مد و لباس چه بخواهيم و چه نخواهيم به يكي از اركان زندگي امروزيمان تبديل شده به همين خاطر هم است كه طي يكي دوسال اخير شاهد برگزاري نمايشگاههاي رسمي مد و لباس هستيم. هر چند انواع زيرزميني آنها نيز به قوت خود باقي است! دومين جشنواره و نمايشگاه مد و لباس فجر اما هيچ خير و بركتي هم كه نداشته باشد به دليل فراهم آوردن فضايي براي حضور دانشگاهها سبب شد تا دانشجويان رشتههاي وابسته به مد و لباس، مجالي براي ارائه و ديده شدن طرحهايشان داشته باشند و بنا به تعبير بسياري از اين دانشجويان فراهم شدن شرايط ثبت معنوي آثار مهمترين مسئلهاي است كه توانسته است رضايت اين افراد را جلب كند.
چهرههاي پنهاني دنياي مد و لباسبا به پايان رسيدن دومين جشنواه مد و لباس فجر، حكايت چالشهاي اين حوزه همچنان باقي است، اصلاً خوب كه نگاه كني، ميبيني داستان پوشش با خلقت انسان آغاز شده و تا زماني كه ما آدمها روي اين كره خاكي زندگي ميكنيم، ادامه دارد. بهتر كه نگاه كني درمييابي اصل و منشأ مد نيز بنا به همين نياز و خواسته انسانها بهوجود آمده است و همين نياز دروني فرصتي را در اختيار سوءاستفادهكنندگان قرار داده است تا با ايجاد مدهاي نامناسب از آب گلآلود پول صيد كنند! علاوه بر اين همين مدها گاهي دستمايهاي است تا ديگر كشورها و گردانندگان اصلي صنعت مد در دنيا، فرهنگ و سبك زندگي مردم ديگر كشورها را براي صيد بيشتر پول دستخوش تغيير نمايند. بدحجابيهاي سطح جامعه هم هرچند حكايتگر بازارگرداني ديگران در كشور ماست اما ريشههايش به بيتوجهي نسبت به علم طراحي لباس و طراحان لباسي است كه از رهگذر دانش حرفهاي زيادي براي گفتن دارند اما فضايي براي نمايش ايدهها و تواناييهاي آنها نيست پس براي ديده شدن و پيدا كردن جايگاهي در اين آشفته بازار ناگزيرند يا همرنگ جماعت شوند و مدها و مدلهايشان شبيه همان چيزهايي باشد كه در شوهاي زيرزميني به نمايش درميآيد و توليدكنندگان انبوه نيز به دليل بازار بهتر اين مدها گوشه چشمشان همواره به چنين مدلهايي است يا همانند خيل عظيم فارغالتحصيلاني كه شغلشان با تحصيلاتشان نميخواند آنها هم به سراغ كاري به جز طراحي لباس بروند. از همين رو است كه برخي از طراحان لباس وقتي حرفهاي ميشوند به سراغ طراحي لباسهاي به نمايش درآمده در شوهاي زيرزميني ميروند يا طراحان شوهاي زيرزميني به سراغشان ميآيند هر چند اين شوها اغلب از آن سوي مرزها هدايت ميشوند اما اساساً آيا راه انداختن شوي لباس زيرزميني بدون حضور طراح لباس امكانپذير است؟
روي ديگر اين سكهاين اما فقط يك روي سكه و يك طرف ماجراست و روي ديگر اين سكه و نكته اساسي كه در اين سالها كمتر ديده شده اين است كه طرحهاي متناسب با سبك زندگي ايراني- اسلامي چقدر ديده ميشود و آيا مجالي براي ارائه چنين طرحهايي وجود دارد؟ توليدكنندگان چقدر به سراغ چنين طراحاني ميروند و با آنها قرارداد كاري ميبندند؟ اصلاً آيا اين طرحها در جامعه براي خودش جا باز ميكند يا مردم آنقدر چه در شوهاي زيرزميني و چه در فروشگاههاي روزميني مانتوهاي فشن ديدهاند كه اين لباسهاي بومي اسلامي به چشمشان آشنا نيست و براي برقراري ارتباط با آن نيازمند سياستگذاريهاي تبليغي تازهاي هستند؟
توجه به دانشآموختگان رشته طراحي لباس در جشنواره مد و لباس فجردومين جشنواره مد و لباس فجر اما حضور دانشگاهها و دانشگاهيان را هم تجربه كرد و اين موضوع به رغم تمام كاستيها و اشكالاتي كه در اين جشنواره ديده ميشد، يك نقطه قوت به شمار ميآمد. چند كلمه حرف زدن با برگزيدگان اين جشنواره نيز نشان ميداد، حتي اگر از جوايز يا خريد امتياز طرحشان راضي نباشند، از ثبت معنوي كارهايشان راضياند و برايشان خيلي ارزشمند است. به گفته مدير گروه زنان و خانواده دفتر مطالعات و برنامهريزي فرهنگي وزارت علوم نيز استقبال دانشگاهها به منظور شركت در دومين جشنواره مد و لباس فجر چشمگير بود و ۴۴ دانشگاه در نمايشگاه مد و لباس فجر حضور يافته بودند. دانشگاه فني و حرفهاي در ميان ساير دانشگاهها بيشترين سهم را در ارائه لباس داشتند.
مانتوهاي فشن هم فشنتر! در اين نمايشگاه فقط وقتي به غرفههاي دانشگاهي سر ميزنيد، حتي طرحهايشان را هم به شما نشان ميدادند و به هيچ وجه نگران نبودند، نكند شما هم بخواهيد از روي اين طرحها كپيبرداري كنيد. درست برعكس ديگر غرفهها كه حتي شما را از تصويربرداري از طرحهايشان هم منع ميكردند. مسئول يكي از غرفههاي دانشگاهي در گفتوگو با «جوان» ميگويد: دانشجويان ما لباسهاي بسيار زيبايي را در انواع و اقسام لباس مجلسي، مانتو و لباس پوشيده طراحي كردهاند اما چون اين نمايشگاه براي لباسهاي پوشيده و اسلامي بود ما طرحهاي پوشيده و مانتوها را براي ارائه آوردهايم. در يكي ديگر از اين غرفهها خانم متصدي با خوشرويي ضمن آنكه طرح و اتود كارهاي دانشجويان را به ما نشان ميدهد، ميافزايد: اينها طرحها و اتودهاي گوناگوني است كه دانشجويان ارائه ميكنند و پس از تصويب و تأييد استاد، كار به مرحله دوخت ميرود. هر چند در همين غرفهها با مانتوهايي مواجه ميشديد كه حتي از مانتوهاي فشن هم فشنتر بودند! اما به هر تقدير خوشبينانهاش اين است كه اينها هم نمونههايي از توانايي طراحان لباس داخلي است.
ثبت معنوي اثر ارزشمندترين رخداد فاطمه احمدي اما يكي از برگزيدگان جشنواره در بخش دانشجويي است. اين دانشجوي طراحي لباس كه در مقطع كارشناسي ارشد درس ميخواند، در گفتوگو با «جوان» درباره دليل برگزيده شدن طرحش ميگويد: من خودم فرد سادهپوشي هستم و طرحي هم كه ارائه دادم، طرحي با خطوط بسيار ساده بود و فكر ميكنم همين سادگي هم نظر كارشناسان جشنواره را جلب كرده باشد. وي در رابطه با جوايز جشنواره ميافزايد: خود من هنوز چكم را نگرفتهام اما ارزشمندترين مسئله براي من و ديگر دانشجويان رشته طراحي لباس امنيت خاطري است كه با ثبت معنوي اثر به دست ميآوريم در حالي كه قبلاً چنين آرامشي وجود نداشت. به گفته اين طراح لباس بر اساس داوريهاي صورت گرفته، امتياز طرحهاي ارائه شده از ۸۰۰ هزار تومان تا ۳ ميليون تومان خريداري شده است. احمدي ميافزايد: برخي از دوستان از اين شرايط راضي نيستند اما به نظر من منصفانه است و لااقل در گام نخست شرايط خوبي به شمار ميرود.
سرنوشت طرحهاي دانشجويي فاطمه بلغاني، مدير گروه زنان و خانواده دفتر مطالعات و برنامهريزي فرهنگي وزارت علوم با بيان اينكه لباسهاي حاضر در بخش دانشگاهي نمايشگاه مد و لباس فجر شامل لباسهاي بومي و محلي هم ميشوند، گفته بود: بخشي از لباسهاي حاضر در نمايشگاه پس از داوري و ارائه امتياز لازم در ژورنال طرح پرنيا و در مكانهايي كه دانشگاهها براي ارائه اين طرح آماده خواهند كرد، به نمايش گذاشته ميشود. بلغاني در ادامه اعلام كرد كه بخش كوچكي از لباسهاي دانشجويي حاضر در نمايشگاه مد و لباس فجر براي فروش عرضه شدهاند، از سوي ديگر لباسهايي كه حائز بهترين امتياز ميشوند، براي فروش عرضه خواهند شد. وي همچنين درباره آخرين وضعيت لباس دانشجويي پرنيا در دانشگاهها گفت: نخستين دانشگاه پيشگام در اين خصوص دانشگاه الزهرا(س) است كه دبيرخانه منطقه يك در استان تهران را بر عهده دارد و هماكنون در مراحل طراحي مكان ارائه ژورنال پرنيا قرار دارد. به گفته بلغاني، تاكنون حدود ۵۰ تا ۶۰ دانشگاه استان تهران و برخي شهرستانها براي ارائه لباسهاي دانشجويي اعلام آمادگي كردهاند.
به شرطي كه...جشنواره مد و لباس فجر تنها نمايشگاهي براي ارائه مد و لباس نبود بلكه اين جشنواره تواناييهاي طراحان مد و لباس ايراني را به خوبي نمايش داد؛ دانشجويان باانگيزهاي كه نيازمند حمايتند تا بهترين لباسها و مدهاي متناسب با ارزشها و سبك زندگي ايراني-اسلامي را طراحي كنند، البته به شرطي كه جدي گرفته شوند.
