هرچند نهاد نهضت سوادآموزي و آموزش و پرورش، خدمات شاياني در كشور ما انجام دادهاند، اما وجود آمار ۲۰ ميليون نفر در كشور كه سوادشان زير پنجم ابتدايي است، به عنوان يك نقطه ضعف بزرگ در كارنامه اين دو نهاد قابل چشمپوشي نيست. البته همه تقصيرها در اين مورد هم متوجه اين دونهاد نيست اما بخش اعظم تقصيرات را بايد در كم كاري يا ضعيف كاري اين دو جستوجو كرد.
وجود ۲۰ ميليون شهروند كه سوادشان زير سقف ابتدايي است ضربه بزرگي بر پيكره توليدات مكتوب و مجازي كشور است. اين افراد نميتوانند از توليدات فرهنگي و مكتوب در فضاي بيروني و مجازي بهرهمند باشند و اين يعني، در برنامه ريزيهاي فرهنگي به سبك مكتوب در رسانهها و كتابفروشيها به جاي برنامهريزي براي ۷۵ ميليون نفر جمعيت كشور بايد روي ۵۵ ميليون نفر از جمعيت حساب باز كنيم و اين ۲۰ ميليون نفر را به حساب نياوريم يا به چشم سياهيلشكر ببينيم! در صورتي كه افزايش سطح سواد اين تعداد از شهروندان ميتواند شوك مثبتي به حوزه مكتوبات و فرهنگسازي در جامعه ما باشد. از سوي ديگر، از آنجا كه افزايش سطح سواد در كنار پايبندي به هنجارهاي ارزشي، بر سبك زندگي هم اثرات مثبتي برجاي ميگذارد، ارتقاي كمي و كيفي سواد اين ۲۰ ميليون نفر، تغييرات مثبتي را نيز در حوزه سبك زندگي آنان و بالطبع جامعه برجاي خواهد گذاشت.
اگر بخش اعظم اين ۲۰ ميليون نفر، پدر و مادرها و بزرگترهاي دانشآموزان باشند كه به احتمال زياد همين طور هم هست، چطور ميتوان بر مشاركت گسترده خانوادهها و اوليا براي اجراي هرچه مؤثرتر سند تحول بنيادين در آموزش و پرورش دلخوش بود؟!
اگر اكثريت اين ۲۰ ميليون نفر، اولياي دانشآموزان باشند كه به احتمال بسيار زياد همين طور هم هست، چگونه ميتوان به توانمندي علمي اين اوليا براي اتحاد فكري- علمي با مدارس اميدوار بود؟!
هرچند آمار بيسوادان باسواد شده پس از انقلاب اسلامي در قياس با آمار بيسوادان بيسواد مانده پيش از سال ۵۷، قابل مقايسه نيست اما بيشك، وجود اين ۲۰ ميليون نفر با سطح سواد زير ابتدايي ميتواند مانعي براي تحقق سند چشم انداز ۲۰ ساله باشد؛ مانعي كه ميتواند آسيبزا باشد.
۲۰ ميليون نفر، رقم كمي نيست كه بخواهيم از كنار آن ساده بگذريم! هرچند طي سه دهه گذشته، آمار دانشآموختگان مقاطع عالي تحصيلي(ليسانس، فوق ليسانس و دكترا) قابل توجه و تحسين است اما در كنار اين رشد قابل تحسين، اين بيرشدي قابل نقد هم وجود دارد. چه عواملي سبب شده است تا اين تعداد از شهروندان به سواد زير كلاس پنجم ابتدايي محدود شوند و به آن بسنده كنند؟ آيا اين عوامل شناسايي شده اند؟ قرار است براي اين ۲۰ ميليون نفر چه كار كنيم؟
