حقيقت آن است كه درصدي از افراد هر جامعهاي را معلولان جسمي - حركتي تشكيل ميدهند كه به رغم محدود شدن توانايي هايشان در انجام بسياري از فعاليتها، نميتوان به راحتي از شايستگيها و استعدادهايشان چشمپوشي كرد. انسان به عنوان موجودي اجتماعي همواره به دنبال ارتباط با فضاي اطراف خود است. به وجود آمدن اين رابطه از طريق حضور در محيط، دسترسي به فضاهاي اطراف و انجام فعاليتهاي حياتي در شهرها و روستاها رخ ميدهد. به واقع، دسترسي از شروط اصلي جهت تأمين و برآورده كردن نيازهاي هر فردي است كه در صورت محقق شدن اين مهم انسان قادر به فعاليت در عرصههاي مختلف زندگي و شهري و گذراندن امور ميشود.
مناسبسازي فضاهاي تردد معلولان از سالها پيش در تهران و ساير كلانشهرها مطرح بوده اما ترددي كوتاه در خيابانها و معابر شهري به خوبي نشان ميدهد كه اين مهم به شكل يك رؤياي فراموش شده درآمده است و تاكنون آنگونه كه بايد و شاد محقق نشده است. اين مسئله تا آنجا پيش رفته كه حتي اعضاي شوراي شهر پايتخت هم طي جلسات ماه اخير به تناوب از نامناسب بودن فضاي شهري براي معلولان انتقاد كردهاند و خواستار اتخاذ تدابيري جديد براي نوع معماري و فضاسازيهاي شهري در تهران و ساير كلانشهرها شدهاند.
اين در شرايطي است كه بيترديد معلولان نيز مانند ساير افراد اين حق را دارند كه بتوانند به راحتي در خيابانها، معابر و ساختمانها تردد كنند و در اين خصوص با مشكل و مانعي مواجه نباشند.
به رغم اين امر، مناسبسازي فضاها براي تردد معلولان در كشور طي ساليان اخير پيشرفت قابل توجهي نداشته و شاهد كم توجهي دستگاهها به اين ضرورت هستيم.
به دنبال اين كم توجهي، شاهد هستيم كه معلولان در زمان حضور در خيابانها، ساختمانها و معابر، مشكلات جدي براي تردد دارند و در بسياري از موارد براي تردد به كمك ديگران نيازمند هستند.
خودروهاي معلولان يكي ديگر از اين مسائلي است كه با مشكلات خاص خود و انتقاد جامعه معلولان همراه بوده است. خانهها و محل كار اين افراد هم در بسياري از موارد با مشكلاتي جدي همراه است كه تمامي اين موارد نياز به عزمي جدي از سوي مسئولان براي بر طرف كردن آنها را ميطلبد. اكثر ادارات و دستگاهها اكنون رمپ مناسبي براي تردد معلولان ندارند و اگر معلولان به عنوان ارباب رجوع به اين محلها مراجعه كنند، معمولاً براي تردد نيازمند كمك ديگران خواهند بود!
طي ساليان اخير حتي دستگاههاي خودپرداز نيز به گونهاي طراحي نشدهاند كه همه معلولان بتوانند از آنها استفاده كنند و اين امر در خصوص دستگاههاي تلفن كارتي نيز صدق ميكند. پلههاي داخل ساختمانهاي عمومي و شخصي و سرويسهاي بهداشتي از ديگر مواردي است كه در خصوص آنها ضرورت مناسبسازي براي تردد معلولان در نظر گرفته نشده است.
در كنار همه اين موارد، بايد اقرار كنيم كه متأسفانه حتي طي سالهاي گذشته، فرهنگسازي در جامعه براي سازگاري شهروندان غير معلول با شهروندان معلول هم صورت نگرفته است!
بي شك مناسبسازي محيط شهري براي معلولان در حال حاضر از يكپارچگي و وضعيت يكساني برخوردار نيست. به عبارتي تنها تعداد محدودي از ضوابط و مقررات مصوب شده طي ساليان اخير به مرحله اجرا در آمده است و قسمت عمدهاي از آنها فقط در بخشهاي خاصي كاربرد داشته يا اصلاً رعايت نشدهاند.
