چاله قيمتي گازوئيل در ايران و كشورهاي همسايه زماني عميقتر شد كه بازار ارز در ايران با نوسان شديدي مواجه شد و به علت افزايش قيمت دلار در ايران، قاچاق سوخت رونقي دوباره گرفت. دولت پيشتر با افزايش قيمت گازوئيل به ۳۵۰ تومان در عرضه آزاد تا حدودي توانست از ميزان قاچاق بكاهد اما اين روند موقتي بود و باز هم گازوئيل در صدر كالاهاي قاچاق قرار گرفت.
وزارت نفت رسماً اين موضوع را تأييد ميكند اما ستاد مديريت حمل و نقل سوخت موضوع قاچاق را رد ميكند و برچسب «مصرف كاذب» بر آن مينهد. در حال حاضر هر ليتر گازوئيل يا بنزين به طور متوسط در كشورهاي همسايه غربي ايران بين ۵ تا ۶ هزار تومان ارزش دارد اما در ايران قيمت هر ليتر گازوئيل و بنزين آزاد ۳۵۰و ۷۰۰ تومان است.
وزارت نفت طرح بازارچههاي مرزي را براي فروش سوخت در نظر گرفت كه تا به امروز خبري از آن نشده است چراكه مسئولان حوزه كلان سوخت خواستار برطرف شدن شكاف قيمتي هستند و اين راهكار را بهتر ميدانند البته با هماهنگي ديگر اجزاي اقتصاد كشور.
بررسي آمار مرتبط با قيمت سوخت در ۱۷۴كشور نشان ميدهد در سال ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ قيمت سوخت بهطور متوسط در سطح جهاني افزايش يافته است. از ميان ۱۷۴كشور بررسي شده، درمييابيم كه كشور ونزوئلا با ۳/۲ سنت در هر ليتر بنزين، كمترين و كشور گواتمالا با ۲ دلار ۵۴ سنت براي هر ليتر بنزين بيشترين قيمت سوخت بنزين را دارد. همچنين كشور ونزوئلا با ۱/۱ سنت در هر ليتر گازوئيل، كمترين و كشور تركيه با ۲ دلار ۳ سنت براي هر ليتر بيشترين قيمت گازوئيل را دارد. متوسط قيمت سوخت در اين سال براي بنزين ۱۲۸ سنت به ازاي هر ليتر و ۱۰۲ سنت به ازاي هر ليتر گازوئيل بوده است.
پيش از هدفمندي يارانهها، ايران در زمينه قيمت بنزين و گازوئيل پس از ونزوئلا ارزانترين نرخ را در جهان داشته است اما پس از هدفمندي يارانهها از نظر قيمت بنزين در رده هفدهم و از نظر قيمت گازوئيل در رده دوازدهم قرار گرفته است. مديرعامل شركت ملي پخش فرآوردههاي نفتي هم از نظام چند نرخي به عنوان يكي از مشكلات پيش روي مديريت مصرف اين فرآورده نفتي ياد كرد و گفت: هماكنون قيمت يك بشكه ۱۶۰ ليتري گازوئيل در پاكستان به يك ميليون تومان افزايش يافته است.
جليل سالاري درباره دلايل افزايش قاچاق گازوئيل در كشور گفت: در حال حاضر يكي از مشكلات پيش روي عرضه گازوئيل، نظام چندنرخي اين فرآورده نفتي است.
وي با اعلام اينكه در حال حاضر نرخهاي متعددي براي عرضه گازوئيل شناورها، صنايع، نيروگاهها، حمل و نقل و دستگاههاي دولتي تعريف شده است، تصريح كرد: نظام چند نرخي گازوئيل مشكلاتي در عرضه و توزيع اين فرآورده نفتي ايجاد كرده است.
اين مقام مسئول با يادآوري اينكه عرضه نظام چندنرخي و اختلاف بالاي قيمت گازوئيل در كشورهاي همسايه منجر به افزايش قاچاق شده است، اظهار داشت: هماكنون يك بشكه ۱۶۰ ليتري گازوئيل در پاكستان يك ميليون تومان و يك ليتر گازوئيل در تركيه حدود ۶ هزار تومان به فروش ميرسد.
وي با بيان اينكه نوسانهاي نرخ دلار و اختلاف قيمتي منجر به افزايش قاچاق گازوئيل شده است، بيان كرد: هم اكنون گازوئيل مورد نياز صنايع و كارخانجات با ثبتنام در سايت تجارت آسان تعيين و عرضه ميشود. اين عضو هيئت مديره شركت ملي پالايش و پخش فرآوردههاي نفتي با تأكيد بر اينكه فقدان اجراي برچسب انرژي در صنايع منجر به عدم مديريت مصرف و تخصيص سهميه مناسب گازوئيل در اين بخش شده است، تبيين كرد: نبود برچسب انرژي در برخي از صنايع كشور منجر به انحراف و قاچاق گازوئيل شده است. سالاري همچنين خواستار بازرسي و نظارت بيشتر بر عملكرد برخي از صنايع توليدكننده مشتقات نفتي شد و افزود: برخي از اين صنايع فرآوردههاي يارانهاي همچون گازوئيل را با ساير محصولات نفتي مخلوط و زمينه انحراف آن را به كشورهاي همسايه فراهم ميكنند.
مديرعامل شركت ملي پخش فرآوردههاي نفتي همچنين با بيان اينكه هم اكنون مرغداريها، ماشينآلات كشاورزي و صنايع كشاورزي سهميههاي مختلف گازوئيل دريافت ميكنند، خاطرنشان كرد: سهميهبندي گازوئيل ميتواند در مديريت مصرف اين فرآورده نفتي تأثيرگذار باشد.
گفتني است چندي پيش قائم مقام شركت ملي فرآوردههاي نفتي ايران از اجراي تدابيري توسط شركت ملي پخش فرآوردههاي نفتي، ستاد مبارزه با قاچاق كالا و ارز براي كنترلهاي بيشتر بر عرضه سوخت در استانهاي مرزي كشور خبر داد و گفت: فرآوردههاي نفتي در استانهاي مرزي نيز طبق جداول خاصي عرضه ميشود.
