اين روزها در بازارهاي مختلف هر كسي ساز خود را مينوازد و هنوز سيستمي كه بتواند اين سازهاي ناكوك را زير سايه يك مديريت واحد و منطقي در بياورد نتوانسته نقشآفريني كند، اين درحالي است كه تنظيم بازارهاي مختلف از جمله خودرو، مسكن، مواد غذايي، ارز و... با چالش همراه است و دولت تاكنون نتوانسته در ميدان تنظيم بازار به طور مؤثر ظاهر شود.
نبود اطلاعات دقيق از وضعيت عرضه و تقاضا درحوزه بازار تمامي كالاها موجب شده تا برخي از اخلالگران و سوداگران نهايت بهره برداري را به عمل آورند و در شرايطي كه بازار مه آلودتر نسبت به گذشته است سودهاي كلان به جيب بزنند. اين درحالي است كه مسئولان دولتي نيز مدتي است كه حتي درصدد ارائه خبري كه به تنظيم بازار و حاكم شدن جو رواني كمك ميكند نيز برنميآيند چه برسد به آنكه بخواهند قيمتها را همچون ترازويي كه دريك كفه آن تقاضا و دركفه ديگر عرضه قرار گرفته است تنظيم كنند.
صرفنظر از ديگر بخشهاي اقتصادي در اين گزارش سعي ميكنيم به مشكلات قيمت در بازار مسكن بپردازيم زيرا با وجودي كه به گفته وزير راه و شهرسازي عرضه از تقاضاي موجود در بازار مسكن پيشي گرفته است اين بازار دچار تشنج قيمتها شده است.
مطابق گفته علي نيكزاد وزير راه و شهرسازي، در طول پنج سال، دولت و بخش خصوصي براي نخستين بار ۵/۵ ميليون واحد مسكوني را از سال ۸۵ تا ۹۰ احداث كرده و ۴۰۰ هزار واحد مسكوني مازاد داريم. از سال ۱۳۸۶ كه دولت وارد مرحله اجراي مسكن مهر شد، تا كنون بيش از ۳ ميليون واحد مسكوني مهر ساخته شده و بخش زيادي از آن تحويل داده شده و مابقي تا پايان دولت دهم به متقاضيان تحويل داده ميشود.
نبود قيمتهاي رسمي درحوزه مسكن موجب شده تا قيمت مسكن به طور خودسرانه در بنگاههاي معاملات ملكي تعيين شود البته قيمت پيشنهادي مالك نيز در قيمتگذاريها مورد نظر قرار ميگيرد، اين درحالي است كه لزوماً قيمت موجود دربازار مسكن نميتواند قيمت برحسب ارزش ذاتي مسكن باشد اما به دليل وجود نداشتن متولي جهت كشف قيمت حقيقي مسكن، قيمتهاي خودسرانه در بازار حكومت ميكند البته مسئولان سعي كردند تا از طريق راهاندازي پورتالي قيمت در بازار مسكن را دقيقاً معين كنند ولي در اين زمينه ناموفق بودهاند.
با توجه به سرمايهگذاري هنگفتي كه دولت دربخش مسكن در قالب طرح مسكن مهر انجام داده است و با توجه به وعدههايي كه مكرراً براي تأثيرگذاري مسكن مهر بربازار مسكن عنوان شده، طبيعي است كه مديران و مسئولان در اين زمينه نتوانند پيشبيني واقع بينانهاي از اين بازار داشته باشند اما آيا به راستي قيمتهاي مسكن كه هر روز ما در جرايد ميبينيم كاذب و فانتزي است و با اين قيمتها معاملهاي انجام نميشود.
چطور ممكن است كه اين همه واحد مسكوني درقالب مسكن مهر به بازار عرضه شود و آن وقت قيمت مسكن افزايش پيدا كند؟ دركجاي دنيا افزايش عرضه يك كالا، گراني آن را به دنبال دارد؟
بيشك مسئولان بايد بدانند كه وضعيت قيمت مسكن در كلانشهرها متفاوت نسبت به ساير مناطق است از اين رو تحت كنترل درآوردن بازار مسكن دركلانشهرها نيازمند برنامههاي متفاوتي نسبت به ساير مناطق كشور است با اين حال نبايد فراموش كرد دلالان و سوداگران درصدد خواهند بود هر چه بيشتر گراني بازار مسكن را تبليغ كنند و حتي خبر ثبات، ارزاني يا تركيدگي حباب مسكن را نزد عوام به باد تمسخر بگيرند. در اين حالت چون ثبات يا ارزاني مسكن از نظر عامه مردم (به دليل روند رو به رشد سطح عمومي قيمتها) غيرمنطقي به نظر ميرسد، اين امكان وجود دارد كه عامه مردم، مرعوب بازار مسكن شوند!
اين موضوعات ما را به اين نتيجه ميرساند كه بازار مسكن در ايران، بازاري غيرمنطقي است و اگر كسي ميخواهد بازار مسكن را مديريت كند، ابتدا بايد بر غيرمنطقي بودن بازار، فائق آيد.
نقش حاكميتي و شيوه اطلاع رساني مسئولان در اين دوره، بيشترين اثر را خواهد داشت اما شرط اساسي آن، اين است كه براي جا انداختن اين موضوع و تحليل آن بايد از اهل فن كمك بگيرند و به صورت مستمر روند اطلاع رساني را انجام دهند! زيرا بازار مسكن كه قيمت نيز بخشي از آن است احتياج به رسيدگي دارد.
