وضعيت امروز جهان اسلام به گونهاي است كه وحدت ميان مسلمانان به يك امر ضروري تبديل شده است. در اين ميان به باور كارشناسان، رسانههاي جهان اسلام ميتوانند نقش مؤثري در ايجاد وحدت و زدودن موانع پيش روي اين وحدت در جهان اسلام ايفا كنند؛ چراكه با توجه به گسترش روزافزون رسانهها اين ابزار ارتباطي و تبليغاتي ميتوانند در وحدت جهان اسلام به شدت منشأ اثر باشند. دراين ميان نبايد فراموش كرد كه همزمان با فعاليت رسانههاي جهان اسلام رسانههاي غربي هم تبليغات گستردهاي در ايجاد تفرقه و شبههافكني در وحدت مسلمانان انجام ميدهند.
هر دو اين مسائل سبب شده كه نقش رسانههاي جهان اسلام در عصر امروز به عنوان عنصري كليدي در خنثيسازي توطئهها برجهان اسلام به حساب آيد. رسانههايي كه با توجه به گسترش روزافزون آنها در جهان اسلام با استقبال بسيار زيادي روبهرو شدهاند. امروزه در بسياري از كشورهاي اسلامي چه رسانههاي شيعه و چه رسانههاي سني به آساني از طريق ماهوارهها در اختيار هستند و همين مسئله پتانسيل مناسبي را براي ايجاد وحدت جهان اسلام در اختيار اين رسانهها قرار داده است.
سهيل سماوات، كارشناس ارتباطات در اينباره براين باور است كه شبكههاي برون مرزي در جهان اسلام رو به گسترش هستند و همين امر سبب شده تا جهان اسلام با فضايي مدرن براي انتقال مفاهيم خود روبهرو شود. به باور سماوات اين مسئله ميتواند منجر به گسترش هژموني ارتباطي جهان اسلام شود اما اين مسئله در صورتي رخ خواهد داد كه برنامهريزي منسجمي در پشت آن نهفته باشد.
سهيل سماوات در ادامه ميافزايد: به عنوان نمونه در مسائل مشترك در جهان اسلام رسانههاي كشورهاي مسلمان بايد خط و خطوطي مشخص داشته باشند؛ چراكه در غير اين صورت اين رسانههاي غربي هستند كه از هرگونه اختلاف محتوايي شديد در رسانههاي جهان اسلام سود ميبرند وآن را به عنوان سند تفرقه برجسته ميكنند.
صحبتهاي اين كارشناس رسانه در حالي است كه در چندين ماه گذشته برخي از كشورهاي غربي اقدام به تأسيس شبكههايي كردهاند كه از امريكا پخش ميشود. اين رسانهها در اغلب موارد با پوشش مذهب سني يا شيعه به بحث و گفتوگو به مسائل ديني- اسلامي ميپردازند. در بسياري از اين برنامهها اين مسئله ديده ميشود كه دائماً مسائل اختلافانگيز ميان شيعه وسني به شكل قابل توجهي برجسته و بيان ميشود.
سهيل سماوات، پژوهشگر ارتباطات خاطرنشان ميكند: بحث پيرامون افكار شيعه و سني در اين رسانهها تنها با اهداف مشخص غربي صورت ميگيرد. به عنوان نمونه در اكثريت آنها به گروه مقابل توهين ميشود، يعني شبكه امريكايي كه با عنوان شبكه شيعيان كارخود را آغاز كرده به شدت به اهل تسنن توهين ميكند يا برعكس اين اتفاق رخ ميدهد. كاملاً آشكار است كه آنان سعي دارند تا از تاكتيكهاي رسانهاي در جهان اسلام تفرقه ايجاد كنند. اين شبكهها اصلاً شناسنامهدار نيستند و حتي حاضر نميشوند تا مخاطب خود را از مكاني كه از آن پخش ميگردند، مطلع كنند.
در اين ميان بايد به اين مسئله اشاره كرد كه تمام اينگونه شبكهها با هزينههاي قابل توجه و برنامههاي هدفمندي از سوي كشورهاي غربي تأسيس شدهاند تا اختلافات ميان مسلمانان را از طريق فريب افكار عمومي جهان اسلام برجسته و مسلمانان را تحريك كنند.
در بسياري از اينگونه رسانهها به طرف مقابل توهين ميشود و به تمام مقدسات و مسائل حائز اهميت براي او توهين ميشود. پيام بخشي، كارشناس ارتباطات در اينباره خاطرنشان ميكند: اين رسانهها از تاكتيك تمركز و تأكيد استفاده ميكنند. آنان آنقدر افكار تفرقهافكن را تكرار ميكنند كه مخاطب مسلمان ديگر راهي جز پذيرش اين پيام رسانهاي كاذب ندارد. در واقع اولين مسئلهاي كه در اين رسانهها دائماً بر آن تأكيد ميشود اين است كه شيعه و سني هيچگاه نميتوانند اتحاد داشته باشند و اين مسئله در شرايط محال رخ ميدهد. به باور پيام بخشي در صورت مقايسه اين شبكهها با شبكههاي خبري يا غيرخبري كه از داخل جهان اسلام پخش ميگردد متوجه اختلاف محتوايي آنها خواهيم شد؛ چراكه در شبكههاي به ظاهر اسلامي لسآنجلسي هيچ بحث علمي صورت نميگيرد و تنها بر نقاطي تأكيد ميشود كه ايجاد اختلاف خواهد كرد.
اما در اين ميان اين سؤال مطرح است كه چرا غرب در دور جديد اختلافافكني در جهان اسلام از رسانهها استفاده ميكند؟ سهيل سماوات، استاد دانشگاه در اينباره پاسخ ميدهد: ابزارهاي رسانهاي به شدت در جهان اسلام گسترش يافتهاند. غرب با توجه به همين موضوع سعي دارد از راه دور و با هزينهاي كمتر افكار عمومي مسلمانان را نسبت به يكديگر در اختيار گيرد. نمونه بارز اين مسئله را ميتوان در پوشش خبري تحولات عراق در رسانههاي غربي به عينه مشاهده كرد. در بسياري از اين رسانهها هرگونه انفجاري در كشورهاي مسلمان به سرعت به مذهب اسلامي اقليتي نسبت داده ميشود كه در آن كشور زندگي ميكنند. اين در حالي است كه بسياري از انفجارها و ترورها در كشورهاي اسلامي توسط خود غربيها صورت ميپذيرد.
به باور اين رسانه پروژه رسانههاي غربي در چندين سال گذشته تلاش كردهاند تا به هر ترتيب ممكن افكار مسلمانان را در اختيار بگيرند تا هرگاه لازم شد آنان را وارد جنگ درون اسلامي كنند.
نكته جالب اينجاست كه هاليوود هم در مورد شيعيان وگروههاي سني سناريوهاي متفاوتي براي تخريب در نظر گرفته است. در بسياري از فيلمهاي هاليوودي شيعيان نماد كشتار و خشونت هستند مانند سيريانا كه در آن ايرانيان با خشونت با همه افراد برخورد ميكنند. از سوي ديگر شهروندان و رهبران سني مذهب هم در هاليوود نماد شكمبارگي و هوسراني توصيف ميشوند كه نماد بارز اين مسائل را ميتوان در فيلمهايي همچون «دروغهاي راست» و «شيخ» و حتي «مأموريت غيرممكن ۴» به عينه مشاهده كرد.
در واقع هاليوود با توهيني دوجانبه سعي دارد تا هر دو مذهب اصلي اسلامي را تخريب كند كه اين موضوع در شرايط انفعالي رسانههاي اسلامي در حال رخ دادن است، به گونهاي كه حتي در برخي از كشورهاي اسلامي ذهن كودكان و نوجوانان مسلمان مملو شده از اينگونه فضاسازيهاي هاليوودي درباره مذاهب اسلامي!
پيام بخشي با تأكيد بر علاقه غرب به كنترل ذهن جوانان ميافزايد: رسانههاي غربي سعي دارند تا در مرحله اول نوجوانان و قشرهاي كم سن و سال جهان اسلام را جذب كنند اما در مرحله بعدي به القاي مسائل مورد نظر خود بپردازند. به طور مثال اين رسانهها با ارائه گزارشهايي از خشونت تشيع و خشن خواندن اين مذهب اسلامي سعي در القاي شيعههراسي به فرزندان كشورهاي سني مذهب دارند. در سوي مقابل هم اين رسانهها با ارائه تصويري وارونه از اهل سنت سعي در ايجاد سنيستيزي در ميان جوانان شيعه دارند. رخ دادن اين اتفاق در آيندهاي نه چندان تبعات قابل توجهي در منطقه خواهد گذاشت.
به عقيده سهيل سماوات با يك پژوهش ميداني ميتوان متوجه شد كه رسانههاي غربي، هر هفته پيامهاي اختلافانگيز زيادي را به سوي افكار عمومي جهان اسلام شليك ميكنند. جايگاه اين مسئله آنقدر رشد يافته كه حتي دولتمردان كشورهاي مسلمان هم نسبت به اين مسئله شوكه شدند.
سهيل سماوات ميافزايد: غربيها تمامي امكانات رسانهاي خود را بسيج كردهاند كه دو مذهب شيعه و سني صداي يكديگر را ناديده بگيرند و بر طبل اختلاف بكوبند. بدون ترديد رسانهاي كه بتواند اين وحدت را ايجاد كند خيلي سريع از سوي كشورهاي غربي از روي ماهوارهها توسط دول اروپايي قطع خواهد شد.
