
ساعت ۵ صبح روز گذشته مرد ۳۸ سالهاي كه شش سال پيش دست خود را در يك حادثه بر اثر كار با چرخ گوشت از دست داده بود به اتاق عمل رفت تا به همت تيم پزشكي بيمارستان ۱۵ خرداد طي عمل جراحي مهمي كه براي نخستين بار در خاورميانه انجام ميشد با گرفتن پيوند از جوان ۲۵ سالهاي كه دچار مرگ مغزي شده بود، دوباره حس دست دادن و دست گرفتن را تجربه كند.
نخستين پيوند دست در جهان اسلام ۵/۸ ساعت عمل نفسگير به همت جراحان خبره بيمارستان پانزده خرداد در جريان بود و در طول اين مدت چشمهاي زيادي به در اتفاق عمل دوخته شده بود؛از خانواده اهدا كننده و گيرنده پيوند گرفته تا اعضاي انجمن پيوند ايران و ديگر پزشكاني كه اين اتاق مهم علمي را پيگيري ميكردند.
حوالي ساعت ۱۱ صبح سر و كله رسانهها هم پيدا شد؛ اين عمل آنقدر با اهميت بود كه برايش نشست خبري برگزار كنند.
«خون در رگهاي دست پيوند زده شده جريان پيدا كرد» دكتر علي اكبر ولايتي اين خبر را اعلام كرد. وي با اشاره به نخستين پيوند «دست» از فرد مرگ مغزي به بيمار فاقد دست در كشورمان گفت: نخستين پيوند دست در جهان اسلام باعث افتخار متخصصان ايراني است.
ايران چهارمين كشوري است كه دست پيوند ميزند رئيس بيمارستان ۱۵ خرداد و مسئول اين تيم جراحي درباره اهميت اين عمل گفت: پيوند دست قطع شده فرد به خودش بارها در كشور انجام شده است اما اهميت اين عمل جراحي در اين است كه دست از جسد به فرد زنده پيوند شد. اين كار براي اولين بار در كشور و اولين بار در منطقه خاورميانه و كشورهاي منطقه شرق مديترانه انجام شده است. دكتر عبدالجليل كلانتر هرمزي افزود: تاكنون فقط كشورهاي امريكا، چين و فرانسه توانستهاند عمل پيوند دست را انجام دهند. وي از ۱۱ سال انتظار براي فراهم آمدن شرايط پيوند دست خبر داد و با بيان اينكه مجوزهاي شرعي اين پيوند از مراجع گرفته شده است، اظهار اميدواري كرد كه با رضايت خانوادهاي كه اعضاي فرزند خود را اهدا ميكنند اين روند پيوند در كشور تسريع شود چراكه هم اكنون شاخص پيوند در كشور بسيار بالا است و بايد در حد جهاني شود.
انجام پيوند صورت در آينده نزديك به گفته كلانتر هرمزي با توجه به آمادگي تيم پيوند و تهيه داروهاي مورد نياز، احتمال موفقيت ۷۰ درصدي اين پيوند وجود دارد هر چند براي نظر دادن درباره موفقيت قطعي آن يك هفته تا ۱۰ روز زمان لازم است. رئيس بيمارستان ۱۵ خرداد برنامههاي آينده جراحان چيرهدست اين مركز را انجام عمل پيوند صورت عنوان كرد، البته به شرطي كه دهندهاي پيدا شود و خانوادهاي براي اين كار رضايت دهند.
دكتر ولايتي هم كارت اهداي عضو دارد بي ترديد بخشي از اين عمل موفقيتآميز را مديون خانوادهاي هستيم كه امروز در غم از دست دادن عزيزشان داغدارند، اما با گذشت و رضايت خود سبب شدند تا باب جديد از پيشرفت دانش و تكنولوژي در كشورمان باز شود.
دكتر علي اكبر ولايتي هم با اشاره به اهميت رضايت خانواده فردي كه مرگ مغزي شده اعلام كرد: خود من هم كارت اهداي عضو دارم، بنابراين از اعضاي من و افرادي كه كارت اهداي عضو دارند به راحتي ميتوان در شرايط پيوند استفاده كرد. ظاهراً به جز دكتر ولايتي يك ميليون نفر ديگر هم كارت اهداي عضو دارند اما تعداد موارد پيوند در ايران به ۲۵ در ميليون نفر رسيده است اگرچه استاندارد جهاني آن ۳۵ ميليون نفر است. به گفته مشاور عالي رهبر انقلاب پيوند كليهها، ريه، قلب و قرنيه از نمونههايي است كه اگر به خوبي استفاده شود، شش نفر با پيوند آنها نجات پيدا ميكنند.
مرور كتاب افتخارات ۳۴ ساله در دانش پزشكي انجام يك عمل جراحي مهم براي نخستين بار در كشور و حتي جهان، هرچند احساس غرور و افتخارمان را تحريك ميكند اما ديگر پرداختن به كارهاي سخت و حتي غير ممكن، سالهاست برايمان عادي شده و هر ورق از تقويم سالهاي پس از پيروزي انقلاب پر است از افتخارآفرينيهاي مردم و دانشمندان متعهدي كه حماسههاي ماندگار علمي و ايدئولوژيكي خلق ميكنند. شايد ذكر مهمترين دستاوردهاي دانش پزشكي در سالهاي بعد از انقلاب نيز خود كتابي قطور شود اما در اينجا جا دارد برخي از مهمترين اين دستاوردها را مرور كنيم.
امروز هيچ دردي در كشور بدون درمان نيست نخستين عمل پيوند كبد در ايران و خاورميانه، در ارديبهشت ماه سال ۱۳۷۳ در بيمارستان نمازي شيراز انجام شد. سال ۱۳۸۱ سالي بود كه براي نخستين بار عمل پيوند ريه روي يك بيمار انجام شد. پيوند قلب، كليه و پيوند سلولهاي بنيادي مغز استخوان هم از ديگر عملهايي است كه امروزه در كشورمان به راحتي انجام ميشود تا بدانجا كه ايران با سالي ۴۰۰ پيوند، جزو سه كشور برتر دنيا در پيوند مغز استخوان به شمار ميرود. نخستين پيوند چشم به روش سلولهاي بنيادين هم چند ماه پيش روي كودكي چهار ساله در بيمارستان محك با موفقيت صورت گرفت. اولين عمل جراحي پيوند لايهاي قرنيه با ليزرفمتوسكند بدون استفاده از بخيه توسط رئيس قطب چشم پزشكي دانشگاه علوم پزشكي شهيدبهشتي و تيم وي در مركز پزشكي لبافينژاد هم سبب شد تا بيماري با مشكل كدورت قرنيه، بينايي خود را به دست آورد و اينها قطرهاي از درياي بيكران موفقيتهاي متخصصان و پزشكان ايراني است. تمام اين پيشرفتها در حالي است كه ۳۴ سال پيش بسياري از پزشكان حاضر در كشور هندي و پاكستاني بودند و مردم ما براي درمان بيماريهايي ساده مجبور بودند، درد غربت به جان خريده و راهي كشورهاي اروپايي شوند. امروز اما ديگر هيچ دردي در داخل كشور بدون درمان نيست.