دولت تركيه بعد از شدت يافتن فعاليت حزب كارگران كردستان تركيه يا پ.ك.ك، به فكر افتاده تا بار ديگر از رهبر زنداني اين گروه استفاده كند تا آنكه بتواند تأثيري بر روند فعلي و ميزان زد و خوردهاي ارتش و نيروهاي امنيتي تركيه بر اين گروه داشته باشد. براي تأمين اين هدف است كه به دو تن از اعضاي حزب كرد صلح و آشتي، احمد ترك و آيلا آكات، اجازه داده تا به جزيره امرالي بروند تا بتوانند با عبدالله اوجلان، رهبر زنداني پ.ك.ك، ملاقات و گفتوگويي داشته باشند. اين دو تنها كساني نبودند كه با اوجالان ديدار داشتهاند زيرا هاكان فيدان، رئيس سازمان اطلاعات تركيه (ميت) نيز دو روز در امرالي ماند تا با اوجلان ديدار داشته باشد. اكنون، مطبوعات تركيه مدعي شدهاند كه فيدان و اوجالان توانستهاند به توافقاتي برسند به خصوص اينكه در مورد برنامهاي براي خروج نيروهاي پ.ك.ك از تركيه موافقت كردهاند. اين ديدارهاي زنجيرهاي و توافق ادعايي به نظر بسياري از تحليلگران برنامه كلي دولت اردوغان براي تقابل با تنشهاي دامنهدار اخير با نيروهاي پ.ك.ك است چنانكه او با حضور در مقابل دوربينهاي تلويزيوني از انجام اين گفتوگوها با اوجلان گفت اما تأكيد كرد كه اولويت دولت در خلع سلاح پ.ك.ك است.
مذاكرات محرمانه ۲۰۱۰
اردوغان پيش از اين نيز تلاشي براي گفتوگوي محرمانه با رهبران پ.ك.ك داشت. دو سال پيش بود كه نمايندگان دولت اردوغان عازم اسلو، مركز نروژ، شدند تا با هيئت پ.ك.ك ديدار محرمانهاي داشته باشند. هرچند كه هر دو طرف در آن موقع منكر ديدار در اسلو بودند اما بعد از گذشت مدتي معلوم شد كه نه تنها چنين ديداري انجام شده بلكه به شكست نيز ختم شده بود زيرا هر دو طرف ديگري را مسئول شكست مذاكرات اسلو دانستند. بعد از شكست آن ديدار بود كه اردوغان باز به رويه سابق خشونت در برابر كردها متوسل شد و نه تنها اعضاي پ.ك.ك بلكه بسياري از فعالان كرد به نحوي گسترده هدف حملات دولت تركيه قرار گرفتند. آمار ۸ هزار نفري از دستگيرشدگان كرد نشان ميدهد كه دولت تركيه فقط به اعضا يا افراد مرتبط به پ.ك.ك نظر ندارد و اين گروه بيشتر مستمسكي در دست دولت تركيه است تا آنكه بتواند روزنامهنگاران، نمايندگان پارلمان و شهرداران را دستگير و به اتهام ارتباط با پ.ك.ك روانه زندان كند. از سوي ديگر، دخالت نظامي تركيه در سوريه نميتوانست بدون تأثير مستقيم در داخل تركيه باشد زيرا هرچه تركيه بيشتر خود را درگير بحران سوريه ميكرد و از معارضان سوري حمايت لجستيكي و تسليحاتي ميكرد يا نيروهاي امنيتي و نظامي خود را وارد خاك سوريه ميكرد، كردها نيز بيشتر فرصت مييافتند تا دامنه فعاليت خود را گسترش دهند. اوج اين فعاليت با گزارش گروه پژوهشي بحران بينالمللي در ماه سپتامبر معلوم شد كه در اين گزارش اعلام كرد درگيريهاي خونين بين ارتش تركيه و نيروهاي پ.ك.ك به بالاترين شدت طي ۳۰ سال گذشته رسيده است. دولت تركيه در آن موقع دولت سوريه را متهم به حمايت از پ.ك.ك كرد و عبدالله گل، رئيسجمهور تركيه، در اين مورد گفت: «شايد رژيم سوريه پس از سالها خصومت با پ.ك.ك همكاري خود را با آن از سرگرفته باشد». اين اتهامزني دولت تركيه يك فرافكني آشكار براي سرپوش گذاشتن بر نحوه برخورد خود با كردها بود؛ چراكه برخي در تركيه اعتقاد دارند كه تنها شرايط موجود اجازه فعاليت بيشتر را به پ.ك.ك داده است. پروفسور مسعود يگن از استادان دانشگاه استانبولي سحر يكي از همين افراد است كه ميگويد: «احتمالاً پ.ك.ك در يك دوره از بحران سوريه فرصتي به دست آورد تا در داخل سوريه دامنه فعاليتهاي خود را گسترش دهد و برشدت حملات خود به ارتش تركيه بيفزايد». به هر حال، سالها نبرد ميان ارتش تركيه و نيروهاي پ.ك.ك جز تلفات دو طرف نتيجهاي ديگر نداشته و شدت يافتن عملياتهاي پ.ك.ك بعد از بحران سوريه به دولت تركيه ثابت كرد تنها نميتواند به نيروهاي نظامي خود متكي باشد و بايد به فكر راهحلي ديگر باشد.
شكست گزينههاي اردوغان
گزينه كردهاي عراق و به خصوص رابطه برقرار كردن با مسعود بارزاني، رئيس دولت در اقليم كردستان عراق گزينهاي بود كه اردوغان براي مقابله با پ.ك.ك در پيش گرفت و او را ترغيب كرد تا جبهههاي كرد عليه دولت سوريه ايجاد كند. ايجاد اين جبهه جداي از اصل بحران سوريه براي تقابل با پ.ك.ك بود تا آنكه اين گروه را از همراهي ديگر گروههاي كرد محروم كند. اين گزينه با تمام تبليغات سياسي و همچنين هزينههاي بسياري كه براي دولت تركيه داشت اما نتيجهاي قابل قبول نداشت و اردوغان نتوانست از اين راه توفيقي به دست آورد. دليل اصلي در عدم موافقت گروه اصلي كردهاي سوريه به نام حزب اتحاديه دموكراتيك سوريه، PYD، حاضر نشد در اين جبهه حاضر شود و پ.ك.ك همچنان اين متحد را در كنار خود داشت. با شكست اين گزينه است كه اردوغان به فكر افتاده تا گزينه مذاكره با رهبر پ.ك.ك را در پيش بگيرد به اين اميد كه كارت اوجالان فايدهاي براي او داشته باشد. به نظر ميرسد كه توافقات حاصل از دو روز ديدار فيدان با اوجلان بيشتر بر دو محور متكي است؛ نخست خلع سلاح نيروهاي پ.ك.ك و دوم خروج اين نيروها از خاك تركيه. تبليغات دولت تركيه به نحوي است كه گويا اردوغان با هر دو محور موافقت كرده و حاضر شده تا نيروهاي گروه او سلاحهاي خود را زمين گذاشته و از تركيه خارج شوند اما آيا اعضاي پ.ك.ك حاضر به قبول چنين چيزي هستند؟ شواهد حاكي از آن است كه اين نتيجه بعيد است و نميتوان اين انتظار را از اعضاي پ.ك.ك داشت تا به شرايط دولت تركيه تن دهند. امري اوسلو، تحليلگر سياسي در تركيه ميگويد: مشكلات زيادي براي خلع سلاح پ.ك.ك وجود دارد. زمين گذاشتن اسلحه براي پ.ك.ك به معني تسليم محض است و اين با فلسفه پ.ك.ك مغايرت دارد. زمين گذاشتن اسلحه براي پ.ك.ك به معني تسليم محض است و اين با فلسفه پ.ك.ك مغايرت دارد. مراد قريلان و گروهي از فرماندهان قديمي بعد از دستگيري اوجالان در سال ۱۹۹۹ فرماندهي پ.ك.ك را به عهده گرفتهاند و به نظر ميرسد كه اين رهبران در شرايط كنوني حاضر نباشند تا شرايط دولت تركيه را قبول كنند. قريلان بعد از اعلام ديدارها با اوجالان و نتايج توافقات گفت: «خلع سلاح بدون قيد و شرط تسليم محض است و تسليم نخواهيم شد. ما امروز قويتر هستيم». هر چند كه اوجالان كماكان برخوردار از محبوبيت در ميان اعضاي پ.ك.ك است اما رهبران اين گروه بر اساس شرايط موجود تصميم ميگيرند و اينك كه خود را قويتر از گذشته ميبينند مسلم است كه حاضر به پذيرش آن توافق نشوند. از اين رو، ميتوان گفت كه اردوغان نميتواند از كارت اوجالان بهرهاي ببرد و مادامي كه خود بر مداخله در ديگر كشورها اصرار دارد نميتواند به حل معضل قديمي در كشور خود مطمئن باشد.
