براين اساس كه مديريت بسيجي را جزء وشاخهاي از مديريت اسلامي بدانيم، ميتوانيم ابعاد مديريت بسيجي را در سه بعد دانش- مهارت و اخلاق برشماريم كه هريك از آنها داراي ويژگيهاي خاصي خواهد بود.
ويژگيهاي مديريت بسيجي
ويژگيهاي مهمي كه در ابعاد سهگانه مديريت بسيجي به معناي كامل آن بايد وجود داشته باشد، چنين است:
الف- بعد دانش
يكي از لوازم مديريت صلاحيتهاي علمي مديران است. خداوند در قرآن، طالوت را به دليل صلاحيت علمي به فرماندهي جمعي از بنياسرائيل كه از ستم جالوت به ستوه آمده بودند، انتخاب ميكند.
«خداوند او را برگزيد بر شما و بيفزودش قدرتي در علم و جسم» بقره - ۲۴۷
پيامبر گرامي اسلام فرمودند: «كسي كه در اداره امور بر مسلمين سبقت بگيرد در حالي كه شايستهتر از خود را ببيند به خدا و رسول و مسلمانان خيانت كرده است.» الحياه- ج۲ ص۳۶۲
امام صادق(ع) ميفرمايد: «عملكننده بدون آگاهي مانند دوندهاي است در غير مسير كه سرعت او، هدف او را دورتر ميكند». بحار الانوار- ج۱ - ص۲۰۶
واينك ويژگيهاي بعد دانش:
۱) آگاهي و تخصص كافي
مدير بسيجي كسي است كه بدون آگاهي وتخصص كافي هيچ مسئوليتي را نميپذيرد و نظر به اينكه مديريتها انواع مختلفي دارند(دولتي- بازرگاني - آموزشي... ) مدير بايد دانش خاص آن مديريت را بداند يعني برنامهريزي، هدايت، تصميمگيري و نظارت مخصوص مديريت مورد نظر را بياموزد. علاوه بر اين مدير بايد اطلاعات حقوقي را هم در رابطه با كارش بداند و از مقررات، دستورالعملها، بخشنامهها و... در حيطه مسئوليتش آگاه باشد. (ميرمحمدي، سيد داود، آسيبها و نيازهاي اخلاقي مديران، پاييز ۱۳۸۹ چاپ اول دانشگاه امام حسين (ع) ص۵۴- ۵۸)
۲) تجربهآموزي
تجربه به معني آزمون و از سنخ معرفت است. كسب تجارب از ديگران و درك تجارب خود بسيار مهم به شمار ميآيد. ما در سايه تجربه، اطلاعات خودمان را تصحيح يا تكميل ميكنيم، تجربه نوعي علم است.
امام علي(ع) فرمود: « تجربهها علمي با فايده است كه از آن داﻧﺶ ﻧﻮ ﺑـﻪ دﺳﺖ ﻣﯽآﯾﺪ.» (ﻏــﺮراﻟﺤﮑﻢ، ج. ۱، ص۲۶۰)
۳) اطاعت آگاهانه
از آنجا كه بسيج در اصل، خود تبلور آيه شريفه «اطيعواالله و اطيعواالرسول و اولي الامر منكم» (نساء ۵۹) است، بدون ترديد اطاعت و فرمانبرداري آگاهانه از مقام بالاتر در تفكر بسيجي جايگاه منحصر به فردي را به خود اختصاص ميدهد زيرا در تفكر بسيجي غايت نهايي براي انسان، كسب رضايت معبود است و چنين غايتي جز با فرمانبرداري مطلق از اوامر الهي كه همانا عمل به تكليف معين شده از سوي امام و ولي فقيه در زمان غيبت است، حاصل نميشود. (فيروزآبادي، سيدحسن- ويژگيهاي تفكر بسيجي)
ب - بعد مهارت
توانمندي در رفتار را مهارت ميگويند. تجلي مهارت در سوابق است مهارت ميتواند ذهني باشد يعني از مقدمات ذهني به نتايج برسد، ميتواند روحي باشد يعني قدرت روحي انطباق با محيط را داشته باشد و ميتواند عملي باشد.
مهارت با معرفت، تفاوت دارد. حوزه معرفت آگاهي ذهني است و حوزه مهارت رفتار است. در مهارت تمرين و تكرار است و به استعداد هم بستگي دارد. (ميرمحمدي، سيد داود، آسيبها و نيازهاي اخلاقي مديران، پاييز ۱۳۸۹ چاپ اول دانشگاه امام حسين (ع) ص۵۴- ۵۸)
«مهارت و كارداني» از مشخصههاي مفيد و سازنده است كه رياست صحيح و سالم و كارآمد را به منصه ظهور ميرساند.
مهارت و كارداني در پرتو دانش و تجربه به دست ميآيد و از لوازم اصلي براي تحقق مديريتهاي گوناگون در موضوعات و امور مختلف محسوب ميشود. (همان)
واينك ويژگيهاي بعد مهارت:
۱) استفاده از آموختهها در بهبود عمل وكردار
۲) توانمندي در مهارتهاي ارتباطي و برقراري ارتباط مؤثر
۳) يادگيري مستمر و كسب اطلاعات جديد
۴) توانمندي در تفكر و هنر درك روابط بين پديدهها
۵) درگير ساختن افراد در امور و زمينهسازي مناسب براي دريافت تجربيات، نظرات و پيشنهادهاي كاركنان
۶) ايجاد تعهد بيشتر نسبت به اهداف سازمان و بهبود رضايت شغلي
۷) ايجاد تفكر و ديدگاه مشترك وكمك به افراد در انجام مسئوليتها از طريق تبيين ارزشها، اميدها و آرمانها
۸) خطرپذيري و به استقبال خطر رفتن در اقدامات مهم وبزرگ
۹) تفويض اختيار و مسئوليت به صورت متعادل ومنطقي
۱۰) سعي در تبديل تهديدات به فرصت
۱۱) انعطافپذيري معقول در برابر تغييرات محيطي
