امري كه با فاصله گرفتن از فضاي ارزشي آن دوران و ورود به دوران سازندگي رنگ و روي گرايشات كاپيتاليستي يا سرمايهداري به خود گرفت. سياستهاي ليبراليستي دوران اصلاحات و تعاريف نادرست و بعضاً غرضورزانهاي كه در آن دوران از آزادي ارائه شد، با ورود به زندگي اجتماعي طبقات مختلف جامعه، بزرگترين ضربه را به سبك زندگي مردم زد؛ سبك زندگي كه بنا به تأكيد مقام معظم رهبري، متن زندگي ما را تشكيل ميدهد و نيازمند اصلاح است.
بنا به تعبير مقام معظم رهبري پايهگذاري يك تمدن نوين اسلامي نيازمند بخشي ابزاري و بخشي حقيقي است. هرچند پيشرفتهاي قابل قبول ايران در مباحث علم و تكنولوژي توانسته است زير بناي ابزاري دستيابي به اين تمدن نوين اسلامي را فراهم آورد. بخش حقيقي و متني اين مهم يعني سبك زندگي و مفاهيمي نظير مسئله خانواده، سبك ازدواج، نوع مسكن، نوع لباس، الگوى مصرف، نوع خوراك، نوع آشپزى، تفريحات، رفتارها در مكانها و جايگاههاي مختلف و بسياري نمونههاي ديگر در زندگي ما براي دستيابي به آنچه بيانگر اجرا و پايهگذاري يك تمدن نوين اسلامي است، بنا به تأكيد رهبر انقلاب با اصلاح و بازنگري سبك زندگي مردم ايران اسلامي محقق خواهد شد. اما ملتي كه به رهبري معمار كبير انقلاب بر اساس سبك زندگي اصيل ايراني و اسلامي نهضتي فراگير را پايه گذاري كردند چگونه و طي چه فرآيندي از اين خط مشي اصيل فاصله گرفت ؟
سبك زندگي نيازمند اصلاح، بازمانده دوران اصلاحات با نگاهي به خط مشي ۳۳ ساله انقلاب اسلامي از آغاز تا به امروز در مييابيم انحراف در سبك زندگي ايراني اسلامي مردم كشورمان در دوران سازندگي پايهگذاري شد و در دوران اصلاحات بيشترين فاصله را از خط اصيل فرهنگ بومي ايراني و پايههاي ارزشي اسلامي متحمل شد.
بي ترديد پس از انقلاب اسلامي بيشترين تحولات فرهنگي ناخوشايند در دوران اصلاحات پايش به جامعه باز شد و امروز بسياري از سردمداران چنين حركتهايي آن سوي مرزها به صورت علني در صف معاندين با نظام و مملكت جاي گرفتهاند. توسعه سياسي بر مبناي دموكراسي غربي و شعارهايي نظير مردمسالاري كه با موضعگيري هوشمندانه رهبر انقلاب به مردمسالاري ديني تغييرنام داد، نمونههايي از سياستهاي غربزدهاي است كه دولت اصلاحات اجراي آن را پيگيري كرد و با اجرايي شدن اين سياستها در بدنه دولت آثار اجتماعي آن به بدنه جامعه نيز كشيده شد و تبعات آن به شكل تغيير سبك زندگي مردم و نگاهشان به ارزشها، باورها، تفكرات و حتي پوشش و آرايش آنها به نمايش درآمد. در اين دوران شاهد آن بوديم كه ماهوارهها به خانههاي مردم راه يافتند و تغيير ارزشها چه در نوع پوشش و چه در روابط ميان دختر و پسر در محيط دانشگاه چه آثار شگرفي بر جاي گذاشت؛ آثاري كه هنوز هم نيازمند بازنگري و اصلاح است.
تلاش براي حذف الگوهاي اصيل «الناس علي دين ملوكهم»؛ اين حديث نبوي بر تأثيرپذيري جامعه از سياستهاي دولتها تأكيد دارد و اين امري است كه نظريات جامعه شناختي نيز بر آن صحه ميگذارند. بنابراين بيترديد ميتوان رد پاي تغيير سبك زندگي مردم ايران و گرايش به سمت و سوي نگاه غربي را به اتفاقات دولت اصلاحات و تا حدودي دولت سازندگي ارتباط داد.
فرهاد بشيري، عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي نيز با تأكيد بر نقش تأثيرگذار دولتها و مسئولان بر سبك زندگي مردم جامعه ميافزايد: ساده زيستي، پاكي، كارآمدي و فعال بودن مسئولان ميتواند براي مردم الگو باشد و از سوي ديگر سياستهاي دولتمردان ميتواند وارد جامعه شده و به طور غير مستقيم نيز بر سبك و سياق زندگي مردم اثر بگذارد. بشيري تصريح ميكند: متأسفانه در تمام برهههاي تاريخ عدهاي بودهاند كه نگاه به بيگانه داشتند و در دوران اصلاحات نيز اين اتفاق رخ داد. به باور اين نماينده، نقطه آغازين اين مسير از دوران سازندگي بود كه كوخنشيناني كه بنا به تأكيد حضرت امام (ره) صاحبان اين انقلاب بودند به حاشيه رانده شدند و نگاههاي سرمايه داري در رأس سياستهاي دولتمردان آن دوران قرار گرفت. به باور گفته عضو خانه ملت، دولت اصلاحات در راستاي حذف الگوهاي برتر و ارزشي براي مردم تلاش كردند تا شهدا و مجاهدتهاي دوران دفاع مقدس را از ذهن مردم ما پاك كنند چراكه هر كدام از اين افراد الگوهايي بيبديل و نمونههايي موفق از به كار بستن سبك زندگي ايراني – اسلامي هستند. اين نماينده مجلس اين تلاش اما ناكام ماند و پس از اين دوران نيز خوشبختانه نگاه مردم به همان فضاي ارزشي باز گشت.
فاصله مباني نظري و عملي سبك زندگي حسين مظفر، عضو كميسيون اجتماعي مجلس شوراي اسلامي در گفتوگو با «جوان» با تأكيد بر مكتب و مذهب مردم ايران ميگويد: مكتب ما مكتب انقلاب و مذهبمان اسلام است بنابراين رفتار و سبك زندگي ما نيز بايد تجلي انديشه و آرمان ما باشد و تضاد اين دو امر با يكديگر موجب ايجاد خودبيگانگي و نفاق ميشود. به باور وي توجه به سبك زندگي در بعضي دولتها بيشتر و در بعضي كمرنگتر بوده است ضمن آنكه بيتوجهي به اين مهم در بعضي دولتها همچون دولت اصلاحات سبب شد تا فاصله مباني نظري و عملي سبك زندگي تشديد شود.
به گفته وي، در دوران انقلاب و دوران جنگ به دليل فضاي ارزشي حاكم بر جامعه و زنده بودن آرمانها آنچه در متن زندگي مردم قابل لمس بود، سبك زندگي ايراني – اسلامي بود. مظفر تأكيد ميكند: پس از آن نيز در دوران دفاع مقدس اين فضا ادامه يافت اما در دوران سازندگي با توجيهات و برداشت غلطي از ثروت اندوزي، شاهد تغيير جهت ارزشها و باورهاي دولتمردان به سمت سياستهاي سرمايهداري و به تبع آن تأثير پذيرفتن جامعه از اين طرز فكر بوديم و اين روند در دوران اصلاحات تشديد شد.
