحد القاعده در سوريه نيست و برخي گروههاي ديگر همانند احرار الشام نيز وجود دارند كه همانند القاعده حركت ميكنند. نفوذ و گسترش اين گروهها در سوريه تا حدي پيش رفته كه برخي ديگر به وجود چيزي به نام ارتش آزاد اطمينان ندارند و معتقدند كه نيروهاي لائيك يا دموكراتيك در سوريه آن قدر ضعيف هستند كه در برابر اين دست گروههاي افراطي و سلفي چندان قابل توجه نيستند. در واقع، امريكا يا آلمان مخالفت اصولي با فرانسه و انگليس بر سر لغو تحريم تسليحاتي سوريه و ارسال رسمي سلاح به گروههاي معارض ندارند، اما مسئله اين است كه سلاح به دست چه كسي خواهد افتاد و با آن چه خواهد كرد. در وضعيت فعلي، پاسخ روشني به اين مسئله نميتوان داد و حتي تأكيد ائتلاف ملي مخالفان سوريه در بيانيه خود مبني رد هر گونه عمل تروريستي و عدم استفاده از سلاح شيميايي و عدم تحويل سلاح به تندروها نيز جواب به اين مسئله نيست و نميتواند اطمينان خاطري به امريكا، آلمان و ديگر مخالفان لغو تحريم تسليحاتي سوريه بدهد. قطر و عربستان به همراه فرانسه و انگليس در استانبول سعي در متقاعد كردن ديگران براي لغو تحريم تسليحاتي داشتند، اما همين مسئله باعث شكست آنان شد، جدا از اينكه تشتت آرا بين گروههاي معارض نيز عامل ديگري در اين موضوع است. قرار گرفتن جبهه النصره زير پرچم القاعده و قرار گرفتن آن در برابر ديگر گروههاي معارض، قرار گرفتن ارتش آزاد در برابر گروه اخوانالمسلمين نشاندهنده شكافهاي عميق بين اين گروههاست كه حتي بر حاميان خارجي آنان نيز تاثير گذشته و باعث تفرقه بين آنها شده است.
اين وضعيت پيچيده موجب شده تا امريكا از حربه كمك مالي ۲۵۰ ميليون دلاري خود به معارضان استفاده كند تا گروههاي معارض و ديگر حاميان آنان را متقاعد كند به بيانيه ۲۰۱۲ ژنو توجه كنند. جان كري به همراه معاذالخطيب، رهبر ائتلاف ملي و احمد داوداغلو، وزير امور خارجه تركيه، گفت كه بايد به موازات بيانيه ژنو به دنبال راه حل سياسي بود و داوداغلو نيز سخنان او را تأييد كرد. اين سخن كري به معناي توجه او به وضعيت پيچيده سوريه به عنوان يك شمشير دو لبه است كه بايد با تسليح معارضان از تيز كردن هر دو لبه آن پرهيز كرد. هر چند فرانسه و انگليس اميد به نشست آينده سران اتحاديه اروپا در ماه آينده ميلادي و لغو تحريم تسليحاتي در آن نشست دارند، اما اين سياست امريكا و همراهي آلمان با آن كار آنان را سخت خواهد كرد، چراكه ارسال سلاح به سوريه به نفع هيچ كس نخواهد بود و جز گسترش تروريسم و خشونت در كل منطقه نتيجه ديگري نخواهد داشت.