ايران اسلامي، سرزمين مقدس و ممتاز در حوزه تربيت و پرورش، رشد و تقويت علوم و سرمايههاي انساني است كه در پويه تاريخ، همواره بسان نگيني درخشان بر تارك تاريخ درخشيده است، چه بسيار فرهيختگان و نامآوراني كه در جاي جاي اين مرز و بوم، گمنام و بينام زيستهاند، اما آثارشان زيبنده تاريخ است. در اين ميان خطه عالمخيز و مجتهدپرور قم سهم عظيم و شايستهاي در پرورش انسانهاي الهي داشته و با نگاهي به ميراث معنوي و گنجينههاي نهفته در اين قطعه طلايي از بهشت علم، حكمت و معنويت، نمايانگر نقشآفريني قم در اعتلاي حيات مذهبي، فرهنگي و علمي ايران اسلامي است. در راستاي صيانت از سرمايههاي گرانقدر انساني اين خطه مقدس و پاسداشت مفاخر ديني، فرهنگي و معرفي چهرههاي برجسته و نيز احياي آثار و مواريث مكتوب بزرگان حوزههاي دين و دانش و بنا به پيشنهاد اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان قم، شوراي فرهنگ عمومي استان قم افتخار دارد، سلسله نشستها و بزرگداشتهايي را براي تحليل از آن مردان الهي به تصويب برساند و با معرفي «اسوههاي حسنه» دوران معاصر نقش والاي خويش را در معرفي الگوهاي برتر زندگي انساني به جوامع بشري بهخوبي ايفا كند.
يكي از اين رجال بزرگ، مرجع عاليقدر و عظيمالشأن جهان اسلام حضرت مستطاب استاد الفقها و المجتهدين و فقيه اهل بيت عصمت و طهارت، آيتاللهالعظمي حاج سيدمحمدرضا موسوي گلپايگاني هستند كه از جمله بزرگترين نمونههاي فقاهت خالص شيعي در اين عصر و احياكننده معارف جعفري و فقه جواهري به شمار ميرفتند؛ بزرگ مرجعي كه حافظ، نگهبان حوزه و روحانيت شيعه در قم و ساير بلاد و اقطار عالم بود و مدافع غيور مكتب اهل بيت(ع) در بحرانها و مخاطرات در نزد اهل نظر شناخته ميشد، وجود پاكي كه علاوه بر تدريس دورههاي عالي حوزوي با وجود منزه و بيشائبهاش و با اخلاص و اخلاق الهياش مربي بينظير براي جوامع اسلامي و استاد بيبديل اخلاق و عرفان عملي براي جامعه روحانيت و اسوه، الگو و مقتداي صالحان و پاكان بود. او از جمله نادرمرداني بود كه كلام حق را از مأذنه مصحف الهي شنيد و با تمام جان خويش لبيك اجابت گفت و همراه با قافله عارفان عاشق «فَلَوْلاَ نَفَرَ مِن كُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَآئِفَةٌ» بار سفر بست و كوس عزيمت از ديار آشنا به وادي غربت و بلا كرد. همچون پروانگان عاشق به دنبال جمال نوراني علم از اين سو به آن سو شتافت تا توشه «لِّيَتَفَقَّهُواْ فِي الدِّينِ» را زاد و راحله خويش كند، آن رادمرد از جمله غواصان بحر علم الهي بود كه به اندك پشيزي از آذوقه بسنده كردند و به جرعه آب و لقمه ناني سر كردند تا بتوانند اين رسالت عظمي را كه صيانت و حفاظت از ميراث انبيا و ائمه طاهرين(ع) است بر دوش موثق خويش متحمل شوند و بر امواج مواج اقيانوس نفس خود فائق آيند و بر بلنداي قله علم و عمل واصل شوند تا معناي حقيقي و واقعي «وَ لِيُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ» را از كردار، رفتار و گفتار خود به بيداري، هوشياري و آگاهي انسانها تحقق بخشند و خود قافلهسالار كاروان دين و مرزبان انديشه بشري شوند تا روشنگر نسلها و عصرها و مشعل هدايت در دل تودهها باشند كه «وَ لْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ» را محقق سازند و با برافراشتن پرچم «وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ» ملتها را پايبند اصول معنوي و خصايص اخلاقي كنند و روح آزادگي و جوانمردي، غيرت، حريت و حميت را در آنان زنده نگاهدارند كه استعمارگران نتوانند بر سرمايههاي طبيعي و منابع سرشار خدادادي آنها دست يابند و سجاياي عاليه انساني و اصول اخلاقي را از آنان به يغما ببرند و با پوچ كردن شخصيت آنها، آنان را فاسد، زبون، بياراده و خودباخته، عياش و بيتفاوت سازند تا بتوانند بر نقشههاي شوم خود بهتر فائق آيند. اينانند مفلحون، رستگاران، ناديان نداي محمدي و فرياد علوي به صلح، امنيت، عدالت، شرافت، ديانت، حقيقت، انسانيت، سياست، سيادت، شهامت، شهادت و مروت در مقابل ناديان كفر و الحاد، ظلم، جنگ، خونريزي، خباثت، شقاوت و جنايت. بزرگ فقيه دوران معاصر حضرت آيتاللهالعظمي آقاي حاج سيدمحمدرضا موسوي گلپايگاني كه از صدرنشينان همه اين ويژگيهاي الهي بود، عالمي پارسا، فقيهي وارسته، اصولي، توانمند، زعيمي سياستمدار، اسوه جهاد، اجتهاد، مظهر زهد، تقوي، ملجأ بيپناهان، مرجع شيعيان، مأمن امن و امان، سايه آسايش عباد، مايه آرامش بلاد و از جمله فحول فقها و اكابر روزگار و چشمه جوشان فضائل و مناقب بود، او صاحب اسرار و حقايقي عظيم و همتي بس والا و مرد حقي بود كه سراسر وجودش بندگي و اخلاص بود؛ شخصيتي كه به فرموده مقام معظم رهبري، حضرت آيتاللهالعظمي خامنهاي يكي از موفقترين و سعادتمندترينها بود و ۳۲ سال مرجع تقليد، حدود ۷۰ سال مدرس حوزه و ۸۵ سال سرگرم فراگرفتن و آموختن فقه آلمحمد بودند. آيتاللهالعظمي گلپايگاني از نادر مراجع و شخصيتهاي بانفوذ مذهبي ايران اسلامي در دوران معاصر است كه توانست با طرح ديدگاههاي فقهي و اجتماعي خود مورد استقبال ميليونها نفر از جوامع اسلامي قرار گيرد. ايشان علاوه بر تحصيل نزد اساتيد برجسته حوزههاي علميه خصوصاً مرحوم آيتاللهالعظمي حاجشيخ عبدالكريم حائري، مؤسس حوزه علميه قم و توجه به امر تدريس و حل و فصل مشكلات مردم از پرداختن به امور سياسي و اجتماعي نيز غافل نبود. از بدو حركت انقلابي رهبر عظيمالشأن انقلاب اسلامي، حضرت آيتاللهالعظمي امام خميني ايشان نيز با حمايت از معظمله در مقابل اقدامات ضدمذهبي رژيم شاه ايستادگي كرد و اعلاميه اعتراضآميزي نسبت به لايحه انجمنهاي ايالتي و ولايتي صادر كردند، عدم ملاقات با سران رژيم گذشته و فرستادگان دربار پهلوي، تحريم برنامههاي اوقاف دوره گذشته، اقدام عليه تغيير تاريخ از هجري به شاهنشاهي، اعتراض شديد عليه بيبند و باري و فساد، فرستادن نامه سرگشاده و اعتراض به حكام طاغوتي، حمايت از قيام و شخصيت و موقعيت حضرت امام و صدها مورد ديگر از جمله اقدامات مبارزاتي اين چهره نستوه و مبارز است. حمله به مراسم سالروز شهادت حضرت امام صادق(ع) در فروردين ۱۳۴۲ در مدرسه فيضيه قم كه از طرف ايشان برگزار شده بود، نشانه خشم و هراس رژيم از نهاد مرجعيت و خصوصاً آيتاللهالعظمي گلپايگاني است. تأثير اعلاميههاي ايشان به مناسبتهاي مختلف و بهويژه در ۱۹ دي ۱۳۵۶ و حمايت ايشان از مقام مرجعيت حضرت امام خميني و تسريع در روند مبارزه بر هيچ انسان منصفي پوشيده نيست. در عين حال صيانت از حريم حوزههاي علميه را از وظايف جدي خود ميدانست و نسبت به حفظ حرمت مراكز علمي و ديني بسيار حساس بود. تلاش خالصانه آن فقيه آگاه در حمايت از حكومت اسلامي و نظام سياسي جمهوري اسلامي ايران و رهبر حكيم انقلاب اسلامي حضرت امام خميني و نيز موقعيت والاي او به عنوان مرجع تقليد شيعيان، امكان پذيرش عمومي تشكيل حكومت بر اساس دين و مذهب حقه جعفري را فراهم كرده و انديشهها و مواضع فقهي و سياسي ايشان در ايجاد تحول اساسي در جامعه اسلامي بسيار كارساز بود، آيتاللهالعظمي گلپايگاني يكي از اركان انقلاب شكوهمند اسلامي ايران و از پشتوانههاي نظام مقدس جمهوري اسلامي بودند و در اين مسير نوراني تا پايان عمر مبارك خويش چون كوه محكم و استوار بودند. اثر ارجمند «نقش آيتاللهالعظمي گلپايگاني در دفاع مقدس» گوشههايي از منش سياسي آن فقيد سعيد را نمايان ساخته است. اين اثر از سوي دبيرخانه كنگره «فقيه آگاه» در ۲۷۰ صفحه روانه بازار كتاب شده است.
