توجه به ظرفيت بالاي اعضاي شوراها در شهر و روستا در انتخابات سال ۹۲ كه همزمان با انتخابات رياست جمهوري برگزار خواهد شد ميتواند سبب شور و شوق بيشتر انتخابات اين دوره شود هرچند نگرانيها از تجميع انتخابات شوراها و رياست جمهوري همچنان وجود دارد ولي تجربه اين انتخابات همزمان ميتواند مسير را براي برگزاري همزمان ساير انتخابات نيز فراهم سازد. از سوي ديگر انتخابات دوره چهارم شوراهاي شهر و روستا از اهميت بالايي برخوردار است چراكه شوراها توانستهاند با عملكرد مثبت و تأثيرگذار خود پلههاي صعود را به جايگاه واقعي شوراها بردارند.
به منظور آگاه شدن از فعاليتهاي شوراي شهرستان قم گفتوگويي را با علي قاسمي ورجاني رئيس شوراي شهرستان قم انجام دادهايم. وي بر ضرورت توجه به شهرستانهاي كوچك استان به منظور كاهش بار مشكلات شهرهاي بزرگ و كلانشهرها تأكيد كرده و در بحث انتخابات پيش روي شوراها درباره حضور افراد باتجربه و صاحب تخصص در شوراها گفت: اين مؤلفهها ميتواند دستيابي به اهداف شوراها و تحقق مديريت شهري را فراهم سازد.
گفتوگوي «جوان» را با رئيس شوراي شهرستان قم در زير ميخوانيد.
به صورت اختصار عملكرد شوراها را بيان كنيد. عملكرد شوراها را در استان قم چگونه ارزيابي ميكنيد و آيا اقدامات صورت گرفته پاسخگوي نيازهاي شهروندان بوده است؟ استان قم يك استان تكشهرستاني است و اكثر فعاليتهاي عمراني در شهرستان قم توسط شهرداري و عمدتاً با كمكهاي دولتي انجام ميشود. زائرپذير بودن اين شهرستان مسئولان كشوري و استاني را بر آن داشته كه طي چندين سال اخير تمام تلاش خود را براي بهبود وضعيت اين شهرستان به كار ببندند. البته ذكر اين نكته نيز ضروري است كه ۹۵ درصد از جمعيت استان قم نيز در اين شهرستان زندگي ميكنند. با توجه به مواردي كه ذكر شد، فاصله زيادي بين شوراي اسلامي شهر قم و شوراهاي اسلامي پنج شهر اقماري اين استان وجود دارد. شوراي اسلامي شهر قم طي چند سال اخير عملكرد نسبتاً قابل قبولي داشته است، البته به دليل اينكه بودجه طرحهاي بزرگ عمراني قم همانند مترو، مونوريل، بلوار پيامبراعظم(ص) و... عمدتاً از سوي دولت تأمين ميشود، نهادهاي ذيربط دولتي به خصوص مديريت عالي استان اكثراً در اين طرحها اعمال نظرهاي تعيينكنندهاي دارند. نكته ديگر كه در مورد شهر قم قابل طرح است، عدم وجود ثبات مديريت در شهرداري بوده است به طوري كه چندين نفر در سالهاي اخير بر كرسي شهرداري قم تكيه زدهاند كه ديدگاه هر كدام درخصوص مسائل شهري با ديگري تفاوتهاي زيادي داشته است اما در شهرهاي اقماري قم موضوع كاملاً متفاوت است، شوراي اين شهرها قدرت چنداني ندارند كه اين موضوع علل زيادي دارد كه از آن جمله ميتوان به نبود منابع مالي پايدار، عدم حضور افراد متخصص در كميسيونهاي مختلف اين شوراها و... اشاره كرد. شهرهاي اقماري قم به دليل اينكه از روستا به شهر تبديل شدهاند، كماكان فرهنگ حاكم بر اين مناطق فرهنگ روستايي است و هماهنگ كردن ساكنان اين شهرها با فرهنگ شهرنشيني در قالب قوانين و مقررات شورا و شهرداري كار بسيار پيچيده و سختي است كه بعد از گذشت چند دوره از عمر شوراها هنوز در اين حوزه حاصل نشده است.
مهمترين چالش موجود بر سر راه تحقق جايگاه شوراها چيست؟ بايد به اين نكته اعتراف كنم كه مسئولان، شوراها را جدي نميگيرند كه اين موضوع در استان قم از ابعاد گوناگون قابل بررسي است. موضوعي كه طي چند سال اخير اعضاي شوراي اسلامي شهر قم بر آن تأكيد داشتهاند مديريت واحد شهري است كه موضوع بسيار مهم و كارسازي است ولي نبايد اين توقع را داشت كه بودجه پروژههاي عمراني بزرگي كه در شهر در حال اجراست از سوي دولت تأمين شود و آنان هيچگونه نظارت و دخالتي در نحوه اجراي آن نداشته باشند. به نظر ميرسد شورا و شهرداريها بايد به سمتي حركت كنند تا بتوانند پروژههاي عمراني خود را با اعتبارات داخلي خود اجرا نمايند كه در اين صورت ميتوانند دغدغه مديريت واحد شهري را مطرح كنند. موضوع ديگري كه در شوراهاي اسلامي شهرهاي كوچك و روستاهاي استان قم بيشتر جلوه ميكند، نبود نيروهاي متخصص در اين شوراهاست. بنده در مصاحبهاي اعلام كردهام كه بايد ورودي شوراها اصلاح شود، يعني بايد با در نظر گرفتن قوانين جديد از ورود افراد غيرمتخصص در شوراهاي شهرهاي كوچك و روستاها جلوگيري كنيم تا بتوانيم در راستاي تحقق جايگاه شوراها گام برداريم.
انتخابات شوراهاي دوره چهارم همزمان با انتخابات رياست جمهوري برگزار ميشود آيا اين همزماني انتخابات بر انتخابات شوراها تأثير خواهد گذاشت؟ ارزيابي شما در اين مورد از نگاه سياسي و حضور پرشور شهروندان چيست؟ به هر حال انتخابات رياست جمهوري به دليل اهميت و حساسيتي كه دارد روي انتخابات شوراها تأثير خواهد گذاشت. يعني مردم نميتوانند با تمركز كانديداي موردنظر خود را براي شوراها انتخاب كنند. فعاليتهاي نامزدهاي انتخابات شوراها در شور و حال انتخابات رياست جمهوري به خصوص باحساسيتي كه اين دوره از انتخابات دارد، شايد چندان به چشم نيايد و اين فضا به نفع يا به ضرر افراد مختلفي شود اما ملت ايران در مراحل مختلف طي ۳۳ سال گذشته همواره نشان دادهاند كه هوشيار بوده و براي سرنوشت سياسي و اجتماعي خود اهميت خاصي قائل هستند و در اين دوره از انتخابات نيز با بصيرت در پاي صندوقهاي رأي حاضر ميشوند و افراد متخصص و متعهد را به مجامع و مجالس تصميمساز ميفرستند.
عملكرد استانداري و فرمانداريها در تعامل و همكاري با شوراها در استان قم چگونه است؟ استانداري و به دنبال آن فرمانداري قم نيز در دولتهاي آقاي احمدينژاد دستخوش تغييرات متعددي بوده است كه اين تعييرات بر نحوه تعامل و همكاري با شوراها تأثير داشته است. البته به اين نكته نيز بايد اشاره كرد كه باز هم به دليل تك شهرستاني بودن استان قم، فرمانداري در اين شهرستان دچار فراز و نشيبهاي زيادي بوده و در برخي مواقع قدرت چندان زيادي نداشته است. به نظر ميرسد در سالهاي اخير بيشتر تصميمات در حوزه مربوط به مسائل شهري در فرمانداري قم با حضور معاونان استاندار گرفته ميشود. به هر حال فرمانداري وظيفه نظارتي دارد و بايد به آن عمل كند و مصوبات شورا را با قانون تطبيق دهد و اگر مغايرتي نداشته باشد ابلاغ و در غير اين صورت براي اصلاح به شورا بازميگرداند. در اين موارد هم شهرهاي كوچك استان مصوبات مهمي ندارند كه بخواهند با فرمانداري يا بخشداري مشكلاتي را داشته باشند.
در حال حاضر مهمترين اقدامات عمراني و شهري صورت گرفته در استان قم و شهرستانهاي تابعه چيست؟ شهر قم در سالهاي اخير جهش خوبي در مباحث كارهاي عمراني و زيربنايي داشته است. مترو، مونوريل، بلوار پيامبراعظم(ص)، پاركينگهاي طبقاتي، تقاطعهاي متعدد، گسترش فضاهاي صحنهاي حرم مطهر و... از جمله پروژههايي است كه در سالهاي اخير در استان قم به مرحله اجرا درآمده است. به هر حال شهر قم داراي عقبماندگيهاي انباشتهاي است كه برطرف كردن آن عزم ملي را ميطلبد و با بودجههاي استاني نميتوان قم را ساخت كه انصافاً هم در سالهاي اخير در اين خصوص توجهات خوبي به لحاظ اعتباري به قم شده است. حال پروژههايي كه تعريف شده تا چه ميزان ميتواند مشكلات قم را برطرف كند، جاي بحث جداگانهاي دارد اما شهرهاي كوچك و اقماري استان با مشكلات عديدهاي روبهرو هستند. اين شهرها اكثراً از روستا تبديل به شهر شدهاند و هيچ يك از زيرساختهاي شهر را ندارند. بودجه و اعتبار لازم هم به بهانه اينكه ۹۵ درصد جمعيت استان در شهر قم زندگي ميكنند براي اين شهرها در نظر گرفته نميشود. موضوعي كه طي ساليان اخير به شدت دنبال تحقق آن بودهايم اين است كه در توزيع اعتبارات در استان قم يك بازنگري اساسي انجام شود. يعني براي توزيع اعتبارات فقط به جمعيت نگاه نكنند، گزينههاي ديگري را هم در نظر بگيرند. البته اين سخن درستي نيست كه چون ۹۵ درصد جمعيت استان در شهر قم زندگي ميكنند پس ما همه امكانات را براي شهر قم فراهم خواهيم كرد، اين خود باعث ميشود كه مردم و ساكنان شهرهاي كوچك و روستاهاي استان قم براي استفاده از امكانات و به دست آوردن رفاه به شهر مهاجرت كنند كه اين با سياستهاي كلي نظام مغايرت دارد. به نظر بنده بايد اهميت بيشتري براي شهرهاي كوچك استان قائل شد تا آنان بتوانند عصاي دست شهر قم شوند نه اينكه باري به دوش اين شهر باشند.
آخرين اقدامات صورت گرفته در رابطه با مونوريل را بيان كنيد. چالشها و مشكلات پيشروي پروژه چه بوده است؟ اجازه بدهيد قبل اينكه اقدامات صورت گرفته درخصوص مونوريل را توضيح دهم به يك موضوع اساسي بپردازم. اصولاً در همه جاي دنيا، ارزانترين حمل و نقل عمومي، حمل و نقلي است كه از كف زمين صورت گيرد. يعني هر زمان كه حمل و نقل به بالاتر از سطح زمين يا زيرزمين انتقال پيدا كند، مستلزم هزينههاي زيادي است. زماني اين كار در شهرهاي بزرگ انجام ميشود كه ديگر در كف زمين جايي براي فعاليت و احداث بزرگراه و... نباشد. در شهر قم هنوز يك بزرگراه يا خيابان دوبانده بزرگ كه بتواند شمال و جنوب و شرق و غرب شهر را به هم وصل كند نداريم، حتي كمربندي شهر قم نيز تكميل نيست، لذا ابتدا بهتر بود اين اعتبارات و هزينههايي را كه براي مترو و مونوريل در نظر گرفته بودند براي احداث بزرگراه و بلوارهاي بزرگ در نظر ميگرفتند و در ضمن اجراي اين پروژهها مونوريل و مترو را هم در برنامه كاري خود قرار ميدادند. اين يك نظر كلي است ولي در حال حاضر كه پروژه مونوريل در استان قم به مرحله اجرا درآمده است و تا حد زيادي هم پيشرفت داشته، نبايد در راه اجراي آن سنگاندازي كرد، بالاخره اين هم پروژهاي است كه براي اولينبار در كشور در قم اجرا ميشود و ميتواند جاذبههاي مختلفي داشته باشد. برخي با اين پروژه مخالف هستند كه دلايل كارشناسي خاص خود را دارند و برخي هم موافق، ما چندين بار اين موضوع را مطرح كرديم كه مخالفان و موافقان طرح بنشينند و دلايل خود را بگويند تا فضا كاملاً شفاف شود، در يك فضاي شفاف مردم خودشان به راحتي قضاوت خواهند كرد. مونوريل قم در طرحهاي مهر ماندگار قرار گرفته و عزم دولت براي اتمام فاز اول آن تا پايان كار خود جزم است و ما هم اميدواريم اين پروژه بتواند گامي در راستاي شكوفايي شهر كريمه اهل بيت(ع) باشد.
