اين در حالي است كه بر اساس اعلام مركز جذب اعضاي هيئت علمي وزارت علوم، بيشترين نياز در حوزه جذب هيئت علمي مربوط به رشتههاي فني و مهندسي است. اين تناقض كه در حال حاضر يكي از مسائل پيش روي آموزش عالي است، زنگ خطري براي تأمين نيروي انساني مورد نياز صنعت و فناوري به شمار ميرود.
زمينهساز توسعه علمي و فناورانه كشور در تمام عرصهها، پيشرفت در دانشهاي بنيادي، علوم پايه و مباني فني و مهندسي است، چراكه اغلب دانشهاي ديگر بر پايههاي اين علوم و فناوري استوارند.
از طرفي رويكرد كنوني كشور، قطع وابستگي صنعتي به ساير كشورها و تبديل شدن به يك صادركننده فناوري و صنعت، تغيير شاخصهاي بهرهوري و كيفيت زندگي است.
تحقق اين اهداف در گرو ملزوماتي است كه نيروي انساني يكي از آنها به شمار ميرود. تأمين نيروي انساني در هر بخش از بين نيروهاي كار و نيروي در حال آموزش تكميل كننده زنجيرهاي است كه پيروزي آن در دستيابي به اهداف از پيش تعيين شده وابسته به تمام اجزاي آن است. از بين تمام اين اجزا، حلقه نيروي انساني از جمله مواردي است كه برنامهريزي براي تأمين آن نگاهي آينده نگر ميطلبد. نگاهي كه به دانشآموزان پشت نيمكت در كلاسهاي درس مدارس، نه در حرف بلكه به طور برنامهريزي شده به چشم آينده سازان كشور بنگرد. بر اين اساس اصول استعداديابي و هدايت تحصيلي دانشآموزان به عنوان يك ضرورت وارد فرآيند تعليم و تربيت ميشوند.
يعني سرمايههاي انساني كشور متناسب با استعداد، علاقه و توانمندي خود، به سمت گلوگاههاي مورد نياز در تأمين نيروي انساني سوق داده ميشوند. حاصل اجراي صحيح اين روند، تربيت نيروي كار جوان، ماهر، خلاق و ايده پرداز و در عين حال بالنده است كه استخدام آن براي هر سازمان توليدي فرصت به شمار ميرود.
در شرايط فعلي جامعه ما، آموزش عالي در تحقق اين امر اولين مسئول به شمار ميرود، در حالي كه در شرايط ايده آل، هدايت و تربيت نيروي انساني مورد نياز جامعه، بايد از سالهاي ابتدايي آموزش كودكان آغاز شود. يعني سال هايي كه كودكان و نوجوانان در اختيار آموزش و پرورش قرار دارند بهترين سالها براي هدايت تحصيلي و شغلي آنها است.
به عبارتي بايد براي تأمين نيروي انساني مورد نياز براي شتاب گرفتن در عرصههاي صنعتي و فناوريهاي متكي به دانش و ايدههاي روز در كشور، از ۲۰ سال قبل برنامهريزي صورت ميگرفت.
كارشناساني نظير ابراهيم خدايي رئيس سازمان سنجش كشور، هدايت تحصيلي را يك علم ميدانند كه بايد از دوره متوسطه آغاز شود و معلمان اين دوره نيز در اين راستا آموزش ببينند. وي مشكل كنوني ساختار آموزشي و تربيتي را غفلت از دو مقوله مهم شاخصهاي تربيتي و هدايت تحصيلي عنوان ميكند.
وي اضافه ميكند: طبق سندهايمان ميگوييم فردي كه در آموزش متوسطه فارغالتحصيل ميشود بايد داراي خصوصياتي باشد اما براي اين هدف شاخصهاي بومي تعيين نميكنيم و سيستمها را كپي ميكنيم و بر اين اساس انتظار داريم فرد مورد نظر بر اساس شاخصهايمان تربيت شود و اتفاقي كه ميافتد اين است كه بعد از تربيت دانشآموز و دانشجوي خوب از نظر علمي بهراحتي اين فرد را به عناوين مختلف از دست ميدهيم يا اين در غير رشته تخصصي خود مشغول به كار ميشود كه در هر صورت نتيجه دو مطلب بالا يكي است.
وقتي خالي ماندن ظرفيت در رياضي و فني تشديد ميشود!
رئيس سازمان سنجش با بيان اينكه جمعيت ۱۸ساله كشور طي سالهاي آينده با كاهش ۲۰ درصدي روبهرو است، ميگويد: اين در حالي است كه ظرفيت آموزش عالي موجود ما در تمام زيرنظامهاي آموزشي يك ميليون و ۷۶۰ هزار نفر است و كل داوطلبان يك ميليون و ۸۰۰هزار نفر است.
رئيس سازمان سنجش به اين نكته اشاره ميكند كه زيرنظامهاي آموزش عالي كشور در حال حاضر در حوزه نظري داراي يك ميليون و ۲۵۰ هزار ظرفيت پذيرش است؛ اين درحالي است كه اكنون يك ميليون و ۵۰ هزار داوطلب براي حضور در اين زيرنظام وجود دارد كه در مجموع ۲۰۰ هزار ظرفيت بيشتر از داوطلبان در زيرنظامهاي آموزشي وجود دارد. البته اين آمار كلي بوده و در گروهاي مختلف آزمايشي وضعيت متفاوت است، به طوري كه خالي ماندن ظرفيت در بعضي گروههاي آزمايشي نظير علوم رياضي و فني تشديد ميشود.
خدايي در ادامه گفتوگوي خود با فارس اضافه ميكند: رشتههاي فني و مهندسي در مؤسسات غيرانتفاعي رشد بيشتري داشتهاند اما تعداد داوطلبان براي ورود به اين مؤسسات بسيار كمتر از ظرفيتهاي موجود است.
وي با بيان اينكه هدايت تحصيلي براي داوطلبان آزمون سراسري نقش بسزايي در كاهش تعداد صندليهاي خالي دانشگاهها دارد، بيان ميكند: هدايت تحصيلي موجب ميشود داوطلبان در رشتههاي مختلف تحصيل كنند.
خدايي خاطرنشان ميكند: محور دوم بر اساس نياز است و مسائلي كه در اين بخش بايد در نظر گرفت، عبارتند از اول ايجاد محدوديت در پذيرش دانشجو بر اساس نياز و دوم تعادل نداشتن وروديهاي دختر و پسر در رشتههاي مورد نياز است كه در اينجا احتياج به ورود سياستگذاران كلان و قانونگذاري است.
در شكلگيري اين روند همه مقصرند!
رئيس سازمان سنجش با اشاره به موضوع مهم هدايت تحصيلي دانشآموزان ميگويد: در حال حاضر هدايت تحصيلي در سيستم آموزشي به صورت برنامهريزي شده صورت نميگيرد و در حال حاضر خطر اين نيست كه تعداد دختران يا پسران در ورودي دانشگاهها زياد است، بلكه بايد چگونه هدايت شدن دانشآموزان بر اساس نيازهاي كشور مورد توجه قرار گيرد.
وي با بيان اينكه قويترين افراد كشور بايد به سمت رشتههاي سياستگذاري هدايت شوند، ميافزايد: اين در حالي است كه در حال حاضر قويترين افراد كشور به سمت رشتههاي تكنيكال هدايت ميشوند. البته شايد بتوان گفت بيتوجهي به توليد ملي و بومي كه به جذب نيروي انساني ماهر و متخصص در حوزههاي فني منجر ميشود نيز كه در سالهاي گذشته گريبانگير صنعت و فناوري بوده و حركت جداگانه صنعت و دانشگاه در خطوط بعضاً موازي، اتكا به درآمدهاي نفتي و بيتوجهي به توليد ناخالص ملي در معادلات بودجهاي كشور در سطوح كلانتر در اين روند مؤثرند.
